Wat is een risicoprofiel en welk profiel past bij jou?

Hoeveel risico kun je nemen met je beleggingen? Het antwoord hangt niet alleen af van hoeveel koersschommeling je prettig vindt. Ook je financiële situatie, beleggingsdoel en de datum waarop je het geld nodig hebt, spelen een belangrijke rol.

Een risicoprofiel brengt die onderdelen samen. Het helpt bepalen welke verhouding tussen risicovollere en relatief minder risicovolle beleggingen bij je situatie kan passen.

In dit artikel lees je hoe een risicoprofiel wordt bepaald, welke profielen Knab gebruikt en wanneer je profiel opnieuw moet worden bekeken.

Wat is een risicoprofiel?

Een risicoprofiel is een inschatting van het beleggingsrisico dat bij je persoonlijke en financiële situatie past.

Het profiel wordt gebruikt om een portefeuille te kiezen met een bepaalde verhouding tussen bijvoorbeeld:

• aandelen;

• obligaties;

• vastgoed;

• grondstoffen;

• tijdelijk niet-belegd geld.

Een profiel met relatief veel aandelen en andere zakelijke waarden kan sterker stijgen en dalen. Een profiel met relatief meer obligaties beweegt doorgaans minder sterk, maar kan eveneens verlies maken.

Een risicoprofiel is dus geen beschrijving van je persoonlijkheid. Het is ook geen voorspelling van je toekomstige rendement. Het is een hulpmiddel om het risico van de portefeuille te laten aansluiten bij je situatie.

Meer over de verschillende soorten risico lees je in acht tips om beleggingsrisico’s te beperken.

Waarom wordt een risicoprofiel bepaald?

Dezelfde portefeuille is niet voor iedere belegger geschikt. Een verlies van € 10.000 kan voor de ene persoon vervelend maar financieel op te vangen zijn, terwijl hetzelfde verlies voor iemand anders betekent dat een noodzakelijke uitgave niet meer kan worden betaald.

Ook de looptijd maakt verschil. Beleg je voor een flexibel doel over twintig jaar? Dan heb je meestal meer tijd om tussentijdse koersdalingen op te vangen dan wanneer je het geld over vier jaar nodig hebt.

Een risicoprofiel helpt om:

• het risico te koppelen aan je doel en looptijd;

• te beoordelen hoeveel verlies je financieel kunt dragen;

• een passende verdeling over beleggingscategorieën te kiezen;

• vooraf duidelijk te maken hoeveel de portefeuille kan schommelen;

• te voorkomen dat alleen het hoogste verwachte rendement leidend wordt.

Het profiel is vooral relevant bij beleggingsadvies en beheerd beleggen. De adviseur of beheerder gebruikt je antwoorden om te beoordelen welke dienstverlening en portefeuille bij je kunnen passen.

Hoe wordt je risicoprofiel bepaald?

Bij het openen van een rekening voor beheerd beleggen beantwoord je doorgaans vragen over verschillende onderdelen.

Je financiële situatie

De aanbieder vraagt bijvoorbeeld naar:

• je inkomen en uitgaven;

• je spaargeld en andere bezittingen;

• schulden en financiële verplichtingen;

• je financiële buffer;

• hoeveel geld je wilt beleggen;

• hoeveel verlies je kunt opvangen.

Het bedrag dat je wilt beleggen moet passen binnen je totale vermogen. Wie vrijwel al het beschikbare geld belegt, kan minder ruimte hebben om een tegenvaller op te vangen dan iemand die daarnaast een ruime buffer behoudt.

Je beleggingsdoel

Je doel bepaalt waarvoor je het vermogen uiteindelijk wilt gebruiken. Denk aan:

• extra financiële ruimte voor later;

• de studie van je kind;

• eerder minder werken;

• een aanvulling op je pensioen;

• een toekomstige aflossing op je hypotheek.

Daarbij is belangrijk of je het volledige bedrag op een vaste datum nodig hebt of dat je het doel kunt uitstellen of aanpassen.

Je beleggingshorizon

De beleggingshorizon is de periode totdat je het geld waarschijnlijk nodig hebt.

Een langere horizon geeft doorgaans meer tijd om tussentijdse dalingen op te vangen. Dat biedt geen garantie op herstel of winst. Ook na een lange periode kan de eindwaarde lager zijn dan je inleg.

Meer hierover lees je in waarom tijd belangrijk is bij beleggen.

Je kennis en ervaring

De aanbieder kan vragen of je eerder hebt belegd en of je begrijpt:

• hoe aandelen, obligaties en fondsen werken;

• dat koersen kunnen stijgen en dalen;

• welke kosten je betaalt;

• hoeveel je mogelijk kunt verliezen;

• wat beheerd beleggen inhoudt.

Kennis en ervaring maken een risicovolle portefeuille niet financieel passend. Ze helpen wel beoordelen of je de werking en gevolgen van de dienstverlening voldoende begrijpt.

Je houding tegenover risico

Je krijgt vaak vragen over mogelijke koersdalingen. Bijvoorbeeld wat je waarschijnlijk doet als je portefeuille in korte tijd 10%, 20% of meer minder waard wordt.

Je antwoord geeft een indruk van je risicobereidheid. Die kan in de praktijk anders blijken dan je vooraf dacht. Een echte daling voelt vaak anders dan een fictief voorbeeld in een vragenlijst.

Risico willen nemen is iets anders dan risico kunnen dragen

Bij een passend risicoprofiel worden verschillende vormen van risico tegen elkaar afgewogen.

Deze drie onderdelen kunnen botsen.

Misschien wil je veel risico nemen, maar kun je een groot verlies financieel niet dragen. Dan hoort je risicodraagkracht zwaarder te wegen dan je voorkeur.

Of je doel lijkt alleen haalbaar met een zeer hoog verwacht rendement, terwijl dat risico niet bij je past. Dan is meer risico nemen niet automatisch de juiste oplossing. Je kunt ook:

• meer of langer inleggen;

• de doeldatum uitstellen;

• het doelbedrag verlagen;

• eerst je financiële buffer vergroten;

• kiezen voor een combinatie van sparen en beleggen.

Wat betekent je risicoprofiel voor je portefeuille?

Je profiel bepaalt mede hoe je vermogen over verschillende beleggingscategorieën wordt verdeeld. Dit noemen we de assetallocatie.

In het algemeen geldt:

• een defensiever profiel bevat relatief meer vastrentende waarden, zoals obligaties;

• een offensiever profiel bevat relatief meer zakelijke waarden, zoals aandelen, vastgoed en grondstoffen;

• meer zakelijke waarden betekent doorgaans grotere koersschommelingen;

• meer vastrentende waarden kan schommelingen beperken, maar voorkomt geen verlies.

Het risicoprofiel zegt niet hoeveel afzonderlijke beleggingen je bezit. Een offensieve portefeuille kan net zo breed zijn gespreid als een defensieve portefeuille. Het verschil zit vooral in de verhouding tussen de categorieën.

Lees meer over deze verdeling in een beleggingsportefeuille samenstellen.

Risico en verwacht rendement horen bij elkaar

Risicovollere beleggingen bieden doorgaans meer kans op vermogensgroei, maar ook een grotere kans op verlies.

Een verwacht rendement is geen vaste vergoeding. De werkelijke resultaten kunnen sterk verschillen en meerdere jaren negatief zijn.

Een defensief profiel is daarom niet bedoeld om gegarandeerd een lager maar positief rendement te behalen. En een zeer offensief profiel garandeert niet dat je op de lange termijn meer verdient.

Welke risicoprofielen gebruikt Knab?

Knab Beheerd Beleggen gebruikt vier risicoprofielen. De benamingen beschrijven het risico ten opzichte van de andere Knab-profielen. Ook het defensieve profiel blijft een beleggingsportefeuille en kan verlies maken.

De precieze verdeling kan veranderen door aanpassingen in het beleggingsbeleid en door koersbewegingen. Bekijk daarom altijd de actuele samenstelling en risico-informatie.

Kun je risicoprofielen van aanbieders vergelijken?

Benamingen zoals defensief, neutraal en offensief zijn niet wettelijk gestandaardiseerd. Een neutrale portefeuille bij de ene aanbieder kan daardoor anders zijn samengesteld dan een neutrale portefeuille bij een andere aanbieder.

Vergelijk niet alleen de naam van het profiel, maar kijk ook naar:

• de verdeling over aandelen, obligaties en andere categorieën;

• de mogelijke waardedaling in slechte scenario’s;

• de gebruikte fondsen en producten;

• de spreiding over landen en sectoren;

• de totale kosten;

• de manier waarop de portefeuille wordt onderhouden;

• de mate waarin het risico richting een doeldatum wordt afgebouwd.

De Risicometer Beleggen

De Risicometer Beleggen is een initiatief van aanbieders die zijn vertegenwoordigd in de Nederlandse Vereniging van Banken. De meter gebruikt een schaal van 1 tot en met 7 om een indicatie te geven van de verwachte koersschommelingen van een portefeuille.

De meter kan helpen bij het vergelijken van portefeuilles, maar toont niet ieder risico. Onder meer kredietrisico en liquiditeitsrisico worden niet volledig meegenomen. Ook kan de werkelijke ontwikkeling van je portefeuille afwijken van de indicatie.

Gebruik de risicometer daarom als één informatiebron en niet als volledige beoordeling van een portefeuille.

Kan je risicoprofiel veranderen?

Ja. Een profiel dat vandaag past, hoeft over enkele jaren niet meer passend te zijn.

Bekijk je profiel opnieuw wanneer:

• je inkomen duidelijk stijgt of daalt;

• je buffer of vermogen verandert;

• je gaat samenwonen, trouwen of scheiden;

• je een woning koopt;

• je nieuwe schulden of financiële verplichtingen krijgt;

• je beleggingsdoel verandert;

• je het geld eerder nodig hebt;

• je doeldatum dichterbij komt;

• je tijdens een echte daling anders reageert dan verwacht.

Controleer je profiel daarnaast periodiek, ook als er niets opvallends is veranderd.

Minder risico nemen

Wil of kun je minder risico dragen? Dan kan een defensievere portefeuille passen. Houd er rekening mee dat een lager risico doorgaans ook een lager verwacht rendement betekent.

Meer risico nemen

Alleen meer rendement willen is geen voldoende reden om een offensiever profiel te kiezen. Een aanbieder moet opnieuw beoordelen of het grotere risico past bij je financiële situatie, doel, horizon en ervaring.

Risico afbouwen richting je doel

Komt de datum waarop je het geld nodig hebt dichterbij? Dan blijft minder tijd over om een forse koersdaling op te vangen.

Een portefeuille kan daarom geleidelijk minder risicovol worden gemaakt. Bijvoorbeeld door het aandeel zakelijke waarden te verkleinen en relatief meer vastrentende waarden op te nemen.

Risicoafbouw voorkomt geen verlies. Ook obligaties en andere relatief minder beweeglijke beleggingen kunnen in waarde dalen.

Wat als de uitkomst niet bij je wens past?

Misschien wil je offensief beleggen, maar blijkt uit de vragenlijst dat een lager risiconiveau bij je financiële situatie past. Of je krijgt juist een offensiever profiel voorgesteld dan prettig voelt.

Neem de uitkomst dan niet klakkeloos over, maar controleer:

Heb je de vragen goed begrepen?
Een vraag over tijdelijk verlies gaat bijvoorbeeld niet alleen over hoe vervelend je een daling vindt, maar ook over de gevolgen voor je doel.

Zijn de gegevens nog actueel?
Controleer of inkomen, vermogen, schulden, buffer en doeldatum correct zijn ingevuld.

Kun je een lager doel of langere looptijd kiezen?
Als voor je gewenste doel te veel risico nodig lijkt, kun je mogelijk het plan aanpassen.

Voelt het voorgestelde risico toch te hoog?
Kies niet automatisch het maximale risico dat volgens een vragenlijst mogelijk is. Je moet de koersschommelingen ook daadwerkelijk kunnen volhouden.

Begrijp je de mogelijke verliezen?
Vraag naar concrete slechte scenario’s en niet alleen naar een gemiddeld verwacht rendement.

Hoe werkt je risicoprofiel bij Knab?

Wanneer je Knab Beheerd Beleggen opent, beantwoord je vragen over onder meer je financiële situatie, inleg, doel, kennis, ervaring en houding tegenover risico.

Op basis daarvan stelt Knab een van de vier risicoprofielen vast: defensief, neutraal, offensief of zeer offensief.

Het profiel bepaalt de verhouding tussen de twee brede fondsen waarmee Knab de portefeuilles samenstelt. Via die fondsen wordt belegd in onder meer aandelen, obligaties, vastgoed en grondstoffen.

De portefeuille wordt voor je onderhouden. Door koersbewegingen kan de verdeling veranderen. Knab controleert daarom of de samenstelling nog aansluit bij het gekozen profiel en kan deze waar nodig herstellen.

Knab vraagt je minimaal eenmaal per jaar om de vragen over je risicoprofiel opnieuw te beantwoorden. Doe dit eerder wanneer je financiële situatie, doel of doeldatum verandert.

Wil je overstappen naar een profiel met meer risico? Dan moet uit een nieuwe beoordeling blijken dat dit bij je situatie past.

Automatische risicoafbouw

Beleg je bij Knab voor een specifiek doel met een doeldatum? Dan kan het risico richting die datum automatisch worden afgebouwd. De snelheid waarmee dit gebeurt, verschilt per risicoprofiel.

Het doel is om de portefeuille beter te laten aansluiten bij de steeds korter wordende horizon. Het biedt geen garantie dat je vermogen vlak voor de doeldatum niet meer kan dalen.

Meer over de portefeuille lees je in zo belegt Knab jouw geld. Wil je je bestaande gegevens controleren of aanpassen? Bekijk dan ook hoe je je beleggingsplan controleert.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. Een risicoprofiel is een hulpmiddel en biedt geen garantie dat de portefeuille geschikt blijft, verlies wordt voorkomen of een bepaald rendement wordt behaald. Aan beleggen zijn kosten en risico’s verbonden. Je beleggingen kunnen meer waard worden, maar ook minder. Je kunt een deel of zelfs je volledige inleg verliezen.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.