Samenwonen in het koophuis van je partner: wat regel je?
Ga je samenwonen in het koophuis van je partner? Dan verandert er meer dan alleen jullie woonsituatie. De woning blijft juridisch van de eigenaar, ook als de andere partner maandelijks meebetaalt.
Maak daarom vooraf afspraken over de woonlasten, hypotheek, verbouwingen en wat er gebeurt als jullie uit elkaar gaan of als één van jullie overlijdt. Zo voorkom je dat de ene partner vermogen opbouwt terwijl de ander zonder duidelijke rechten meebetaalt.
In dit artikel lees je welke keuzes jullie hebben en wanneer een samenlevingscontract, testament of bezoek aan de notaris nodig is.
In het kort
Trek je in bij een partner die al een koopwoning heeft? Dan word je niet automatisch mede-eigenaar, ook niet als je meebetaalt aan de hypotheek. Spreek daarom af welke woonlasten jullie delen en of betalingen aan aflossing of verbouwing later worden verrekend. Een samenlevingscontract legt afspraken vast, maar draagt geen eigendom over. Staat het huis op één naam en willen jullie elkaar beschermen bij overlijden? Dan is meestal ook een testament nodig.
Snel naar
Van wie blijft de woning?
Hoe verdeel je de woonlasten?
Welke afspraken leg je vast?
Mede-eigenaar worden
Belasting en toeslagen
Wat gebeurt er bij overlijden?
Wat als jullie uit elkaar gaan?
Van wie blijft de koopwoning?
Staat de woning alleen op naam van je partner? Dan blijft die partner volledig eigenaar. Inschrijven op hetzelfde adres, meebetalen aan de maandlasten of een samenlevingscontract afsluiten verandert dat niet.
De eigenaar heeft recht op een eventuele waardestijging, maar draagt in beginsel ook het risico van een waardedaling. De intrekkende partner bouwt zonder aanvullende afspraken geen aandeel in de woning op.
Meebetalen maakt je geen mede-eigenaar
Betaal je mee aan de hypotheekaflossing of een verbouwing? Dan krijg je niet automatisch een deel van de woning. Leg vast of je betaling een woonvergoeding, lening, investering of bedrag is dat later moet worden terugbetaald.
Hoe verdeel je de woonlasten eerlijk?
Er bestaat geen verplichte verdeelsleutel. Jullie kunnen de gezamenlijke kosten ieder voor de helft betalen, verdelen naar verhouding van inkomen of ervoor zorgen dat jullie ongeveer evenveel vrij te besteden overhouden.
Maak daarbij onderscheid tussen verschillende soorten kosten:
| Soort kosten | Mogelijke afspraak |
|---|---|
| Boodschappen, energie en internet | Samen betalen, bijvoorbeeld naar verhouding van inkomen. |
| Hypotheekrente | Onderdeel maken van een redelijke woonvergoeding. |
| Hypotheekaflossing | Meestal door de eigenaar laten betalen of schriftelijk vastleggen hoe een bijdrage later wordt verrekend. |
| Groot onderhoud en waardeverhogende verbouwing | Vooraf bepalen wie betaalt en of de niet-eigenaar een terugbetalingsrecht krijgt. |
| OZB en opstalverzekering | Vaak voor rekening van de eigenaar, omdat deze kosten direct met het bezit samenhangen. |
Een woonvergoeding hoeft niet exact gelijk te zijn aan de helft van de hypotheek. Kijk ook naar wat vergelijkbare woonruimte zou kosten en welke kosten de eigenaar draagt.
Welke afspraken leg je vast?
In een samenlevingscontract kunnen jullie afspraken opnemen over:
- de verdeling van de huishoudelijke en vaste lasten;
- gezamenlijke en persoonlijke bankrekeningen;
- betalingen aan hypotheekaflossing of verbouwing;
- bezittingen die jullie samen kopen;
- schulden en onderlinge leningen;
- wat er gebeurt wanneer jullie uit elkaar gaan;
- gezamenlijke bezittingen bij overlijden.
Een samenlevingscontract maakt de niet-eigenaar niet mede-eigenaar van het huis. Daarvoor is een afzonderlijke overdracht via de notaris nodig.
Een notarieel samenlevingscontract kan wel belangrijk zijn voor fiscaal partnerschap, erfbelasting, partnerpensioen en afspraken over gezamenlijk bezit. Welke bepalingen nodig zijn, hangt af van jullie situatie.
Hoe kan je partner mede-eigenaar worden?
Willen jullie de woning voortaan samen bezitten? Dan kan de huidige eigenaar een deel van de woning overdragen. Dat gebeurt met een notariële akte.
Daarvoor zijn meestal deze stappen nodig:
1. Laat de actuele woningwaarde bepalen.
2. Spreek af welk percentage de partner overneemt en tegen welke prijs.
3. Laat de hypotheekverstrekker beoordelen of de hypotheek kan worden aangepast.
4. Regel de overdracht en nieuwe eigendomsverhouding bij de notaris.
5. Controleer of overdrachtsbelasting verschuldigd is of dat een vrijstelling van toepassing kan zijn.
Eigendom en hypotheekschuld zijn twee verschillende zaken. Worden jullie allebei schuldenaar van de hypotheek? Dan zijn jullie tegenover de geldverstrekker doorgaans hoofdelijk aansprakelijk. De bank kan ieder van jullie dan aanspreken voor de volledige schuld.
Wat verandert er voor belasting en toeslagen?
Door samenwonen kunnen jullie fiscale partners en toeslagpartners worden. Dat gebeurt niet in iedere situatie op hetzelfde moment.
Voor fiscaal partnerschap kan bijvoorbeeld relevant zijn dat jullie:
- een notarieel samenlevingscontract hebben;
- samen een kind hebben;
- samen eigenaar zijn van de woning;
- elkaar als pensioenpartner hebben aangemeld.
Fiscale partners kunnen bepaalde inkomsten en aftrekposten in de belastingaangifte onderling verdelen, waaronder het saldo van de eigen woning. Samenwonen in het huis van je fiscale partner verandert de bestaande eigenwoningschuld van de eigenaar op zichzelf niet.
Zijn jullie geen fiscale partners en zijn jullie wel samen eigenaar? Dan hangt de hypotheekrenteaftrek af van ieders aandeel in de eigenwoningschuld en van het bedrag dat diegene daadwerkelijk betaalt.
Krijgt één van jullie toeslagen? Controleer dan of jullie toeslagpartners worden. Het gezamenlijke inkomen en vermogen kunnen invloed hebben op het recht op toeslag en de hoogte daarvan.
Bekijk de actuele criteria bij de Belastingdienst over fiscaal partnerschap.
Wat gebeurt er met het huis als de eigenaar overlijdt?
Ongehuwd samenwonenden erven niet automatisch van elkaar. Staat de woning volledig op naam van je overleden partner en is er geen testament? Dan gaat de woning naar de wettelijke erfgenamen.
Wil de eigenaar dat de andere partner de woning erft of er kan blijven wonen? Dan is meestal een testament nodig. Bespreek daarbij ook of de achterblijvende partner de hypotheek en andere woonlasten kan betalen.
Wanneer helpt een verblijvingsbeding?
Een verblijvingsbeding in een samenlevingscontract kan regelen dat gezamenlijk bezit na overlijden bij de andere partner blijft. Het werkt dus alleen voor bezittingen waarvan jullie samen eigenaar zijn.
Staat het huis maar op één naam? Dan kan een verblijvingsbeding dat huis niet aan de andere partner overdragen. Regel dit via een testament.
Controleer daarnaast of jullie partners zijn voor de erfbelasting. Daarvoor gelden afzonderlijke voorwaarden, waaronder in veel situaties een notarieel samenlevingscontract met een wederzijdse zorgverplichting en een minimale periode van samenwonen.
Wat gebeurt er als jullie uit elkaar gaan?
Is één partner eigenaar? Dan blijft het huis in beginsel van die partner. De ander heeft alleen recht op terugbetaling of verrekening als daar een geldige afspraak of aantoonbare vordering voor bestaat.
Leg daarom vooraf vast:
- hoe lang de vertrekkende partner de tijd krijgt om andere woonruimte te vinden;
- wat er gebeurt met gezamenlijke aankopen;
- of bijdragen aan aflossing of verbouwing worden terugbetaald;
- hoe een eventuele onderlinge lening wordt afgelost;
- wanneer gezamenlijke rekeningen worden opgeheven.
Zijn jullie samen eigenaar? Dan moet de woning meestal worden verkocht of neemt één partner het aandeel van de ander over. De vertrekkende partner is pas los van de hypotheek nadat de geldverstrekker schriftelijk ontslag uit de hoofdelijke aansprakelijkheid heeft verleend.
Bespreek deze punten voordat jullie gaan samenwonen
- Wie blijft eigenaar van de woning?
- Welke kosten betalen jullie samen?
- Betaalt de niet-eigenaar mee aan aflossing of verbouwing?
- Hoe worden zulke betalingen later verrekend?
- Worden jullie fiscale partner en toeslagpartner?
- Wat gebeurt er met de woning bij overlijden?
- Is naast een samenlevingscontract ook een testament nodig?
- Welke afspraken gelden als jullie uit elkaar gaan?
Samen een woning financieren?
Willen jullie de bestaande woning samen bezitten of later samen een ander huis kopen? Laat vooraf berekenen wat financieel mogelijk is en hoeveel eigen geld nodig is.
Leg niet alleen de maandlasten vast
Bij samenwonen in een koopwoning gaat het niet alleen om de vraag wie welk bedrag overmaakt. Eigendom, vermogensopbouw en bescherming bij overlijden zijn minstens zo belangrijk.
Maak daarom onderscheid tussen gewone woonkosten en betalingen waarmee vermogen wordt opgebouwd. Leg de afspraken schriftelijk vast en laat controleren of een samenlevingscontract, testament of eigendomsoverdracht nodig is.
Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk juridisch, fiscaal of hypotheekadvies. De gevolgen hangen af van de eigendomssituatie, hypotheek, relatievorm en afspraken.
Artikel bewaren of doorsturen?
Deel deze uitleg met iemand die bij een partner met een koopwoning gaat intrekken.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken slim kunt regelen.
Knab
Met behulp van slimme technologie helpt Knab jou meer uit je geld te halen. Door je handige bespaartips en alerts te geven bijvoorbeeld.
