Hoe zelfstandig zijn zzp'ers? De zzp-markt in 2026
Veel zzp’ers hebben meerdere klanten en ervaren vrijheid in hun werk. Toch zegt dat niet alles over hun zelfstandigheid of financiële zekerheid.
Nu nieuwe zzp-regels worden uitgewerkt, brengt Knab hun praktijk in beeld. Met cijfers van CBS en TNO en eigen onderzoek onder ruim 16.000 zzp’ers: over klanten, zicht op werk, financiële risico’s en de behoefte aan duidelijkheid.
In het kort
- Meerdere klanten, toch één grote inkomstenbron. Bij een kwart van de dienstverlenende zzp’ers komt minstens 60% van de omzet van de grootste klant.
- Kort zicht op werk én veel vraag. In het Knab-onderzoek heeft 42% minder dan drie maanden zicht op werk of omzet. Van die groep ervaart 77% veel vraag.
- Financiële bescherming is ongelijk verdeeld. 28% van de zzp’ers heeft geen voorziening bij arbeidsongeschiktheid. Betaalbaarheid speelt hier een belangrijke rol.
- Duidelijkheid vooraf staat voorop. Zzp’ers vragen om begrijpelijke regels die passen bij hun manier van werken.
Snel naar
- Waarom dit onderzoek juist nu?
- Hoeveel opdrachtgevers hebben zzp’ers?
- Drie onderdelen van zelfstandigheid
- Vraag, werkvoorraad en autonomie
- Vergelijk je beroep of sector
- Financiële weerbaarheid
- Wat zzp’ers van nieuwe regels verwachten
- Over het onderzoek
Waarom dit onderzoek juist nu?
Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Tegelijk werkt het kabinet aan de Zelfstandigenwet.
Voorlopig gelden de bestaande wet en rechtspraak. Daarbij tellen meerdere omstandigheden mee, zoals aansturing, vrijheid, beloning en ondernemersrisico. Hoe zien we die terug in de praktijk?
Meer achtergrond: de zzp-markt en de Zelfstandigenwet
Hoeveel zzp’ers telt Nederland?
In 2024 hadden ongeveer 1,9 miljoen mensen inkomsten uit werk als zzp’er. Voor circa 1,2 miljoen van hen was dit de belangrijkste inkomensbron. In 2025 combineerden ongeveer 330.000 mensen werk als zzp’er met een baan in loondienst. Deze groepen overlappen; je kunt de aantallen niet bij elkaar optellen.
Bron: CBS.
Wat is de planning voor nieuwe regels?
Op het moment van schrijven is het streven om het wetsvoorstel eind 2026 voor advies naar de Raad van State te sturen en de wet op 1 januari 2028 te laten ingaan. Dat zijn streefdata; de inhoud van het voorstel staat nog niet vast.
Hoeveel opdrachtgevers hebben zzp’ers?
Voor de Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025 vroegen CBS en TNO zzp’ers die vooral hun eigen arbeid of diensten aanbieden hoeveel klanten zij in de twaalf maanden vóór het invullen hadden.
Bekijk de volledige verdeling van het aantal klanten
Vier tot negen klanten is de meest voorkomende categorie. Ook de mediaan valt in deze groep. Onder klanten vallen hier opdrachtgevers en afnemers, zowel zakelijk als particulier.
Eén klant in twaalf maanden kan een jaaropdracht betekenen, maar ook één korte klus. Ook maakt het verschil of iemand particuliere cliënten bedient, via een bemiddelaar werkt of rechtstreeks zakelijke opdrachtgevers heeft.
| Aantal klanten in twaalf maanden | Aandeel |
|---|---|
| Geen | 1,8% |
| 1 | 6,2% |
| 2–3 | 18,8% |
| 4–9 | 28,3% |
| 10–19 | 14,6% |
| 20–49 | 13,3% |
| 50–99 | 6,9% |
| 100 of meer | 10,0% |
Bron: CBS en TNO, Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025.
CBS en TNO tellen ook particuliere klanten mee. De cijfers zeggen niet of klanten tegelijk of na elkaar zijn bediend.
Een klantenkring zegt nog niet hoe de omzet is verdeeld
Bij een kwart van de dienstverlenende zzp’ers komt minimaal 60% van de jaaromzet van de grootste klant. Bij één op de tien is dat 90 tot 100%.
Bekijk hoeveel omzet de grootste klant oplevert
| Aandeel omzet van grootste klant | Aandeel zzp’ers |
|---|---|
| 0–10% | 23,2% |
| 10–40% | 30,9% |
| 40–60% | 21,1% |
| 60–90% | 14,8% |
| 90–100% | 9,9% |
Bron: CBS en TNO, Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025.
Veel klanten hebben sluit dus niet uit dat één klant financieel zwaar weegt. Hoe kwetsbaar dat maakt, hangt ook af van de opdrachtduur, onderhandelingsruimte, buffer en mogelijkheid om ander werk te vinden.
Drie onderdelen van zelfstandigheid
Om zelfstandigheid te begrijpen, kijken we naar drie onderdelen:
1. Positie in de markt
Aantal klanten, omzetconcentratie, acquisitie, eigen tarieven, vraag naar het werk en de vrijheid om opdrachten aan te nemen of af te wijzen.
2. De werkrelatie
Wie bepaalt hoe, waar en wanneer wordt gewerkt? Is er directe aansturing, een vast rooster of een plek die sterk lijkt op die van werknemers?
3. De bedrijfsvoering
Ondernemersrisico, administratie, aansprakelijkheid, investeringen, onbetaalde bedrijfstijd en voorzieningen voor tegenvallers en later.
De onderzoeken belichten vooral de marktpositie en bedrijfsvoering. Dat één klant een groot deel van de omzet oplevert, bewijst op zichzelf geen schijnzelfstandigheid. Voor een juridisch oordeel telt de feitelijke samenwerking binnen de opdracht.
Vraag, werkvoorraad en klanten vinden
Een korte werkvoorraad is niet altijd een teken van weinig vraag
In het Knab-onderzoek komen een korte werkvoorraad en veel vraag vaak samen:
Dat kan passen bij het soort opdrachten. Een vakman met korte klussen weet niet altijd wie over vier maanden belt. Eén langdurig interimproject kan juist maanden zicht op werk geven.
Bekijk vraag naar werk bij verschillende werkvoorraden
| Zicht op werk of omzet | Aandeel | Ervaart veel vraag |
|---|---|---|
| Minder dan 1 maand | 13% | 69% |
| 1–3 maanden | 29% | 81% |
| 3–6 maanden | 26% | 86% |
| 6–12 maanden | 23% | 87% |
| Meer dan 12 maanden | 10% | 89% |
Door afronding telt de middelste kolom op tot 101%.
Vergelijk het zicht op werk in jouw beroep of sector
Boekhouders hebben gemiddeld elf maanden zicht op werk; 88% ervaart veel vraag. Elektriciens hebben vier maanden zicht, terwijl 93% veel vraag ervaart. Hieronder kun je jouw beroep of sector vergelijken.
Bekijk zicht op werk en ervaren vraag voor 80 beroepen
Hoe staat jouw beroep ervoor? Hieronder staan de 80 beroepen uit het Knab Zzp Uurtarievenboekje 2026, gesorteerd van lang naar kort gemiddeld zicht op werk of omzet.
| Beroep | Gemiddeld zicht op werk of omzet | Ervaart veel vraag |
|---|---|---|
| Boekhouder | 11 maanden | 88% |
| Agrariër | 10 maanden | 82% |
| Accountant | 9 maanden | 88% |
| Administrateur | 9 maanden | 82% |
| Belastingadviseur | 9 maanden | 95% |
| Pedagogisch medewerker | 9 maanden | 86% |
| Schoonmaker | 9 maanden | 76% |
| Muzikant | 8 maanden | 56% |
| Project manager (niet IT) | 8 maanden | 82% |
| Architect (IT) | 7 maanden | 89% |
| Arts | 7 maanden | 93% |
| Assistent | 7 maanden | 76% |
| Begeleider (zorg) | 7 maanden | 80% |
| Business analist | 7 maanden | 90% |
| Event manager | 7 maanden | 71% |
| Ondernemer / eigenaar | 7 maanden | 66% |
| Project manager (IT) | 7 maanden | 82% |
| Schilder | 7 maanden | 86% |
| Aannemer | 6 maanden | 90% |
| Adviseur (niet belasting, communicatie of hypotheek) | 6 maanden | 80% |
| Communicatieadviseur | 6 maanden | 78% |
| Consultant (IT) | 6 maanden | 85% |
| Consultant (niet IT) | 6 maanden | 77% |
| Controller | 6 maanden | 88% |
| Data-analist | 6 maanden | 85% |
| Docent | 6 maanden | 76% |
| Ingenieur | 6 maanden | 85% |
| Inkoper | 6 maanden | 69% |
| Interim manager (niet IT) | 6 maanden | 76% |
| Jurist | 6 maanden | 85% |
| Kraanmachinist | 6 maanden | 89% |
| Pedicure | 6 maanden | 97% |
| Personal trainer | 6 maanden | 74% |
| Psycholoog | 6 maanden | 91% |
| Rij-instructeur | 6 maanden | 92% |
| Software developer | 6 maanden | 80% |
| Veiligheidskundige | 6 maanden | 84% |
| Advocaat | 5 maanden | 89% |
| AI-consultant / specialist | 5 maanden | 82% |
| Artiest | 5 maanden | 52% |
| Chauffeur | 5 maanden | 83% |
| Chef-kok | 5 maanden | 80% |
| Coach/trainer (niet personal trainer) | 5 maanden | 73% |
| Hovenier | 5 maanden | 87% |
| HR-professional (niet recruiter) | 5 maanden | 83% |
| Interim manager (IT) | 5 maanden | 85% |
| Journalist | 5 maanden | 65% |
| Kok | 5 maanden | 81% |
| Marketeer | 5 maanden | 80% |
| Monteur | 5 maanden | 88% |
| Recruiter | 5 maanden | 60% |
| Systeembeheerder | 5 maanden | 80% |
| Timmerman | 5 maanden | 91% |
| Verpleegkundige | 5 maanden | 79% |
| Verzorgende | 5 maanden | 69% |
| Architect (niet IT) | 4 maanden | 74% |
| Audiovisueel technicus | 4 maanden | 82% |
| Beveiliger | 4 maanden | 72% |
| Copywriter | 4 maanden | 68% |
| Elektricien | 4 maanden | 93% |
| Fysiotherapeut | 4 maanden | 90% |
| Hondentrimmer | 4 maanden | 78% |
| Hypotheekadviseur | 4 maanden | 88% |
| Installateur | 4 maanden | 91% |
| Klusser | 4 maanden | 87% |
| Lasser | 4 maanden | 84% |
| Loodgieter | 4 maanden | 100% |
| Meubelmaker | 4 maanden | 90% |
| Schipper/kapitein | 4 maanden | 77% |
| Therapeut (niet fysio) | 4 maanden | 77% |
| Web developer | 4 maanden | 73% |
| Designer / grafisch vormgever | 3 maanden | 71% |
| Fotograaf | 3 maanden | 56% |
| Interieurdesigner | 3 maanden | 68% |
| Kapper | 3 maanden | 85% |
| Masseur | 3 maanden | 76% |
| Schoonheidsspecialist | 3 maanden | 79% |
| Tolk / vertaler | 3 maanden | 62% |
| Videomaker | 3 maanden | 74% |
| Uitvaartverzorger / -ondernemer | 1 maand | 74% |
Bron: Knab Zzp Uurtarievenboekje 2026.
Bekijk zicht op werk en ervaren vraag per sector
In finance hebben ondernemers gemiddeld 6,3 maanden zicht op werk of omzet en ervaart 82% veel vraag. In de persoonlijke dienstverlening gaat het om 3,2 maanden en 76%. De tabel laat zien hoe beide cijfers per sector verschillen.
| Sector | Gemiddeld zicht op werk of omzet | Ervaart veel vraag |
|---|---|---|
| Finance | 6,3 maanden | 82% |
| Landbouw en voedselproductie | 6,2 maanden | 78% |
| Sport en recreatie | 5,6 maanden | 71% |
| Overheid | 5,5 maanden | 82% |
| Juridisch | 5,1 maanden | 76% |
| Zorg | 5,1 maanden | 83% |
| Zakelijke dienstverlening | 5,0 maanden | 79% |
| Onderwijs | 4,9 maanden | 78% |
| Energie en duurzaamheid | 4,7 maanden | 78% |
| Bouw | 4,6 maanden | 87% |
| Detailhandel en groothandel | 4,5 maanden | 69% |
| Kunst en cultuur | 4,5 maanden | 64% |
| ICT | 4,4 maanden | 81% |
| Techniek en engineering | 4,4 maanden | 85% |
| Horeca | 4,3 maanden | 75% |
| Vervoer en transport | 4,2 maanden | 79% |
| Persoonlijke dienstverlening | 3,2 maanden | 76% |
| Media en communicatie | 2,8 maanden | 71% |
Verschillen binnen bouw en zorg
Ook binnen een sector zijn er verschillen. Hieronder staan de bouw en zorg uitgesplitst naar opleiding.
| Opleidingsgroep binnen de sector | Gemiddeld zicht op werk of omzet | Ervaart veel vraag |
|---|---|---|
| Zorg met masteropleiding | 5,7 maanden | 87% |
| Zorg zonder masteropleiding | 4,7 maanden | 81% |
| Bouw met bachelor- of masteropleiding | 5,0 maanden | 84% |
| Bouw zonder bachelor- of masteropleiding | 4,4 maanden | 89% |
Bron: Knab, sectoroverzicht Uurtarievenonderzoek 2026.
Klanten komen vaak via een netwerk
Volgens CBS en TNO vindt 34% van de zzp’ers mede via andere zelfstandigen opdrachten. En 74% werkt weleens met hen samen. Zo’n netwerk kan klanten, capaciteit en expertise opleveren.
Ondernemen is ook tijd die niet op de factuur staat
Niet alle gewerkte uren zijn declarabel of direct omzetgericht:
Knab-onderzoek, onder zzp’ers die minimaal een jaar ondernemen en geen baan in loondienst hebben.
Bekijk per sector hoeveel tijd direct omzetgericht is
De overige uren kunnen bijvoorbeeld opgaan aan administratie, acquisitie of scholing; de precieze invulling is niet afzonderlijk gevraagd. De tabel toont sectoren waarin minimaal 100 deelnemers beide urenvragen beantwoordden.
| Sector | Gewerkt | Declarabel/direct omzetgericht | Aandeel |
|---|---|---|---|
| Overheid | 35,0 u | 30,9 u | 88% |
| ICT | 37,5 u | 32,9 u | 88% |
| Landbouw | 36,3 u | 31,9 u | 88% |
| Finance | 35,3 u | 30,7 u | 87% |
| Vervoer | 37,5 u | 32,5 u | 87% |
| Techniek | 37,9 u | 32,6 u | 86% |
| Bouw | 39,3 u | 33,0 u | 84% |
| Zakelijke dienstverlening | 34,0 u | 28,2 u | 83% |
| Zorg | 31,7 u | 26,2 u | 83% |
| Onderwijs | 30,7 u | 25,2 u | 82% |
| Detailhandel | 33,7 u | 26,6 u | 79% |
| Horeca | 35,7 u | 28,3 u | 79% |
| Media | 32,6 u | 24,8 u | 76% |
| Sport | 29,3 u | 21,8 u | 74% |
| Kunst | 33,6 u | 23,5 u | 70% |
| Persoonlijke dienstverlening | 29,2 u | 20,1 u | 69% |
In Overheid, ICT en Landbouw is ongeveer 88% van de gewerkte tijd direct omzetgericht. In Kunst en Persoonlijke dienstverlening ligt dat rond 70%.
Veel zzp’ers ervaren vrijheid in hun werk
87% van de zzp’ers die vooral hun eigen arbeid of diensten aanbieden, ervaart regelmatig autonomie. Bijvoorbeeld om zelf het werktempo, de volgorde van taken of vrije dagen te bepalen.
Dit gaat over hun werk als geheel. Binnen een afzonderlijke opdracht tellen ook de aansturing, roosters en positie in het team mee.
Financiële weerbaarheid is ongelijk verdeeld
Voor periodes zonder omzet, ziekte en pensioen moeten zzp’ers vaak zelf iets regelen. Dat lukt niet iedereen.
* Dit laatste percentage gaat over alle zelfstandig ondernemers in de Zelfstandigen Enquête Arbeid, dus met en zonder personeel.
Bekijk de ontwikkeling van financiële voorzieningen
Onder alle zelfstandig ondernemers steeg het aandeel met minimaal één voorziening bij arbeidsongeschiktheid van 60% in 2019 naar 73% in 2025. Bij pensioen ging het van 83% naar 88%. De omvang en vorm van die voorzieningen verschillen sterk.
Onder zzp’ers heeft 72% een voorziening bij arbeidsongeschiktheid; 28% heeft die niet.
Betaalbaarheid speelt mee. Van de zelfstandig ondernemers zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering zegt 23% die niet te kunnen betalen. Onder ondernemers zonder pensioenvoorziening is dat 46%.
Een voorziening is nog geen goed geregeld pensioen
Ook spaargeld, een woning of eerder opgebouwd werknemerspensioen telt als voorziening. Dat zegt nog niet of iemand genoeg heeft opgebouwd. In het Knab-pensioenonderzoek vond 36% het eigen pensioen goed geregeld.
Bij zzp’ers met minder dan € 2.000 besteedbaar inkomen per maand was dat 25%. Boven € 4.000 was het 52%.
Bekijk hoe zzp’ers hun pensioen beoordelen per inkomen
Over alle inkomensgroepen heen vond 36% het eigen pensioen goed geregeld, 27% vond het slecht geregeld en 37% antwoordde neutraal.
Hoe zzp’ers hun pensioen beoordelen, hangt sterk samen met hun zelf opgegeven netto besteedbare inkomen per maand.
| Netto besteedbaar inkomen per maand | Vindt pensioen goed geregeld |
|---|---|
| Minder dan € 2.000 | 25% |
| € 2.000–€ 3.000 | 34% |
| € 3.000–€ 4.000 | 37% |
| Meer dan € 4.000 | 52% |
Zelfs in de hoogste inkomensgroep vindt dus ongeveer de helft het pensioen niet zonder meer goed geregeld. Over alle inkomensgroepen heen zei 44% achteraf liever eerder met pensioenopbouw te zijn begonnen.
Waar zetten zzp’ers periodiek geld voor apart?
90% van de deelnemers zet periodiek geld apart voor minstens één zakelijk of persoonlijk doel. Belasting, een buffer en pensioen worden het vaakst genoemd.
Bekijk waarvoor deelnemers periodiek geld apart zetten
Dit laat zien waarvoor ondernemers reserveren, niet hoeveel zij al hebben opgebouwd.
Deelnemers konden meerdere doelen kiezen. De percentages tellen daarom niet op tot 100%.
| Doel | Zet periodiek geld apart |
|---|---|
| Belasting | 76% |
| Financiële buffer | 51% |
| Pensioen | 43% |
| Sparen | 42% |
| Investeringen in het bedrijf | 23% |
| Arbeidsongeschiktheid | 22% |
| Vakantie | 20% |
| Beleggen | 19% |
| Opleiding | 16% |
| Geen van deze doelen | 10% |
Starters combineren vaker met loondienst
Van de deelnemers die korter dan een jaar ondernemen, heeft 34% daarnaast een baan. Onder ondernemers die langer dan tien jaar actief zijn, is dat 12 tot 13%. Zo’n baan kan financiële ruimte bieden tijdens de opbouw van een bedrijf.
Bekijk de verschillen naar ondernemersduur
Starters hebben ook vaker minder dan drie maanden zicht op werk: 55%, tegenover 37% bij ondernemers die langer dan tien jaar actief zijn. De ervaren vraag verschilt nauwelijks: in iedere ervaringsgroep ervaart ongeveer acht op de tien veel vraag.
| Ondernemersduur | Ook loondienst | Minder dan 3 maanden zicht | Veel vraag |
|---|---|---|---|
| Minder dan 1 jaar | 34% | 55% | 82% |
| 1–2 jaar | 29% | 51% | 80% |
| 2–3 jaar | 22% | 44% | 82% |
| 3–5 jaar | 19% | 42% | 83% |
| 5–10 jaar | 17% | 40% | 82% |
| 10–20 jaar | 13% | 37% | 82% |
| Meer dan 20 jaar | 12% | 37% | 83% |
Vertrouwen in het eigen bedrijf, twijfel over de omgeving
In het Knab-onderzoek is het vertrouwen in de eigen onderneming veel groter dan in de toekomst van zelfstandig ondernemerschap:
In het afzonderlijke onderzoek naar de Zelfstandigenwet schrijven zzp’ers over terughoudende opdrachtgevers en onduidelijkheid over regels.
Wat zzp’ers van nieuwe regels verwachten
In april 2025 vroeg Knab ruim 7.500 zzp’ers naar het toenmalige initiatiefvoorstel voor de Zelfstandigenwet. 82% vond het belangrijk om vooraf te weten of diegene als zelfstandige wordt erkend.
In hun open antwoorden komen vier wensen terug:
- Geef duidelijkheid voordat een opdracht begint.
- Bekijk één grote klant of een langdurige opdracht in de context van het beroep en de vrijheid in het werk.
- Vraag alleen extra administratie als die meer zekerheid oplevert.
- Laat ruimte voor verschillende, betaalbare manieren om financiële risico’s af te dekken.
Bekijk de steun voor het voorstel en aandachtspunten voor beleid
63% stond positief tegenover duidelijke ondernemerscriteria. 57% was bereid extra administratieve stappen te zetten als die vooraf meer zekerheid opleveren. In totaal zei 71% het voorstel te zullen steunen, 17% was tegen en 12% twijfelde.
Vier aandachtspunten bij nieuwe regels
- Bekijk het verhaal achter het klantenaantal. Opdrachtduur, vrijheid en de mogelijkheid om andere opdrachten aan te nemen geven context.
- Beoordeel ondernemer én opdracht. Iemand kan buiten een opdracht als ondernemer werken en binnen die opdracht toch sterk worden aangestuurd.
- Houd financiële voorwaarden haalbaar. Niet iedereen kan dezelfde voorziening betalen of afsluiten. Houd rekening met inkomen en verzekerbaarheid.
- Maak vooraf duidelijk waar je aan toe bent. Zzp’ers en opdrachtgevers moeten de regels vóór de start kunnen toepassen.
Het Adviescollege toetsing regeldruk stelde bij het toenmalige voorstel onder meer vragen over open normen, de toetsingscommissie, financiële voorzieningen en administratieve lasten. Het nieuwe kabinetsvoorstel kan anders worden uitgewerkt.
Lees de actuele stand van zaken rond de Zelfstandigenwet
Wat kun je als zzp’er nu al doen?
“Nieuwe wetgeving is nog in de maak. Toch is dit een goed moment om kritisch naar je eigen manier van werken te kijken. Bepaal je zelf hoe je een opdracht uitvoert? Kun je over je tarief en voorwaarden onderhandelen? Zoek je actief naar nieuwe klanten en kun je een opdracht ook weigeren? En hoe kwetsbaar ben je als je grootste opdrachtgever wegvalt? Wie op zulke punten twijfelt, doet er verstandig aan hierover nu al met de opdrachtgever in gesprek te gaan.
Zelfstandigheid versterken is meer dan een contract aanpassen of extra vinkjes verzamelen. De dagelijkse praktijk moet passen bij ondernemerschap. Knab helpt zzp’ers daarbij met onderzoek, duidelijke uitleg, webinars en praktische informatie. Niet om voor iedereen dezelfde route uit te tekenen, maar zodat ondernemers weten waar ze staan en tijdig keuzes kunnen maken.”
Oskar Barendse, financieel expert bij Knab
Vrijheid en zekerheid gaan niet vanzelf samen
De zzp-markt laat tegelijk ondernemerschap en kwetsbaarheid zien. Meerdere klanten, vrijheid in het werk en financiële bescherming gaan niet altijd samen. Een eerlijk beeld vraagt daarom om aandacht voor de ondernemer én de dagelijkse werkrelatie.
Voor zzp’ers is de behoefte concreet: begrijpelijke regels, duidelijkheid vooraf en ruimte om te ondernemen op een manier die bij hun beroep past.
Over het onderzoek
Dit artikel combineert cijfers van CBS en TNO met Knab-onderzoek naar uurtarieven, pensioen en de Zelfstandigenwet. De toelichting hieronder beschrijft de bronnen, definities en berekeningen.
Onderzoeksopzet, definities en beperkingen
Landelijke cijfers van CBS en TNO
Aan de Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025 deden ruim 6.000 zelfstandig ondernemers mee, onder wie ruim 5.000 ondernemers zonder personeel. De uitkomsten zijn gewogen voor zelfstandig ondernemers die voor eigen rekening of risico werken en winstaangifte doen. Mensen die wel buiten loondienst werken maar niet binnen deze definitie of administratie vallen, kunnen buiten beeld blijven.
De vraag naar het aantal klanten gaat over klanten, opdrachtgevers en afnemers in de voorafgaande twaalf maanden. Onlangs gestarte bedrijven zijn buiten deze vraag gehouden. De hoogste categorie is ‘100 of meer’; daardoor is uit de gepubliceerde tabel geen exact gemiddelde te berekenen. Door afronding kunnen percentages licht afwijken van 100%.
De enquête beschrijft groepen ondernemers en hun werk in algemene zin. Zij bevat niet alle informatie die nodig is om één concrete arbeidsrelatie juridisch te beoordelen. Ook de vrijwilligheid van de keuze voor zzp-schap, onderhandelingsmacht en de mogelijkheid om een opdrachtgever te vervangen zijn niet volledig gemeten.
Knab Uurtarievenonderzoek 2026
Voor aanvullende analyses in dit artikel gebruiken we antwoorden van 16.853 zzp’ers uit uiteenlopende sectoren, beroepen en specialisaties. Vrijwel alle antwoorden zijn verzameld in januari en februari 2026. Deelname was vrijwillig. De steekproef is groot, maar niet representatief voor alle Nederlandse zzp’ers; hoger opgeleiden zijn oververtegenwoordigd. De Knab-data gebruiken we daarom om patronen en verschillen te onderzoeken, niet om landelijke percentages te schatten.
Cijfers per beroep en sector
De vergelijking van 80 beroepen gebruikt de gepubliceerde cijfers uit het Knab Zzp Uurtarievenboekje 2026. Voor de sectorvergelijking gebruiken we een afzonderlijk sectoroverzicht van Knab. De maandgemiddelden zijn rechtstreeks uit deze bronnen overgenomen: bij beroepen afgerond op hele maanden en bij sectoren op één decimaal. De beroepen en sectoren zijn gesorteerd van lang naar kort zicht op werk, bij gelijke waarden op alfabet. De opleidingsgroepen binnen bouw en zorg staan apart van de volledige sectoren.
‘Ervaart veel vraag’ is het aandeel dat het eens is met de stelling ‘Er is veel vraag naar mijn werk’. In de beroeps- en sectortabellen gaat dat percentage over alle deelnemers binnen de betreffende groep. Bij de aanvullende analyse van korte werkvoorraden gaat de 77% specifiek over deelnemers met minder dan drie maanden zicht op werk of omzet.
Voor gewerkte en declarabele of direct omzetgerichte uren kijken we alleen naar zzp’ers die minimaal een jaar ondernemen en daarnaast geen baan in loondienst hebben. Zo worden gedeeltelijke startjaren en werkweken die structureel met loondienst worden gecombineerd buiten deze berekening gehouden. Uren zijn in categorieën uitgevraagd; voor gemiddelden gebruiken we vaste waarden rond het midden van iedere categorie.
De stellingen zijn voorgelegd op een vierpuntsschaal zonder neutrale middenoptie. Antwoorden 1 en 2 zijn als ‘oneens’ gegroepeerd en antwoorden 3 en 4 als ‘eens’. Vergelijkingen naar ondernemersduur beschrijven verschillende groepen op één moment; we volgen niet dezelfde ondernemers door de tijd.
Bij financiële reserveringen meten we of iemand periodiek geld apart zet. Dat zegt niet hoeveel al is opgebouwd of of het bedrag toereikend is. Iemand kan bijvoorbeeld een bestaande buffer hebben zonder daar periodiek aan toe te voegen, of belasting via voorlopige aanslagen direct betalen.
Knab Pensioenonderzoek 2024
Het pensioenonderzoek is in oktober 2024 uitgevoerd onder 1.000 zzp’ers. De inkomensgroepen zijn gebaseerd op het netto besteedbare inkomen dat deelnemers zelf opgaven. De vraag of het pensioen goed is geregeld, is hun eigen beoordeling en geen berekening van de verwachte pensioenuitkering.
Knab-onderzoek naar de Zelfstandigenwet
Het Knab-onderzoek naar de Zelfstandigenwet vond plaats in april 2025 onder ruim 7.500 zzp’ers en ging over het toenmalige initiatiefvoorstel. Deelnemers kregen vooraf uitleg over de voorgestelde toets. De inhoud van de wet wordt inmiddels opnieuw uitgewerkt. De uitkomsten meten daarom reacties op die uitleg en die versie, niet het oordeel over een toekomstig definitief wetsvoorstel.
De formulering en aangeboden informatie kunnen de antwoorden mede hebben beïnvloed. De open toelichtingen gebruiken we om terugkerende argumenten en perspectieven te begrijpen, niet om vast te stellen hoe vaak ieder argument onder alle zzp’ers voorkomt.
Bronnen en verder lezen
- Rijksoverheid, aanpak schijnzelfstandigheid
- Thierry Aartsen, actuele planning Zelfstandigenwet
- CBS Dossier zzp
- CBS en TNO, Zelfstandigen Enquête Arbeid 2025
- Knab Uurtarievenonderzoek 2026
- Knab Zzp Uurtarievenboekje 2026
- Knab, sectoroverzicht Uurtarievenonderzoek 2026
- Knab-onderzoek naar het initiatiefvoorstel voor de Zelfstandigenwet
- Adviescollege toetsing regeldruk, advies over het initiatiefvoorstel
- Knab-onderzoek naar hoe zzp’ers hun pensioen beoordelen
Meer weten over ondernemen als zzp’er?
In de Knab Bieb vind je onderzoeken, praktische uitleg en actuele informatie over onderwerpen die spelen bij zelfstandig ondernemers.
