Pensioensparen: zo bouw je pensioen op met belastingvoordeel
Wil je zelf extra pensioen opbouwen zonder met je pensioenpot te beleggen? Dan kan pensioensparen een optie zijn. Je zet geld op een geblokkeerde spaarrekening, ontvangt rente en kunt onder voorwaarden profiteren van belastingvoordeel.
Dat klinkt aantrekkelijk, maar pensioensparen werkt anders dan gewoon sparen. Je geld staat vast voor later, je mag niet onbeperkt met belastingvoordeel inleggen en over de latere uitkeringen betaal je inkomstenbelasting.
In dit artikel lees je hoe pensioensparen werkt, wat de voor- en nadelen zijn en wanneer het mogelijk bij je past.
In het kort
Met pensioensparen zet je geld op een geblokkeerde spaarrekening voor later. Heb je een pensioentekort? Dan kan je inleg binnen je jaar- en reserveringsruimte aftrekbaar zijn. Tijdens de opbouw telt het saldo niet mee in box 3. Het geld staat wel vast en moet later periodiek worden uitgekeerd. Over die uitkeringen betaal je inkomstenbelasting.
Snel naar
Wat is pensioensparen?
Hoe werkt pensioensparen?
Hoe werkt het belastingvoordeel?
Hoeveel mag je inleggen?
Variabele of vaste rente
Voordelen en nadelen
Hoe laat je het geld uitkeren?
Wat gebeurt er bij overlijden?
Past pensioensparen bij jou?
Beginnen met pensioensparen
Wat is pensioensparen?
Pensioensparen is sparen op een geblokkeerde pensioenrekening. Je gebruikt deze rekening om zelf aanvullend pensioen op te bouwen, naast je AOW en eventueel pensioen dat je via een werkgever hebt opgebouwd.
Een pensioenspaarrekening is een vorm van lijfrente. Je komt daarom ook termen tegen als:
- lijfrentespaarrekening;
- bancaire lijfrente;
- banksparen voor je pensioen;
- geblokkeerde pensioenrekening.
Deze termen verwijzen in de kern naar hetzelfde principe: je zet geld bij een bank vast voor een latere periodieke pensioenuitkering.
Lees meer over de verschillende vormen in het artikel wat is lijfrente?
Hoe werkt pensioensparen?
Pensioensparen bestaat uit twee fases: de opbouwfase en de uitkeringsfase.
1. De opbouwfase
Je legt eenmalig of regelmatig geld in op je pensioenrekening. Over het saldo ontvang je rente. Het geld blijft op de rekening staan totdat je het volgens de pensioenregels laat uitkeren.
2. De uitkeringsfase
Met het opgebouwde saldo open je later een uitkeringsproduct. Je ontvangt het geld vervolgens verspreid over een afgesproken aantal jaren, bijvoorbeeld iedere maand of ieder kwartaal.
Je pensioenrekening is dus geen gewone spaarrekening. Het geld is speciaal bestemd voor je pensioen en staat daarom in principe vast.
Hoe werkt het belastingvoordeel van pensioensparen?
Pensioensparen kan op drie momenten een fiscaal voordeel opleveren.
1. Mogelijk aftrekbare inleg
Heb je een pensioentekort? Dan kan je inleg binnen je jaar- en reserveringsruimte aftrekbaar zijn van je inkomen in box 1.
2. Geen box 3 tijdens de opbouw
Het saldo op een fiscale pensioenrekening telt tijdens de opbouw niet mee als vermogen in box 3.
3. Belasting betalen bij uitkering
Over de periodieke pensioenuitkeringen betaal je later inkomstenbelasting. De aanbieder houdt daar doorgaans loonheffing op in.
Het gaat dus niet om volledig belastingvrij sparen. Je verschuift de belastingheffing grotendeels van het moment waarop je inlegt naar het moment waarop je het geld ontvangt.
Het uiteindelijke voordeel hangt onder meer af van:
- je belastingtarief tijdens de opbouw;
- je belastingtarief tijdens de uitkering;
- hoe lang je saldo buiten box 3 blijft;
- de rente en kosten van het product;
- of je volledige inleg aftrekbaar is.
Storten is niet hetzelfde als aftrekken
Je kunt technisch mogelijk meer op een pensioenrekening storten dan je fiscale ruimte. Maar het deel boven je jaar- en reserveringsruimte kun je niet zomaar aftrekken. Bereken daarom vóór je inlegt hoeveel ruimte je hebt en bewaar je aangiftegegevens goed.
Hoeveel mag je met belastingvoordeel inleggen?
Hoeveel je fiscaal voordelig mag inleggen, hangt af van je pensioentekort. De maximale aftrekbare inleg wordt bepaald door je jaarruimte en eventuele reserveringsruimte.
Jaarruimte
Je jaarruimte is het bedrag dat je in een bepaald jaar mogelijk met belastingvoordeel voor je pensioen mag inleggen. De berekening kijkt onder meer naar je inkomen en pensioenopbouw in het voorafgaande jaar.
Reserveringsruimte
Heb je je jaarruimte in eerdere jaren niet volledig gebruikt? Dan kun je deze niet-benutte ruimte mogelijk later alsnog gebruiken. Dit heet reserveringsruimte. Je kunt daarvoor terugkijken naar de afgelopen tien jaar.
De berekening kan veranderen wanneer je bijvoorbeeld in loondienst werkt, van werkgever wisselt of als zzp’er een wisselend inkomen hebt. Gebruik daarom een actuele rekentool en neem niet automatisch het bedrag van vorig jaar over.
Lees stap voor stap hoe je je jaarruimte en reserveringsruimte berekent.
Weet je nog niet hoeveel je voor later nodig hebt? Bekijk dan eerst hoeveel je per maand voor je pensioen moet opbouwen.
Je jaarruimte is een maximum, geen adviesbedrag
Dat je een bepaald bedrag met belastingvoordeel mág inleggen, betekent niet automatisch dat je dat volledige bedrag ook moet storten. Houd voldoende geld beschikbaar voor je buffer, belastingen en andere plannen.
Variabele of vaste rente bij pensioensparen
Bij pensioensparen kun je, afhankelijk van de aanbieder, kiezen voor een variabele rente, een vaste rente of een combinatie daarvan.
| Rentevorm | Hoe werkt het? | Aandachtspunt |
|---|---|---|
| Variabele rente | Het rentepercentage kan gedurende de looptijd omhoog of omlaag gaan. | Je hebt meer flexibiliteit, maar minder zekerheid over de rente die je later ontvangt. |
| Vaste rente | Je zet een bedrag voor een afgesproken periode vast tegen een vooraf bekende rente. | Je hebt meer zekerheid, maar kunt tijdens de gekozen looptijd minder makkelijk op renteveranderingen inspelen. |
| Combinatie | Je houdt een deel variabel en zet een ander deel voor één of meer looptijden vast. | Je spreidt je keuzes, maar moet wel overzicht houden over de verschillende einddata. |
De hoogste rente is niet automatisch de beste keuze. Kijk ook naar:
- hoe lang het geld wordt vastgezet;
- of de looptijd past bij je verwachte pensioendatum;
- welke kosten gelden;
- wat er gebeurt als je een deposito eerder beëindigt;
- of je later nog kunt overstappen of overboeken.
Controleer voor actuele rentepercentages en kosten altijd de productpagina van de aanbieder.
De voordelen en nadelen van pensioensparen
Voordelen
- Je kunt mogelijk profiteren van aftrek in box 1.
- Het saldo telt tijdens de opbouw niet mee in box 3.
- Je loopt geen risico door dalende beurskoersen.
- Met een vaste rente weet je vooraf welke rente je ontvangt.
- Doordat het geld vaststaat, gebruik je het minder snel voor andere doelen.
- Het spaarsaldo kan binnen de voorwaarden onder een depositogarantiestelsel vallen.
Nadelen
- Je kunt niet vrij over het geld beschikken.
- Afkopen kan leiden tot inkomstenbelasting en mogelijk revisierente.
- Het verwachte rendement is doorgaans lager dan bij beleggen.
- Inflatie kan de koopkracht van je pensioenpot verminderen.
- Je betaalt later inkomstenbelasting over de uitkeringen.
- De fiscale regels beperken hoeveel je aftrekbaar kunt inleggen.
Hoe werkt de depositogarantie?
Het saldo op Knab Pensioensparen valt onder het Oostenrijkse depositogarantiestelsel. Dit beschermt in beginsel maximaal € 100.000 per rekeninghouder per bank.
De grens geldt niet afzonderlijk voor iedere spaarrekening. Heb je meerdere gedekte rekeningen bij dezelfde bank, dan worden de saldi voor de standaarddekking bij elkaar opgeteld. Controleer bij de aanbieder welke rekeningen en rekeninghouders precies onder de regeling vallen.
Hoe laat je pensioensparen later uitkeren?
Aan het einde van de opbouwfase kun je het saldo niet zomaar in één keer naar je betaalrekening overmaken. Je gebruikt het opgebouwde bedrag voor een uitkeringsproduct.
Daarbij maak je onder meer keuzes over:
- wanneer de uitkering begint;
- hoeveel jaar de uitkering loopt;
- hoe vaak je een bedrag ontvangt;
- bij welke aanbieder je de uitkeringsrekening opent;
- welke rente of voorwaarden tijdens de uitkeringsfase gelden.
Je kunt de uitkering onder voorwaarden vóór je AOW-leeftijd laten ingaan. De minimale looptijd wordt dan langer. Start je op of na je AOW-leeftijd, dan gelden andere minimale looptijden.
Over de uitkeringen betaal je inkomstenbelasting. Hoeveel dat is, hangt af van je totale inkomen en de belastingregels op het moment waarop je het geld ontvangt.
Je hoeft niet bij dezelfde aanbieder te blijven
De aanbieder waarbij je pensioen opbouwt, hoeft niet dezelfde partij te zijn als de aanbieder die het geld later uitkeert. Vergelijk tegen het einde van de opbouwfase daarom opnieuw de beschikbare uitkeringsproducten.
Wat gebeurt er met je pensioenspaargeld als je overlijdt?
Het saldo op een pensioenspaarrekening verdwijnt niet als je overlijdt. Je nabestaanden kunnen met het opgebouwde saldo een nabestaandenlijfrente of ander passend uitkeringsproduct kopen.
Het geld wordt daarbij meestal periodiek uitgekeerd. Voor kleine saldi kan onder voorwaarden een eenmalige uitkering mogelijk zijn. De precieze regels, termijnen en begunstigden hangen af van de fiscale regels en de voorwaarden van de aanbieder.
Het is daarom verstandig om niet alleen naar je eigen pensioen te kijken, maar ook naar wat je partner of gezin ontvangt als jij vóór of tijdens de uitkeringsfase overlijdt.
Wanneer past pensioensparen mogelijk bij jou?
Pensioensparen kan passend zijn als je zelf aanvullend pensioen wilt opbouwen en zekerheid belangrijk vindt. Het is niet voor iedereen automatisch de beste oplossing.
Pensioensparen past mogelijk bij je als je:
- een pensioentekort en jaar- of reserveringsruimte hebt;
- geen beleggingsrisico met dit geld wilt lopen;
- geld voor langere tijd kunt missen;
- meer zekerheid wilt over het opgebouwde saldo;
- zelf extra pensioen moet of wilt opbouwen;
- bewust geld buiten je vrij besteedbare vermogen wilt zetten.
Een andere oplossing past mogelijk beter als je:
- nog geen passende financiële buffer hebt;
- het geld mogelijk vóór je pensioen nodig hebt;
- kans wilt maken op een hoger rendement en risico kunt dragen;
- geen jaar- of reserveringsruimte hebt;
- eerst schulden met een hoge rente wilt aflossen;
- nog onvoldoende zicht hebt op wat je later nodig hebt.
Twijfel je tussen sparen en beleggen? Bekijk dan de volledige vergelijking: pensioenbeleggen of pensioensparen: wat past bij jou?
Beginnen met pensioensparen in 6 stappen
- Bekijk wat je al hebt opgebouwd.
Controleer je AOW en werkgeverspensioen via Mijnpensioenoverzicht. - Bepaal hoeveel je later nodig hebt.
Maak een begroting van je verwachte inkomsten en uitgaven na pensionering. - Bereken je gewenste inleg.
Bepaal welk bedrag je maandelijks of jaarlijks wilt reserveren. - Bereken je fiscale ruimte.
Controleer hoeveel jaar- en reserveringsruimte je hebt. - Vergelijk aanbieders en voorwaarden.
Let op rente, kosten, depositogarantie, looptijden en regels rond overboeken of beëindigen. - Leg een bedrag in dat je kunt missen.
Zorg dat je daarnaast voldoende vrij beschikbaar spaargeld overhoudt.
Pensioensparen bij Knab
Met Knab Pensioensparen bouw je extra pensioen op met een variabele rente, een vaste rente of een combinatie. Bekijk de actuele rente, kosten en productvoorwaarden voordat je een rekening opent.
Pensioensparen begint met voldoende geld voor nu
Pensioensparen kan fiscaal aantrekkelijk zijn, maar je ruilt flexibiliteit in voor geld dat echt voor later is bestemd. Zet daarom niet automatisch je volledige beschikbare spaargeld vast.
Zorg eerst voor een passende buffer en bepaal daarna welk bedrag je structureel kunt missen. Een lager bedrag dat je jarenlang kunt volhouden, kan verstandiger zijn dan één grote storting waardoor je nu te weinig ruimte overhoudt.
Meer uitleg over zelf pensioen regelen?
In het pensioenwebinar van Knab legt Financieel Expert Oskar Barendse begrijpelijk uit hoe je zelf pensioen opbouwt, hoe het belastingvoordeel werkt en welke keuzes je hebt.
Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk financieel of pensioenadvies. Fiscale regels en productvoorwaarden kunnen veranderen. Controleer daarom altijd de actuele informatie en laat je bij twijfel adviseren.
Arlette Cernëus
Arlette is content marketeer met ervaring in de financiële sector. Ze maakt complexe geldzaken begrijpelijk, van hypotheken en verzekeringen tot belastingen.
