Checklist: Dit zet je in een samenlevingscontract

Jullie zijn al een tijdje samen en het gaat goed. Tijd voor de volgende stap: samen een koophuis. Of jullie dat huis nou op één of op twee inkomens kopen; een samenlevingscontract opstellen is altijd handig en soms zelfs verplicht. Tijdens het samenleven zul je er weinig naar omkijken, maar je voorkomt wél conflicten als jullie uit elkaar gaan of als één van jullie overlijdt.

1. De hypotheek en het huis
2. Overige vaste lasten
3. Gezamenlijke en persoonlijke eigendommen
4. De kinderen
5. Geldzaken
6. Overige zaken

Check 1: De hypotheek en het huis

Hypotheekrente en aflossing
De eigenaar van het huis betaalt in principe de hypotheekrente en aflossing. Maar wat als jullie beiden eigenaar zijn? Zet in het contract hoeveel jullie allebei bijdragen.

Tip: Als jullie samenwonen zijn jullie fiscaal partners. Dit betekent dat jullie de hypotheekrente kunnen aftrekken van de belasting. Het is vaak voordelig om (een groter deel van) de aftrek toe te delen aan degene die het meest verdient. Diegene hoeft geen eigenaar te zijn van het huis.

Het huis zelf
Wie blijft er in het huis wonen als jullie uit elkaar gaan? Is één van jullie eigenaar? Dan moet de ander vertrekken, tenzij je daar bij de scheiding andere afspraken over maakt. Zijn jullie beiden eigenaar? Dan moet je samen bepalen wat er gebeurt. Dat kan betekenen dat één van jullie blijft wonen en de ander wordt uitgekocht, of dat jullie het huis verkopen en de eventuele overwaarde (of restschuld) verdelen. Goed om nu al over na te denken en vast te leggen.

Let op: Het is wettelijk bepaald dat degene die het huis moet verlaten daar in sommige situaties nog een periode mag blijven wonen. Laat je hierover goed adviseren als je dit concreet wilt vastleggen.

Extra aflossen op de hypotheek
Lost één van jullie extra af op de hypotheek? Dan moet je beseffen dat die extra aflossing later meer waard kan zijn. Spreek je niets anders af, dan wordt bij een scheiding vaak de zogenoemde beleggingsleer toegepast:

Stel jij lost 10% extra af op jullie hypotheek van € 400.000. Dat is € 40.000. Gaan jullie uit elkaar en wordt de woning voor € 500.000 verkocht? Dan komt 10% van die € 500.000 aan jou toe. Het bedrag dat overblijft (€ 450.000) kunnen jullie vervolgens verdelen.

Ook als jullie niet samen eigenaar zijn van het huis is het belangrijk om hier iets over vast te leggen. Investeren jullie beiden in de woning, bijvoorbeeld door een verbouwing, dan willen jullie misschien ook allebei profiteren van een waardestijging.

Check 2: Overige vaste lasten

Kosten voor gas, water en licht
Het klinkt vanzelfsprekend, maar toch is het belangrijk om te bespreken wie welke rekeningen betaalt.

Verzekeringen
Wie betaalt de premies van de verschillende verzekeringen die jullie afsluiten zodra jullie samen gaan wonen? Denk aan je inboedel- en opstalverzekering.

Tip: Heeft één van jullie een overlijdensrisicoverzekering? Dan kan het handig zijn om deze kruislings af te sluiten wanneer jullie gaan samenwonen. Een voordeel kan zijn dat dit invloed heeft op de fiscale behandeling, maar laat je hierover adviseren. Dat voorkomt teleurstellingen.

Belastingen
Dit is een ingewikkelde. Daar waar jullie normaal gesproken misschien alles 50/50 verdelen, is dat in dit geval niet altijd handig. Dit in verband met fiscale aftrekposten, zoals hypotheekrenteaftrek. Deze kun je vaak het best toedelen aan degene die het meest verdient. Check dit vooraf goed. Overigens geldt fiscaal partnerschap niet automatisch in elke situatie; voorwaarden kunnen verschillen per regeling.

Huishoudelijke uitgaven
Je kunt ook afspreken wie welke kosten voor het huishouden betaalt. Denk aan boodschappen, maar ook aan meubilair en gereedschap.

Check 3: Gezamenlijke en persoonlijke eigendommen

Gemeenschappelijke eigendommen
Noteer alle dure zaken die jullie samen kopen zodra jullie gaan samenwonen, maar ook alles wat jullie eerder samen kochten. Schrijf de aankoopprijs erbij en bepaal wie wat krijgt als jullie uit elkaar gaan.

Persoonlijke eigendommen
Voor persoonlijke eigendommen geldt meestal: wat van jou is, blijft van jou. Denk aan je auto, maar ook aan sieraden en kleding. Toch is het slim om grotere persoonlijke eigendommen specifiek te benoemen, zodat daar later geen discussie over ontstaat.

Huisdieren
Wettelijk gezien worden huisdieren vaak behandeld als ‘zaken’, maar in de praktijk wil je hier meestal aparte afspraken over maken. Zet daarom ook huisdieren op papier.

Check 4: De kinderen

Kosten voor de opvoeding en verzorging
Voor kinderen is veel geregeld als jullie getrouwd zijn of geregistreerd partner. Zijn jullie dat niet, dan is het verstandig om zelf afspraken vast te leggen. Denk aan kosten voor school, sport en kleding, maar ook aan medische zorg, sparen en vakanties. Heb je geen afspraken, dan kan het alsnog nodig zijn om dit later formeel te regelen.

Het ouderlijk gezag
Zijn jullie niet getrouwd of geregistreerd partner, dan moet de juridische afstamming en het gezag goed geregeld worden. De regels kunnen per situatie verschillen, dus laat je hierover informeren en leg vast wat voor jullie geldt.

Check 5: Geldzaken

Gezamenlijke bankrekeningen
Hoeveel leggen jullie in op de gezamenlijke rekening(en)? En wat gebeurt er met het saldo als jullie uit elkaar gaan?

Spaargeld
Verdelen jullie het spaargeld 50/50? Of krijgt ieder terug wat hij of zij zelf heeft ingelegd?

Schulden
Stel dat er al een schuld aanwezig is zodra jullie gaan samenwonen: wat gebeurt daarmee? Blijft degene van wie de schuld is volledig verantwoordelijk, of verdelen jullie die? En hoe zit het met schulden die ontstaan terwijl jullie samenwonen?

Partnerpensioen
Veel pensioenuitvoerders kennen partnerpensioen, maar de voorwaarden verschillen. Vaak moet je je partner officieel aanmelden. Ga je uit elkaar, meld dat dan ook, zodat je geen onbedoelde gevolgen krijgt.

Check 6: Overige

Een verblijvingsbeding
Een verblijvingsbeding kan een heel belangrijk onderdeel zijn van een samenlevingscontract. Daarmee spreek je af dat gezamenlijke bezittingen naar de langstlevende gaan als één van jullie overlijdt. Dat kan veel rust geven.

Belangrijk om te weten: een verblijvingsbeding is vooral fiscaal gevoelig als het gaat om de vraag of het als kanscontract wordt gezien. Het idee is dat jullie allebei een vergelijkbare kans hebben om de langstlevende te zijn. In de praktijk wordt een leeftijdsverschil van ongeveer vijf jaar vaak als richtlijn genoemd, maar het is geen harde grens. Bij een groter leeftijdsverschil of een duidelijk verschil in gezondheid kan de Belastingdienst het (deels) aanmerken als schenking. Laat je hierover dus goed adviseren als je dit wilt opnemen.

Let op: Een verblijvingsbeding werkt alleen voor gezamenlijke bezittingen. Ook in het geval van een huis betekent dit dat jullie beiden eigenaar moeten zijn van de woning. De verhouding maakt niet uit: ook 99%/1% geldt als gezamenlijk eigendom. Is de woning alleen van je partner en ben jij ingetrokken, dan werkt dit voor het huis niet.

Wanneer het contract stopt
Wat als één van jullie niet meer samen verder wil? Wordt het samenlevingscontract beëindigd wanneer diegene een aangetekende brief stuurt? Spreek af hoe dit gaat. Hebben jullie ook een testament? Vergeet niet om dat aan te passen als jullie uit elkaar gaan. Anders kan je ex onbedoeld nog steeds erven.