Wanneer ben je echt zzp'er? De 9 criteria uit Deliveroo en Uber

Wanneer ben je écht zzp’er en wanneer werk je juridisch gezien eigenlijk in loondienst? Dat bepaal je niet alleen met je contract, je KVK-inschrijving, je uurtarief of het aantal opdrachtgevers dat je hebt.

Het gaat om het totaalbeeld van de samenwerking tussen jou en je opdrachtgever. Daarbij worden alle relevante feiten en omstandigheden meegewogen. Ook hoe jij je buiten deze ene opdracht als ondernemer gedraagt, kan belangrijk zijn.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft deze beoordeling in juli 2026 overzichtelijk uitgewerkt in een actueel toetsingskader. In dit artikel lees je welke negen gezichtspunten daarbij een rol spelen, wat de uitspraken over Deliveroo en Uber betekenen en welke nieuwe zzp-regels eraan komen.

Wanneer is sprake van een arbeidsovereenkomst?

Bij de juridische beoordeling van een arbeidsrelatie staan drie elementen centraal:

• Arbeid: je hebt je verplicht om werkzaamheden te verrichten.
• Loon: de opdrachtgever heeft zich verplicht je daarvoor te betalen.
• Werken in dienst van: uit de samenwerking blijkt dat je het werk in dienst van de opdrachtgever verricht. Vaak wordt dit ook de gezagsverhouding genoemd.

Vooral dat laatste punt zorgt in de praktijk voor discussie. Het gaat namelijk niet alleen om de vraag of een opdrachtgever letterlijk vertelt hoe jij je werk moet doen. Ook je zelfstandigheid bij de uitvoering, je plek binnen de organisatie en het ondernemersrisico dat je loopt kunnen relevant zijn.

De naam boven je contract is niet beslissend. Ook een overeenkomst van opdracht kan in de praktijk een arbeidsovereenkomst blijken te zijn. Andersom maakt één afspraak die op loondienst lijkt je niet automatisch werknemer.

Daarom wordt niet alleen gekeken naar wat je op papier hebt afgesproken, maar ook naar hoe jij en je opdrachtgever daar in de praktijk uitvoering aan geven.

De 9 criteria voor zzp of loondienst

In het Deliveroo-arrest benoemde de Hoge Raad negen gezichtspunten die van belang kunnen zijn bij de beoordeling van een arbeidsrelatie. Het actuele toetsingskader van de overheid helpt om deze punten in de praktijk te beoordelen.

1. De aard en duur van het werk
Heb je een duidelijk afgebakende opdracht of werk je structureel en langdurig mee? De aard en duur van het werk tellen mee in het totaalbeeld. Een concrete opdracht met een duidelijk resultaat kan passen bij zelfstandig werken. Langdurig werk zonder duidelijke afbakening kan eerder richting loondienst wijzen. De duur alleen beslist dit niet.

2. Wie bepaalt hoe, wanneer en waar je werkt?
Kun je zelf bepalen hoe je het afgesproken resultaat bereikt en heb je ruimte om je eigen planning en werkwijze te kiezen? Dat kan wijzen op zelfstandigheid. Bepaalt de opdrachtgever in sterke mate hoe, wanneer en waar je werkt, dan kan dat juist wijzen op werken in dienst van de opdrachtgever.

De aard van het werk telt daarbij mee. Op een bouwplaats, bij een klant of tijdens een evenement liggen locatie en werktijden soms grotendeels vast zonder dat dit automatisch betekent dat je werknemer bent.

3. Je plek binnen de organisatie
Er wordt ook gekeken naar de mate waarin jij en je werkzaamheden onderdeel zijn van de organisatie van je opdrachtgever. Werk je bijvoorbeeld structureel mee in een team, gebruik je dezelfde voorzieningen als werknemers of draai je mee in interne processen? Dan kan dat richting loondienst wijzen.

Dat betekent niet dat samenwerken met werknemers of aanwezig zijn bij een overleg automatisch een probleem is. Het gaat om de functie die dit heeft binnen de volledige samenwerking.

4. Of je het werk persoonlijk moet uitvoeren
De verplichting om het werk persoonlijk uit te voeren is een van de omstandigheden die meewegen. Kun je je in de praktijk daadwerkelijk door iemand anders laten vervangen? Dan kan dat zelfstandigheid ondersteunen.

Alleen een vervangingsclausule in je contract is niet genoeg. Er wordt ook gekeken of vervanging in werkelijkheid mogelijk is en hoe daar afspraken over zijn gemaakt.

5. Hoe de afspraken tot stand kwamen
Kon je onderhandelen over je opdracht, tarief en voorwaarden? Dat kan passen bij een zelfstandige positie. Krijg je vooral voorwaarden opgelegd waarover nauwelijks onderhandeling mogelijk is, dan kan dat juist meer lijken op de positie van een werknemer.

6. Hoe je beloning wordt bepaald en betaald
Kun je zelf over je tarief onderhandelen en factureer je voor je werkzaamheden? Dat kan wijzen op zelfstandigheid. Bepaalt de opdrachtgever eenzijdig de beloning en lijkt de manier van betalen sterk op die van werknemers, dan kan dat juist richting loondienst wijzen.

7. De hoogte van je beloning
Ook de hoogte van je vergoeding kan meetellen. Een vergoeding die duidelijk hoger ligt dan de beloning voor vergelijkbaar werk in loondienst kan passen bij zelfstandig ondernemerschap, bijvoorbeeld omdat je zelf kosten en risico's draagt.

Maar een hoog uurtarief maakt je niet automatisch zzp’er. En een laag tarief maakt je onder de huidige beoordeling ook niet automatisch werknemer.

8. Het commerciële risico dat je loopt
Loop je zelf financieel risico als iets misgaat? Moet je fouten bijvoorbeeld in eigen tijd of voor eigen rekening herstellen, investeer je in bedrijfsmiddelen of loop je het risico dat een klant niet betaalt? Dat kan passen bij zelfstandig ondernemerschap.

Liggen vrijwel alle financiële en commerciële risico’s bij de opdrachtgever, dan kan dat juist richting loondienst wijzen.

9. Hoe jij je als ondernemer gedraagt
Tot slot wordt gekeken hoe jij je in het economisch verkeer als ondernemer gedraagt of kunt gedragen. Denk bijvoorbeeld aan het zoeken naar nieuwe klanten, investeren in je bedrijf, zelf bepalen welke opdrachten je aanneemt en werken voor andere opdrachtgevers.

Ook omstandigheden buiten deze ene opdracht kunnen hierbij dus belangrijk zijn. Juist dat punt is door de Hoge Raad in de Uber-zaak verder verduidelijkt.

Hoe worden de 9 criteria gewogen?

De negen criteria vormen geen afvinklijst. Je kunt dus niet simpelweg vijf punten voor zelfstandigheid en vier punten voor loondienst tellen en daaruit concluderen dat je zeker zzp’er bent.

Alle relevante feiten en omstandigheden worden in onderlinge samenhang bekeken. Dit wordt ook wel een holistische beoordeling genoemd.

Daarbij geldt:

• geen enkel gezichtspunt is automatisch beslissend;
• er geldt geen vaste rangorde tussen de negen gezichtspunten;
• het gewicht van een kenmerk kan per beroep en opdracht verschillen;
• niet alleen het contract telt, maar ook hoe je daadwerkelijk samenwerkt;
• ook andere relevante omstandigheden kunnen worden meegewogen.

Wat voegt het Uber-arrest toe?

In februari 2025 verduidelijkte de Hoge Raad hoe de gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest moeten worden toegepast. Een belangrijke conclusie: ondernemerschap is niet minder belangrijk dan de andere omstandigheden.

Er is dus geen rangorde waarbij bijvoorbeeld aansturing of inbedding per definitie zwaarder weegt dan ondernemerschap. In een specifieke situatie kan de manier waarop iemand zich als ondernemer gedraagt zelfs doorslaggevend zijn.

Daarbij mogen ook omstandigheden buiten de onderzochte opdracht worden meegenomen. Denk aan:

• andere klanten voor wie je soortgelijk werk uitvoert;
• je inspanningen om nieuwe opdrachten te krijgen;
• investeringen die je doet in je bedrijf;
• je vrijheid om opdrachten wel of niet aan te nemen;
• de manier waarop je je in het economisch verkeer als ondernemer presenteert.

Daardoor kan het voorkomen dat twee mensen vergelijkbaar werk voor dezelfde opdrachtgever doen, maar dat hun arbeidsrelatie toch anders wordt beoordeeld. De een kan bijvoorbeeld aantoonbaar actief zijn als ondernemer, terwijl die ondernemerskenmerken bij de ander nauwelijks aanwezig zijn.

Dat betekent niet dat ondernemerschap altijd de doorslag geeft. Ook dit gezichtspunt wordt samen met alle andere omstandigheden beoordeeld.

Wil je de uitspraak zelf bekijken? Lees dan de uitleg van de Hoge Raad over het Uber-arrest.

Wat kun je zelf controleren?

Een checklist kan je helpen om kritisch naar je opdracht te kijken, maar geeft nooit volledige zekerheid over de juridische uitkomst. Bespreek de manier van samenwerken daarom ook met je opdrachtgever.

Stel jezelf bijvoorbeeld deze vragen:

• Is duidelijk welk resultaat of welke opdracht ik uitvoer?
• Heb ik voldoende vrijheid om zelf te bepalen hoe ik mijn werk uitvoer?
• Kan ik onderhandelen over mijn tarief en voorwaarden?
• Loop ik daadwerkelijk commercieel en financieel risico?
• Verschilt mijn positie duidelijk van die van werknemers?
• Gedraag ik mij ook buiten deze opdracht zichtbaar als ondernemer?
• Werken we in de praktijk nog zoals we bij de start hebben afgesproken?

Doe deze check niet alleen bij de start van een opdracht. De manier waarop je samenwerkt kan in de loop van de tijd veranderen. Het is daarom verstandig om periodiek te bekijken of de praktijk nog aansluit bij de afspraken en bij zelfstandig ondernemerschap.

De overheid heeft een keuzehulp voor zzp of loondienst. Daarmee kun je de belangrijkste kenmerken van een arbeidsrelatie nalopen.

Wil je uitgebreider bekijken hoe een arbeidsrelatie wordt beoordeeld? Bekijk dan ook de officiële Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties van de Belastingdienst.

Welke nieuwe zzp-regels komen eraan?

Rond zzp en schijnzelfstandigheid lopen verschillende ontwikkelingen door elkaar. Belangrijk om te weten: het toetsingskader uit juli 2026 is geen nieuwe wet. Het legt overzichtelijk uit hoe arbeidsrelaties op basis van de bestaande wet en rechtspraak worden beoordeeld.

Vanaf 31 december 2026: rechtsvermoeden bij laag uurtarief

Wel is inmiddels een nieuwe wet aangenomen voor een rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst op basis van het uurtarief. Deze wet treedt op 31 december 2026 in werking.

Werk je onder de wettelijke tariefgrens en stel je dat je eigenlijk werknemer bent? Dan kun je vanaf dat moment een beroep doen op dit rechtsvermoeden. De opdrachtgever moet dan aantonen dat er géén arbeidsovereenkomst is.

De overheid communiceert op dit moment met een grens van € 38 per uur, met 1 januari 2026 als peildatum. Het bedrag wordt geïndexeerd. Controleer daarom bij toepassing altijd welk bedrag op dat moment geldt.

Nieuwe regels voor platformwerk

Werk je via een digitaal arbeidsplatform, bijvoorbeeld als chauffeur of bezorger? Dan is daarnaast de nieuwe Wet platformwerk relevant. Het wetsvoorstel ligt op dit moment in internetconsultatie. Die loopt tot en met 24 augustus 2026. De regels gelden dus nog niet en de precieze uitwerking kan nog veranderen.

Het voorstel moet het voor mensen die via een platform werken makkelijker maken om hun arbeidsrelatie te laten beoordelen. Volgens het huidige voorstel kan een platformwerker een beroep doen op een rechtsvermoeden van werknemerschap als aan minimaal twee van vijf criteria voor feitelijke leiding en toezicht wordt voldaan. Het platform moet het vermoeden vervolgens weerleggen als het vindt dat er geen arbeidsovereenkomst is.

Daarnaast komen er regels voor het gebruik van algoritmes. Platformwerkers moeten onder meer meer inzicht krijgen in geautomatiseerde systemen. Ingrijpende beslissingen, zoals het beperken, schorsen of beëindigen van een account, mogen volgens het voorstel niet uitsluitend door een algoritme worden genomen: het uiteindelijke besluit moet door een mens worden genomen.

Omdat de Wet platformwerk nog in consultatie is, kunnen onderdelen van het voorstel nog veranderen.

En de Zelfstandigenwet?

Daarnaast werkt het kabinet aan de Zelfstandigenwet. Die moet zzp’ers en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid geven over de vraag wanneer zelfstandig werken mogelijk is.

De Zelfstandigenwet geldt nog niet en de precieze inhoud staat nog niet vast. Totdat nieuwe wetgeving daadwerkelijk ingaat, blijven voor de beoordeling van je arbeidsrelatie de huidige wettelijke regels, de feitelijke samenwerking en de rechtspraak over onder meer Deliveroo en Uber bepalend.

Wanneer ben je dus echt zzp’er?

Je bent niet automatisch zzp’er omdat je een KVK-nummer, een zakelijke rekening, meerdere opdrachtgevers of een hoog uurtarief hebt. Net zo min maakt één langdurige opdracht je automatisch werknemer.

Het gaat om het volledige beeld. Heb je veel vrijheid over de uitvoering, onderhandel je over je voorwaarden, loop je commercieel risico en gedraag je je ook daarbuiten als ondernemer? Dan zijn dat omstandigheden die je zelfstandigheid ondersteunen.

Word je sterk aangestuurd, draai je structureel mee alsof je een gewone medewerker bent en liggen de belangrijkste risico’s bij je opdrachtgever? Dan kan de samenwerking juist meer op een arbeidsovereenkomst lijken.

Kijk daarom niet alleen naar wat in je contract staat. Bespreek met je opdrachtgever hoe jullie daadwerkelijk samenwerken en controleer regelmatig of die praktijk nog past bij zelfstandig ondernemerschap.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. De plek waar je alles vindt om je geldzaken als zzp’er slim te regelen.