Wat is lijfrente? Zo werken de 3 belangrijkste vormen

Wil je zelf extra inkomen voor later regelen? Dan kom je al snel de term lijfrente tegen. Een lijfrente is geen apart soort pensioenfonds, maar een financieel product waarmee je geld opbouwt en later in termijnen laat uitkeren.

Dat kan via sparen, beleggen of een verzekering. Onder voorwaarden kun je daarbij profiteren van belastingvoordeel. Daar staat tegenover dat het geld voor je pensioen is bestemd en niet vrij opneembaar is.

In dit artikel lees je hoe een lijfrente werkt, welke drie vormen er zijn en waar je op moet letten bij de keuze.

Wat is lijfrente?

Een lijfrente is een financieel product waarmee je geld opzijzet voor een latere periodieke uitkering. Je gebruikt het bijvoorbeeld om je AOW en werkgeverspensioen aan te vullen.

Je kunt eenmalig een bedrag storten of regelmatig inleggen, bijvoorbeeld iedere maand of ieder jaar. Tijdens de opbouw staat het geld op een geblokkeerde rekening, wordt het belegd of zit het in een verzekering. In de uitkeringsfase ontvang je het vermogen vervolgens verspreid over een afgesproken periode.

Een lijfrente kent dus meestal twee fases:

De term lijfrente zegt dus vooral iets over de fiscale regels en de manier van uitkeren. Binnen die regels kun je op verschillende manieren vermogen opbouwen.

Hoe werkt een lijfrente?

Een lijfrente werkt anders dan een gewone spaar- of beleggingsrekening. Je krijgt mogelijk belastingvoordeel, maar accepteert daarvoor een aantal voorwaarden.

Een lijfrente kan daarom vooral interessant zijn als je geld echt voor later kunt missen. Heb je nog geen passende buffer of verwacht je het bedrag eerder nodig te hebben? Dan kan vrij sparen of beleggen beter aansluiten.

Hoe werkt het belastingvoordeel van lijfrente?

Een lijfrente kan op drie momenten fiscale voordelen bieden.

1. Je inleg kan aftrekbaar zijn

Heb je volgens de fiscale regels een pensioentekort? Dan kun je stortingen binnen je jaarruimte en reserveringsruimte aftrekken van je belastbaar inkomen in box 1.

Daardoor betaal je over het jaar van de storting mogelijk minder inkomstenbelasting. Hoeveel het voordeel precies is, hangt af van je inkomen, je fiscale ruimte en het tarief waartegen de aftrek wordt verrekend.

2. Je vermogen telt tijdens de opbouw niet mee in box 3

Het vermogen op een lijfrenterekening of in een lijfrenterecht valt tijdens de opbouw in principe buiten box 3. Je betaalt over dit vermogen dus niet jaarlijks belasting als vrij spaargeld of vrij belegbaar vermogen.

3. Je betaalt belasting over de uitkeringen

Wanneer de lijfrente later wordt uitgekeerd, betaal je inkomstenbelasting over de ontvangen bedragen. Het is daarom nauwkeuriger om te spreken van belastinguitstel en mogelijk belastingvoordeel dan van volledig belastingvrij pensioen opbouwen.

Wil je eerst je benodigde bedrag bepalen? Bekijk dan hoeveel je per maand voor je pensioen moet opbouwen.

Welke drie vormen van lijfrente zijn er?

Je kunt een lijfrente opbouwen via een spaarrekening, een beleggingsrekening of een verzekering.

1. Lijfrentesparen

Bij lijfrentesparen stort je geld op een geblokkeerde spaarrekening. Deze wordt ook wel een lijfrentespaarrekening, pensioenspaarrekening of bancaire lijfrente genoemd.

Over het saldo ontvang je rente. Afhankelijk van de aanbieder kan dat een variabele rente zijn, een rente die je voor een bepaalde looptijd vastzet of een combinatie daarvan.

Voordelen van lijfrentesparen

• Je loopt geen risico door dalende beurskoersen.
• Je weet hoeveel geld er op je rekening staat.
• Met een vaste rente weet je vooraf welke rente je tijdens de afgesproken looptijd ontvangt.
• Het spaarsaldo kan binnen de voorwaarden onder een depositogarantiestelsel vallen.

Nadelen van lijfrentesparen

• Het verwachte rendement is doorgaans lager dan bij beleggen.
• Inflatie kan de koopkracht van het opgebouwde saldo verminderen.
• Je geld staat vast voor een latere uitkering.
• Een vaste rente kan je flexibiliteit gedurende de looptijd beperken.

Lees uitgebreider hoe pensioensparen met belastingvoordeel werkt.

2. Lijfrentebeleggen

Bij lijfrentebeleggen stort je geld op een geblokkeerde beleggingsrekening. De aanbieder belegt het vermogen volgens een gekozen profiel of beleggingsstrategie.

Omdat je belegt, staat de uiteindelijke waarde niet vast. Je kunt profiteren van koersstijgingen en rendement, maar je beleggingen kunnen ook minder waard worden.

Voordelen van lijfrentebeleggen

• Je hebt op langere termijn kans op een hoger rendement dan met sparen.
• Beleggen kan meer kans bieden om de inflatie bij te houden.
• Je vermogen kan over verschillende beleggingen, regio’s en bedrijven worden verspreid.
• Met een lange looptijd heb je meer tijd om tijdelijke koersdalingen mogelijk op te vangen.

Nadelen van lijfrentebeleggen

• Je beleggingen kunnen meer én minder waard worden.
• Het eindbedrag is niet gegarandeerd.
• Je betaalt doorgaans beheer- en fondskosten.
• Een langere looptijd vermindert het risico niet volledig.

Twijfel je tussen rente en beleggingsrendement? Vergelijk dan pensioenbeleggen en pensioensparen.

3. Lijfrenteverzekering

Een lijfrenteverzekering sluit je af bij een verzekeraar. Je betaalt eenmalig of periodiek premie en krijgt daarvoor een toekomstige uitkering volgens de voorwaarden van de polis.

Een belangrijk verschil met een bancaire lijfrente is dat een verzekeraar bepaalde risico’s kan verzekeren. Zo kan een levenslange uitkering mogelijk zijn of kan een dekking voor overlijden worden opgenomen.

Voordelen van een lijfrenteverzekering

• Een levenslange uitkering kan mogelijk zijn.
• Je kunt bepaalde overlijdens- of langlevenrisico’s verzekeren.
• De uitkering en eventuele garanties kunnen vooraf in de polis worden vastgelegd.

Nadelen van een lijfrenteverzekering

• De voorwaarden kunnen complexer zijn dan bij een spaarrekening.
• Kosten, garanties en verzekerde dekkingen verschillen sterk per product.
• Het is niet altijd eenvoudig om producten en aanbieders te vergelijken.
• Wat er bij overlijden gebeurt, hangt af van de gekozen dekking en voorwaarden.

Wat is het verschil tussen banksparen en lijfrente?

Banksparen en lijfrente worden vaak als twee verschillende mogelijkheden genoemd. Dat is niet helemaal juist.

Lijfrente is de brede fiscale productvorm. Banksparen is een manier om die lijfrente via een geblokkeerde rekening bij een bank op te bouwen.

Banksparen kan bestaan uit:

• lijfrentesparen op een geblokkeerde spaarrekening;
• lijfrentebeleggen op een geblokkeerde beleggingsrekening of via een beleggingsinstelling.

Een lijfrenteverzekering sluit je niet bij een bank af, maar bij een verzekeraar.

Wanneer kun je een lijfrente laten uitkeren?

Wanneer je lijfrente ingaat, hangt af van het soort uitkering en de fiscale voorwaarden. De uitkering hoeft niet altijd precies op je AOW-datum te beginnen.

Bij een bancaire oudedagslijfrente kan de eerste uitkering onder voorwaarden eerder beginnen. Start je vóór het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt? Dan wordt de minimale uitkeringsduur langer. De eerste uitkering mag ook later beginnen, maar uiterlijk binnen de wettelijke termijn na het jaar waarin je de AOW-leeftijd bereikt.

In de uitkeringsfase kies je onder meer:

• wanneer de uitkering begint;
• hoe lang de uitkering loopt;
• hoe vaak je een bedrag ontvangt;
• bij welke aanbieder je het uitkeringsproduct opent;
• of je kiest voor een tijdelijke of, bij een verzekering, mogelijk levenslange uitkering.

Kun je een lijfrente eerder opnemen of afkopen?

Een lijfrente is bedoeld voor periodieke uitkeringen. Je kunt het geld daarom niet vrij opnemen zoals bij een gewone spaarrekening.

Koop je de lijfrente toch af? Dan betaal je inkomstenbelasting over het belastbare bedrag. Meestal betaal je daarnaast revisierente. Die kan oplopen tot 20% van de waarde waarop de revisierente van toepassing is.

Voor onder meer kleine lijfrentetegoeden en bepaalde bijzondere situaties kunnen uitzonderingen gelden. Laat vooraf berekenen wat de fiscale gevolgen zijn en neem contact op met de aanbieder voordat je iets laat uitbetalen.

Wat gebeurt er met een lijfrente als je overlijdt?

Dat hangt af van de gekozen vorm en productvoorwaarden.

Bij een lijfrentespaar- of beleggingsrekening

Het resterende saldo gaat niet automatisch verloren. Je nabestaanden moeten het bedrag doorgaans gebruiken voor een nabestaandenlijfrente die volgens de fiscale regels periodiek wordt uitgekeerd.

Bij een lijfrenteverzekering

De uitkomst hangt af van de polis. Er kan een overlijdensuitkering zijn verzekerd, maar er zijn ook producten waarbij geen of een beperktere waarde naar de nabestaanden gaat. Controleer daarom altijd wie begunstigd is en welke dekking geldt.

Heb je een partner of kinderen die financieel van je afhankelijk zijn? Kijk dan niet alleen naar je eigen pensioeninkomen, maar ook naar de gevolgen van overlijden vóór en tijdens de uitkeringsfase.

Welke lijfrentevorm past mogelijk bij jou?

Je hoeft sparen en beleggen niet volledig tegenover elkaar te zetten. Je kunt je inleg of opgebouwde vermogen ook verdelen over beide vormen. Houd daarbij wel rekening met je totale jaar- en reserveringsruimte.

Begin met je doel, niet met het product

Een lijfrente kan een fiscaal aantrekkelijke manier zijn om extra pensioen op te bouwen. Het voordeel is vooral waardevol wanneer je daadwerkelijk een pensioentekort hebt en het geld tot je pensioen kunt missen.

Bekijk daarom eerst wat je al hebt opgebouwd, hoeveel je later nodig hebt en hoeveel jaar- en reserveringsruimte je hebt. Daarna kun je gerichter kiezen tussen sparen, beleggen, een verzekering of een combinatie.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal, financieel of pensioenadvies. Fiscale regels en productvoorwaarden kunnen veranderen. Controleer daarom altijd de actuele voorwaarden en laat je bij twijfel adviseren.