Modelovereenkomst zzp: wat heb je eraan onder de Wet DBA?
Werk je als zzp’er voor opdrachtgevers? Dan hoor je waarschijnlijk regelmatig iets over modelovereenkomsten. Zeker nu er weer meer aandacht is voor de Wet DBA en schijnzelfstandigheid.
Een modelovereenkomst kan helpen om afspraken tussen jou en je opdrachtgever goed vast te leggen. Maar het is geen vrijbrief. De Belastingdienst kijkt namelijk niet alleen naar wat er op papier staat, maar vooral naar hoe jullie in de praktijk samenwerken.
In dit artikel lees je wat een modelovereenkomst is, wanneer je er iets aan hebt en waar je als zzp’er op moet letten.
In het kort
Een modelovereenkomst is een voorbeeldcontract waarmee zzp’er en opdrachtgever afspraken kunnen vastleggen over een opdracht zonder loondienst. Je mag bestaande modelovereenkomsten nog gebruiken tot en met 31 december 2029. Maar zo’n overeenkomst geeft alleen zekerheid als jullie ook echt werken zoals erin staat. De praktijk blijft dus bepalend.
Snel naar
- Wat is een modelovereenkomst?
- Waarom gebruiken zzp’ers en opdrachtgevers modelovereenkomsten?
- Geeft een modelovereenkomst zekerheid?
- Zijn modelovereenkomsten nog geldig?
- Welke modelovereenkomst kies je?
- Werk je ook echt volgens de overeenkomst?
- Wanneer is een modelovereenkomst niet genoeg?
- Wat als je opdrachtgever om een modelovereenkomst vraagt?
- Checklist modelovereenkomst zzp
Wat is een modelovereenkomst?
Een modelovereenkomst is een voorbeeldcontract voor een opdracht tussen een opdrachtgever en een zelfstandige. In zo’n overeenkomst staat hoe jullie samenwerken en waarom waarom jullie beogen buiten loondienst samen te werken.
Modelovereenkomsten werden ingevoerd als hulpmiddel onder de Wet DBA. Het idee: als opdrachtgever en opdrachtnemer een passende overeenkomst gebruiken én in de praktijk volgens die afspraken werken, is duidelijker dat er geen dienstverband is.
Er zijn algemene modelovereenkomsten en modelovereenkomsten voor bepaalde branches of beroepsgroepen. Die kun je downloaden via de Belastingdienst.
Algemene modelovereenkomst
Breed toepasbaar als de afspraken passen bij jouw opdracht.
Branchemodel
Gemaakt voor specifieke beroepen of sectoren, met situaties die daar vaak voorkomen.
Waarom gebruiken zzp’ers en opdrachtgevers modelovereenkomsten?
Een modelovereenkomst helpt om vooraf duidelijkheid te krijgen. Vooral opdrachtgevers willen vaak vastleggen dat ze jou niet als werknemer inhuren, maar als zelfstandige opdrachtnemer.
Voor jou als zzp’er kan zo’n overeenkomst ook nuttig zijn. Je bespreekt namelijk vooraf belangrijke punten: wat is de opdracht, hoe zelfstandig werk je, wie draagt welk risico en hoe lang duurt de samenwerking?
Een modelovereenkomst kan dus helpen bij:
duidelijke afspraken over de opdracht;
het gesprek over zelfstandigheid;
het beperken van DBA-risico’s;
bewustere keuzes over werken als zzp’er of in loondienst.
Maar let op: het contract is niet het eindpunt. Het is vooral het begin van het gesprek.
Geeft een modelovereenkomst zekerheid?
Een modelovereenkomst kan helpen bij de beoordeling van de arbeidsrelatie, maar biedt geen volledige zekerheid. De Belastingdienst kijkt uiteindelijk naar de manier waarop opdrachtgever en opdrachtnemer in de praktijk samenwerken.
Staat er bijvoorbeeld dat jij zelfstandig bepaalt hoe je de opdracht uitvoert, maar stuurt de opdrachtgever jou dagelijks aan alsof je werknemer bent? Dan helpt de overeenkomst weinig. De feitelijke samenwerking weegt zwaarder dan de tekst op papier.
Belangrijk
Een modelovereenkomst is geen truc om werk dat eigenlijk loondienst is toch als zzp-opdracht te verkopen. De opdracht moet in de praktijk zelfstandig genoeg zijn.
Daarom is het slim om niet alleen je contract te bewaren, maar ook de praktijk goed te documenteren. Denk aan opdrachtomschrijvingen, offertes, afspraken over planning, facturen, eigen materialen, zelfstandige keuzes en contact met meerdere opdrachtgevers.
Zijn modelovereenkomsten nog geldig?
Ja. Bestaande modelovereenkomsten mogen nog worden gebruikt tot en met 31 december 2029. Dat geldt ook als in een bestaande overeenkomst zelf een andere einddatum staat.
De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. Je kunt dus nog wel een bestaande overeenkomst gebruiken, maar geen nieuwe overeenkomst laten goedkeuren zoals vroeger.
| Vraag | Antwoord |
|---|---|
| Mag je nog een bestaande modelovereenkomst gebruiken? | Ja, tot en met 31 december 2029. |
| Beoordeelt de Belastingdienst nog nieuwe overeenkomsten? | Nee, nieuwe overeenkomsten worden niet meer beoordeeld. |
| Geeft een modelovereenkomst altijd zekerheid? | Nee, alleen als de praktijk klopt met de overeenkomst. |
Welke modelovereenkomst kies je?
Gebruik niet zomaar de eerste overeenkomst die je tegenkomt. Een modelovereenkomst moet passen bij de opdracht en de manier waarop je samenwerkt.
Loop daarom eerst deze vragen langs:
Past de overeenkomst bij jouw werk?
Een tekst voor een creatief project past niet automatisch bij zorg, bouw, interim-management of IT. Kijk dus goed naar de toelichting.
Past de overeenkomst bij deze opdracht?
Een opdracht voor een afgebakend project is iets anders dan structureel meedraaien in een team of rooster.
Begrijp je de geel gemarkeerde bepalingen?
In modelovereenkomsten staan vaak bepalingen die belangrijk zijn voor het oordeel dat er geen loondienst is. Pas die niet zomaar aan.
Kan de opdracht vóór 1 januari 2030 klaar zijn?
Bestaande modelovereenkomsten mogen nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. Houd daar rekening mee bij langlopende opdrachten.
Twijfel je? Laat de overeenkomst dan beoordelen door een jurist, fiscalist of brancheorganisatie. Zeker bij langdurige, grote of gevoelige opdrachten is dat verstandig.
Werk je ook echt volgens de overeenkomst?
Dit is de belangrijkste vraag. Een modelovereenkomst helpt alleen als de dagelijkse praktijk erbij past.
Let bijvoorbeeld op deze punten:
| Onderwerp | Sterker voor zzp | Gevoeliger voor loondienst |
|---|---|---|
| Aansturing | Je bepaalt zelf hoe je de opdracht uitvoert. | Je krijgt dagelijkse instructies alsof je werknemer bent. |
| Opdracht | Er is een duidelijke, afgebakende opdracht. | Je draait structureel mee zonder duidelijk eindpunt. |
| Ondernemersrisico | Je loopt risico, regelt je eigen verzekering en factureert zelfstandig. | Je hebt weinig risico en lijkt praktisch op personeel. |
| Opdrachtgevers | Je opereert als ondernemer en bent niet uitsluitend afhankelijk van één opdrachtgever.. | Je bent langdurig volledig afhankelijk van één opdrachtgever. |
| Materiaal en werkwijze | Je gebruikt waar logisch eigen middelen en professionele werkwijze. | Alles wordt door de opdrachtgever bepaald en ingericht. |
Niet elk punt hoeft altijd volledig naar één kant te wijzen. Het gaat om het totaalbeeld. Maar hoe meer je praktijk lijkt op loondienst, hoe minder een modelovereenkomst helpt.
Wanneer is een modelovereenkomst niet genoeg?
Een modelovereenkomst is vooral zwak als het werk in de praktijk sterk lijkt op een dienstverband. Dan kan de Belastingdienst of een rechter alsnog oordelen dat er sprake is van loondienst.
Let extra op bij deze signalen:
je werkt jarenlang voor één opdrachtgever;
je doet hetzelfde werk als werknemers in loondienst;
je wordt inhoudelijk en praktisch aangestuurd als werknemer;
je hebt weinig vrijheid in hoe en wanneer je werkt;
je loopt nauwelijks ondernemersrisico;
je hebt geen duidelijke eigen opdracht of resultaat.
Herken je meerdere signalen? Dan is het verstandig om samen met je opdrachtgever te kijken of de opdracht anders kan worden ingericht. Soms kan zzp nog steeds, maar moet de opdracht duidelijker, zelfstandiger of tijdelijker worden. Soms past loondienst beter.
Lees ook: zzp’er in de zorg en Wet DBA: dit betekent het nieuws.
Wat als je opdrachtgever om een modelovereenkomst vraagt?
Veel opdrachtgevers vragen om een modelovereenkomst omdat ze risico’s willen beperken. Dat is begrijpelijk. Maar teken niet automatisch.
Bespreek eerst wat de opdrachtgever precies van je verwacht. Past de overeenkomst bij de opdracht? Kun je echt zelfstandig werken? En klopt de tekst met wat jullie dagelijks gaan doen?
Vraag door op de opdracht
Wat is het doel, de duur, het resultaat en jouw verantwoordelijkheid? Een duidelijke opdracht is sterker dan een algemeen takenpakket.
Check of de praktijk klopt
Als je in de praktijk gewoon meedraait als werknemer, lost een modelovereenkomst dat niet op.
Leg afwijkingen vast
Verandert de opdracht onderweg? Leg nieuwe afspraken schriftelijk vast. Een samenwerking kan in de loop van de tijd meer op loondienst gaan lijken.
Kom je er samen niet uit? Laat de overeenkomst dan controleren. Zeker als een groot deel van je omzet van deze opdrachtgever komt.
Checklist modelovereenkomst zzp
Wil je snel weten of je modelovereenkomst goed genoeg is? Gebruik deze checklist als startpunt.
Voor je tekent
- De overeenkomst past bij jouw branche, werk en opdracht.
- Je begrijpt de belangrijkste bepalingen.
- De opdracht is duidelijk omschreven.
- De afspraken passen bij zelfstandig ondernemerschap.
Tijdens de opdracht
- Je werkt zoals in de overeenkomst staat.
- Je houdt zelfstandige ruimte in hoe je je werk uitvoert.
- Je legt wijzigingen in de opdracht vast.
- Je voorkomt dat je ongemerkt als vaste medewerker meedraait.
Voor je administratie
- Je bewaart de overeenkomst, offertes en opdrachtbevestigingen.
- Je bewaart facturen en correspondentie over de opdracht.
- Je kunt laten zien dat je ondernemer bent, bijvoorbeeld met meerdere opdrachtgevers, eigen acquisitie, verzekeringen en eigen risico.
- Je checkt regelmatig of de samenwerking nog klopt.
Lees ook: halfjaarcheck voor zzp’ers: zo sta je er financieel voor na Q2.
Een modelovereenkomst helpt, maar de praktijk beslist
Een modelovereenkomst kan nuttig zijn. Het dwingt jou en je opdrachtgever om vooraf goed na te denken over de opdracht, zelfstandigheid en verantwoordelijkheden.
Maar het belangrijkste blijft hoe jullie echt samenwerken. Past de praktijk bij zelfstandig ondernemerschap? Dan kan een modelovereenkomst extra houvast geven. Lijkt de praktijk vooral op loondienst? Dan lost een contract dat niet op.
Gebruik een modelovereenkomst dus niet als vinkje, maar als aanleiding voor het juiste gesprek.
Ook je zakelijke basis goed regelen?
Werk je als zzp’er, dan wil je niet alleen je contracten op orde hebben. Ook je zakelijke geldzaken moeten duidelijk zijn. Met een zakelijke rekening houd je privé en zakelijk gescheiden. En met potjes of de Inkomstenverdeler kun je geld apart zetten voor btw, inkomstenbelasting, kosten en buffer.
Bekijk hoe Knab Zakelijk je helpt om overzicht te houden in je zakelijke geldzaken.
Artikel bewaren of doorsturen?
Werk je met modelovereenkomsten, of ken je iemand die hierover twijfelt? Bewaar dit artikel voor later of deel het makkelijk met iemand anders.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.
Knab
Met behulp van slimme technologie helpt Knab jou meer uit je geld te halen. Door je handige bespaartips en alerts te geven bijvoorbeeld.
