Modelovereenkomst zzp: wat heb je eraan onder de Wet DBA?

Werk je als zzp’er voor opdrachtgevers? Dan hoor je waarschijnlijk regelmatig iets over modelovereenkomsten. Zeker nu er weer meer aandacht is voor de Wet DBA en schijnzelfstandigheid.

Een modelovereenkomst kan helpen om afspraken tussen jou en je opdrachtgever goed vast te leggen. Maar het is geen vrijbrief. De Belastingdienst kijkt namelijk niet alleen naar wat er op papier staat, maar vooral naar hoe jullie in de praktijk samenwerken.

In dit artikel lees je wat een modelovereenkomst is, wanneer je er iets aan hebt en waar je als zzp’er op moet letten.

Wat is een modelovereenkomst?

Een modelovereenkomst is een voorbeeldcontract voor een opdracht tussen een opdrachtgever en een zelfstandige. In zo’n overeenkomst staat hoe jullie samenwerken en welke afspraken belangrijk zijn om de opdracht buiten loondienst uit te voeren.

Modelovereenkomsten werden ingevoerd als hulpmiddel onder de Wet DBA. Het idee: als opdrachtgever en opdrachtnemer een passende overeenkomst gebruiken én in de praktijk volgens die afspraken werken, kan de opdrachtgever er onder voorwaarden van uitgaan dat voor die opdracht geen loonheffingen hoeven te worden ingehouden en betaald.

Er zijn algemene modelovereenkomsten en modelovereenkomsten voor bepaalde branches of beroepsgroepen. Die kun je downloaden via de Belastingdienst.

Waarom gebruiken zzp’ers en opdrachtgevers modelovereenkomsten?

Een modelovereenkomst helpt om vooraf duidelijkheid te krijgen. Vooral opdrachtgevers willen vaak vastleggen dat ze jou niet als werknemer inhuren, maar als zelfstandige opdrachtnemer.

Voor jou als zzp’er kan zo’n overeenkomst ook nuttig zijn. Je bespreekt namelijk vooraf belangrijke punten: wat is de opdracht, hoe zelfstandig werk je, wie draagt welk risico en hoe lang duurt de samenwerking?

Een modelovereenkomst kan dus helpen bij:

• duidelijke afspraken over de opdracht;
• het gesprek over zelfstandigheid;
• het beperken van risico’s rond de loonheffingen;
• bewustere keuzes over werken als zzp’er of in loondienst.

Maar let op: het contract is niet het eindpunt. Het is vooral het begin van het gesprek.

Geeft een modelovereenkomst zekerheid?

Een modelovereenkomst kan onder voorwaarden zekerheid geven over de loonheffingen. Die zekerheid geldt alleen voor de arbeidsrelatie en opdracht waarop de overeenkomst van toepassing is, en alleen zolang opdrachtgever en opdrachtnemer daadwerkelijk volgens de overeenkomst werken.

Een modelovereenkomst geeft geen volledige zekerheid over je arbeidsrechtelijke positie. Ook bepaalt zo’n overeenkomst niet automatisch of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting of btw.

Staat er bijvoorbeeld dat jij zelfstandig bepaalt hoe je de opdracht uitvoert, maar stuurt de opdrachtgever jou dagelijks aan alsof je werknemer bent? Dan helpt de overeenkomst weinig. De feitelijke samenwerking weegt zwaarder dan de tekst op papier.

Daarom is het slim om niet alleen je contract te bewaren, maar ook te kunnen uitleggen hoe de opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd. Denk aan opdrachtomschrijvingen, offertes, afspraken over planning, facturen, zelfstandige keuzes, ondernemersrisico en je activiteiten als ondernemer.

Zijn modelovereenkomsten nog geldig?

Ja. Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mogen nog worden gebruikt tot en met 31 december 2029. Deze einddatum geldt ook wanneer in een bestaande overeenkomst zelf een andere geldigheidsdatum staat.

De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Je kunt dus nog wel een passende bestaande overeenkomst gebruiken, maar geen nieuwe overeenkomst laten goedkeuren zoals vroeger.

Bekijk de beschikbare modelovereenkomsten bij de Belastingdienst.

Welke modelovereenkomst kies je?

Gebruik niet zomaar de eerste overeenkomst die je tegenkomt. Een modelovereenkomst moet passen bij de opdracht en de manier waarop je samenwerkt.

Loop daarom eerst deze vragen langs.

Past de overeenkomst bij jouw werk?
Een tekst voor een creatief project past niet automatisch bij zorg, bouw, interim-management of IT. Kijk dus goed naar de toelichting bij de modelovereenkomst.

Past de overeenkomst bij deze opdracht?
Een opdracht voor een afgebakend project is iets anders dan structureel meedraaien in een team of rooster.

Begrijp je de geel gemarkeerde bepalingen?
In modelovereenkomsten staan vaak geel gemarkeerde bepalingen die belangrijk waren voor het oordeel van de Belastingdienst. Neem deze bepalingen ongewijzigd over en pas ze niet zomaar aan.

Verwijs je correct naar de beoordeelde overeenkomst?
Bij veel modelovereenkomsten moet je in je eigen contract verwijzen naar de datum en het kenmerknummer van de door de Belastingdienst beoordeelde overeenkomst. Controleer de toelichting zorgvuldig.

Kan de opdracht vóór 1 januari 2030 klaar zijn?
Bestaande modelovereenkomsten mogen nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. Houd daar rekening mee bij langlopende opdrachten.

Twijfel je? Laat de overeenkomst dan beoordelen door een jurist, fiscalist of brancheorganisatie. Zeker bij langdurige, grote of gevoelige opdrachten is dat verstandig.

Werk je ook echt volgens de overeenkomst?

Dit is de belangrijkste vraag. Een modelovereenkomst helpt alleen als de dagelijkse praktijk erbij past.

Let bijvoorbeeld op deze punten:

Niet elk punt hoeft altijd volledig naar één kant te wijzen. Het gaat om het totaalbeeld. Er geldt geen vaste rangorde tussen de verschillende omstandigheden. Maar hoe meer de praktijk op loondienst lijkt, hoe minder houvast een modelovereenkomst geeft.

Wanneer is een modelovereenkomst niet genoeg?

Een modelovereenkomst is vooral zwak als het werk in de praktijk sterk lijkt op een dienstverband. Dan kan de Belastingdienst of een rechter alsnog oordelen dat sprake is van loondienst.

Let extra op bij deze signalen:

• je werkt jarenlang voor één opdrachtgever;
• je doet hetzelfde werk als werknemers in loondienst;
• je wordt inhoudelijk en praktisch aangestuurd als werknemer;
• je hebt weinig vrijheid in hoe en wanneer je werkt;
• je loopt nauwelijks ondernemersrisico;
• je hebt geen duidelijke eigen opdracht, dienst of verantwoordelijkheid.

Geen van deze kenmerken is afzonderlijk automatisch beslissend. Een lange opdracht of hetzelfde werk als werknemers betekent dus niet direct dat sprake is van loondienst. Alle feiten en omstandigheden worden samen beoordeeld.

Herken je meerdere signalen? Dan is het verstandig om samen met je opdrachtgever te kijken of de opdracht anders kan worden ingericht. Soms kan zzp nog steeds, maar moet de opdracht duidelijker, zelfstandiger of tijdelijker worden. Soms past loondienst beter.

Lees ook: Wet DBA-checklist: zo versterk je je zelfstandigheid.

Wat als je opdrachtgever om een modelovereenkomst vraagt?

Veel opdrachtgevers vragen om een modelovereenkomst omdat ze risico’s willen beperken. Dat is begrijpelijk. Maar teken niet automatisch.

Bespreek eerst wat de opdrachtgever precies van je verwacht. Past de overeenkomst bij de opdracht? Kun je echt zelfstandig werken? En klopt de tekst met wat jullie dagelijks gaan doen?

Vraag door op de opdracht
Wat is het doel, de duur, de dienst en jouw verantwoordelijkheid? Een duidelijke opdracht is sterker dan een algemeen takenpakket.

Bespreek de onderhandelingsruimte
Kun je invloed uitoefenen op je tarief, voorwaarden, planning, aansprakelijkheid en manier van werken? De wijze waarop afspraken tot stand komen, is een van de omstandigheden die meetellen.

Check of de praktijk klopt
Als je in de praktijk gewoon meedraait als werknemer, lost een modelovereenkomst dat niet op.

Leg afwijkingen vast
Verandert de opdracht onderweg? Bespreek wat dat betekent en leg nieuwe afspraken schriftelijk vast. Een samenwerking kan in de loop van de tijd meer op loondienst gaan lijken.

Kom je er samen niet uit? Laat de overeenkomst dan controleren. Zeker als de opdracht langdurig of financieel belangrijk voor je is.

Checklist modelovereenkomst zzp

Wil je snel weten of je modelovereenkomst goed genoeg is? Gebruik deze checklist als startpunt.

Een modelovereenkomst helpt, maar de praktijk beslist

Een modelovereenkomst kan nuttig zijn. Het dwingt jou en je opdrachtgever om vooraf goed na te denken over de opdracht, zelfstandigheid en verantwoordelijkheden.

Maar het belangrijkste blijft hoe jullie echt samenwerken. Past de praktijk bij zelfstandig ondernemerschap? Dan kan een modelovereenkomst extra houvast geven voor de loonheffingen. Lijkt de praktijk vooral op loondienst? Dan lost een contract dat niet op.

Gebruik een modelovereenkomst dus niet als administratief vinkje, maar als aanleiding voor het juiste gesprek.

Ook je zakelijke basis goed regelen?

Werk je als zzp’er, dan wil je niet alleen je contracten op orde hebben. Ook je zakelijke geldzaken moeten duidelijk zijn. Met een zakelijke rekening houd je privé en zakelijk gescheiden. En met potjes of de Inkomstenverdeler kun je geld apart zetten voor btw, inkomstenbelasting, kosten en je buffer.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp’er slim kunt regelen.