Wanneer ben je echt zzp’er? Dit leer je van Deliveroo en Uber
Wanneer ben je eigenlijk écht zzp’er?
Het klinkt als een simpele vraag. Maar in de praktijk zorgt dit al jaren voor discussie. Want wat er in je contract staat, zegt niet altijd alles over hoe je werkt.
Daarom zijn twee rechtszaken belangrijk geworden: die van Deliveroo en Uber. In die zaken hebben rechters duidelijker gemaakt hoe je bepaalt of iemand zelfstandig is of eigenlijk in loondienst werkt.
En precies die manier van kijken wordt vandaag nog steeds gebruikt.
Niet je contract, maar hoe je werkt
Vroeger werd vaak gekeken naar het contract. Stond daar dat je zzp’er was? Dan was dat meestal het uitgangspunt.
Maar dat gaf problemen. Want sommige mensen werkten als ‘zzp’er’, terwijl ze in de praktijk gewoon als werknemer functioneerden.
De rechter heeft daarom gezegd:
het gaat niet alleen om wat je afspreekt, maar vooral om hoe je werkt in de praktijk.
Alles bij elkaar bepaalt het antwoord
In de Deliveroo- en Uber-uitspraken is één ding duidelijk geworden: je beoordeelt de arbeidsrelatie op basis van het totaalplaatje.
Dus niet één regel of één criterium, maar alles samen.
Rechters kijken bijvoorbeeld naar:
- hoeveel vrijheid je hebt in je werk
- of je zelf bepaalt hoe en wanneer je werkt
- of je meerdere opdrachtgevers hebt
- of je ondernemersrisico loopt
- en of je onderdeel bent van de organisatie van je opdrachtgever
Geen van deze punten is op zichzelf doorslaggevend. Het gaat erom hoe het geheel eruitziet.
Ook wat je buiten je opdracht doet telt mee
Een belangrijke toevoeging uit de Uber-uitspraak:
Niet alleen je werk voor één opdrachtgever telt mee, maar ook hoe je je daarbuiten opstelt.
Dus bijvoorbeeld:
- werk je voor meerdere klanten?
- profileer je jezelf als ondernemer?
- investeer je in je bedrijf?
Dat maakt de beoordeling eerlijker. Want het laat zien of je écht onderneemt, en niet alleen binnen één opdracht.
Wat betekent dit concreet voor jou?
Dit betekent dat je ondernemerschap niet alleen op papier moet kloppen, maar ook zichtbaar moet zijn in de praktijk.
Werk je zelfstandig, met eigen keuzes, meerdere opdrachtgevers en financieel risico? Dan sta je sterker als zzp’er.
Lijk je in de praktijk meer op een werknemer? Dan kan een rechter ook sneller tot die conclusie komen.
Het is dus geen zwart-wit verhaal, maar een weging van alles bij elkaar.
Wat als je eigenlijk werknemer blijkt te zijn?
Voor sommige zzp’ers is dit geen theoretisch verhaal, maar juist heel relevant.
Werk je in een situatie die sterk lijkt op loondienst en wil je ook liever die zekerheid? Dan kun je zelf naar de rechter stappen om dat te laten toetsen.
Belangrijk om te weten: dit gebeurt niet automatisch.
Je moet zelf (of via bijvoorbeeld een vakbond) een procedure starten. Pas als een rechter oordeelt dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst, verandert je positie.
Als dat gebeurt, kan dat grote gevolgen hebben. Je kunt dan bijvoorbeeld recht krijgen op:
- loondoorbetaling bij ziekte
- ontslagbescherming
- pensioenopbouw via de werkgever
- en mogelijk achterstallig loon of andere vergoedingen
Voor een groep werkenden is dat precies de bedoeling van deze regels: bescherming bieden waar iemand feitelijk als werknemer werkt.
En wat betekent dit voor ‘bewuste’ zzp’ers?
Voor zzp’ers die bewust ondernemen, werkt dit anders.
Deze uitspraken zorgen er juist voor dat het verschil tussen echte ondernemers en schijnzelfstandigheid duidelijker wordt.
Werk je zelfstandig, met eigen keuzes, meerdere opdrachtgevers en ondernemersrisico? Dan helpen deze regels juist om dat beter te onderbouwen, ook richting opdrachtgevers.
Tegelijk betekent het wel dat je scherper moet zijn op hoe je werkt. Want hoe duidelijker jouw ondernemerschap zichtbaar is in de praktijk, hoe sterker je staat.
En hoe zit dat met nieuwe regels?
Misschien heb je gelezen over nieuwe plannen, zoals het rechtsvermoeden bij lage tarieven.
Goed om te weten: die veranderen deze basis niet.
Ook straks blijft gelden: de rechter kijkt naar het totaalplaatje, zoals vastgelegd in de Deliveroo- en Uber-uitspraken.
Nieuwe regels kunnen het makkelijker maken om een zaak te starten, maar niet om automatisch te bepalen dat je werknemer bent.
Waarom dit juist nu belangrijk is
De regels voor zzp’ers zijn volop in beweging. Denk aan strengere handhaving en nieuwe wetgeving.
Maar één ding verandert niet: de manier waarop wordt beoordeeld of je echt zelfstandig bent.
Daarom is het slim om niet alleen naar nieuwe regels te kijken, maar ook naar hoe je vandaag werkt.
Kort samengevat
- Je contract is niet doorslaggevend
- De praktijk van hoe je werkt telt het meest
- Rechters kijken naar het totaalplaatje
- Ondernemerschap buiten je opdracht telt mee
- Nieuwe regels veranderen deze basis niet
Wat kun je hier nu mee?
Dit is geen puur juridisch verhaal. Het gaat over hoe jij werkt.
Vraag jezelf af:
- werk ik echt zelfstandig?
- kan ik dat ook laten zien?
Hoe duidelijker dat antwoord “ja” is, hoe sterker je staat. Nu én straks.
Casper Zwart
Casper is Lead Customer Insights & Thought Leadership bij Knab. Op basis van onderzoek en data helpt hij ondernemers financieel slimmer te ondernemen en draagt hij bij aan de kennispositie van Knab op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.
