Pensioenfonds voor zzp'ers: wanneer kun je je aansluiten?

Kun je als zzp’er pensioen opbouwen bij een pensioenfonds? Soms wel, maar zeker niet altijd. Voor bepaalde beroepen en bedrijfstakken is deelname verplicht. Ook kun je de pensioenregeling van een voormalige werkgever soms vrijwillig voortzetten.

De nieuwe pensioenwet biedt daarnaast ruimte voor experimenten waarbij pensioenuitvoerders hun regeling openstellen voor zelfstandigen. Die mogelijkheid heeft tot nu toe nog niet geleid tot brede toegang voor zzp’ers.

In dit artikel lees je wanneer aansluiten mogelijk is, wat de voor- en nadelen zijn en welke alternatieven je hebt.

Kun je als zzp’er bij een pensioenfonds aansluiten?

Je kunt je niet zoals bij een bank of verzekeraar aanmelden bij een willekeurig pensioenfonds. Een pensioenfonds is meestal verbonden aan een beroep, bedrijfstak of werkgever.

Deelname is voor een zzp’er vooral mogelijk via drie routes:

1. Voor sommige zzp’ers is een pensioenfonds verplicht

Voor bepaalde beroepsgroepen en bedrijfstakken geldt ook voor zelfstandigen een verplichte pensioenregeling. Dat komt bijvoorbeeld voor bij bepaalde beroepen in de gezondheidszorg en bij zelfstandigen in enkele uitvoerende sectoren.

Val je onder zo’n verplichtstelling? Dan moet je je doorgaans aanmelden en pensioenpremie betalen. Het maakt daarbij niet uit dat je geen personeel hebt of jezelf als zzp’er inschrijft.

Controleer dit bij:

• het pensioenfonds van je beroepsgroep of sector;
• je branche- of beroepsvereniging;
• je boekhouder of pensioenadviseur;
• de informatie die je bij de start van je onderneming ontvangt.

Premies voor een wettelijk verplichte beroeps- of bedrijfstakpensioenregeling kun je binnen de fiscale voorwaarden als zakelijke kosten aftrekken.

2. Je oude pensioenregeling vrijwillig voortzetten

Ga je vanuit loondienst verder als zzp’er? Dan kun je je pensioenregeling van je voormalige werkgever soms vrijwillig voortzetten.

Dat kan alleen als de regeling deze mogelijkheid biedt. Je betaalt als zelfstandige meestal de volledige premie zelf: zowel het deel dat je vroeger als werknemer betaalde als het deel dat voorheen voor rekening van je werkgever kwam.

Let onder meer op:

• de termijn waarbinnen je voortzetting moet aanvragen;
• de hoogte van de volledige premie;
• welk inkomen als basis voor de premie geldt;
• of partnerpensioen en arbeidsongeschiktheidsdekking blijven bestaan;
• of je de premie kunt aanpassen bij een wisselend inkomen.

De vrijwillig betaalde pensioenpremie kan maximaal tien jaar na het einde van je dienstverband aftrekbaar zijn. De fiscale verwerking is anders dan bij een lijfrentestorting. Bewaar daarom de jaaropgave en informatie van de pensioenuitvoerder.

Wanneer kan voortzetten aantrekkelijk zijn?

Vrijwillige voortzetting kan bijvoorbeeld passen als je tevreden bent over je oude regeling, de bijbehorende verzekeringen wilt behouden of verwacht na een korte periode als zzp’er weer in dezelfde sector te gaan werken.

De volledige premie kan echter hoog zijn. Vergelijk de regeling daarom met pensioensparen en pensioenbeleggen voordat je beslist.

3. Experimenten met pensioenfondsen voor zzp’ers

De Wet toekomst pensioenen biedt pensioenfondsen, verzekeraars en premiepensioeninstellingen ruimte om te experimenteren met pensioenregelingen voor zelfstandigen.

De wettelijke mogelijkheid bestaat dus, maar heeft nog niet tot brede toegang geleid. Uit een evaluatie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid blijkt dat tot en met eind 2025 geen pensioenuitvoerder een experiment was gestart.

Uitvoerders noemen daarvoor onder meer:

• de grote hoeveelheid werk rond de overgang naar het nieuwe pensioenstelsel;
• administratieve en uitvoeringskosten;
• beperkte mogelijkheden om zzp’ers te bereiken;
• onzekerheid over hoeveel zelfstandigen zouden deelnemen;
• de tijdelijke looptijd van het experiment.

De huidige experimenteerbepaling loopt tot 30 juni 2028. Pensioenuitvoerders verwachten binnen die periode nauwelijks nieuwe initiatieven.

Lees ook wat de nieuwe pensioenwet verder voor zzp’ers betekent.

Wat zijn de voor- en nadelen van een pensioenfonds?

Mogelijke voordelen

• Collectieve uitvoering: het fonds belegt en beheert het pensioen voor alle deelnemers.
• Minder eigen beleggingskeuzes: je hoeft niet zelf fondsen of een beleggingsprofiel te selecteren.
• Mogelijke risicodekking: de regeling kan partnerpensioen of bescherming bij arbeidsongeschiktheid bevatten.
• Aansluiting op je sector: vooral handig als je afwisselend in loondienst en als zelfstandige in dezelfde branche werkt.

Mogelijke nadelen

• Weinig keuzevrijheid: het fonds bepaalt veel voorwaarden, beleggingen en uitkeringsmogelijkheden.
• Volledige premie voor eigen rekening: je hebt als zzp’er geen werkgever die automatisch meebetaalt.
• Lastig bij wisselend inkomen: een vaste of hoge premie kan in mindere jaren zwaar drukken.
• Niet vrij opneembaar: het pensioen blijft bestemd voor een latere uitkering.
• Niet altijd beschikbaar: je kunt niet zelf een willekeurig fonds uitkiezen.

Bekijk altijd de concrete regeling. Een pensioenfonds is niet automatisch goedkoper, veiliger of gunstiger dan een individuele pensioenrekening.

Pensioenfonds, pensioensparen of pensioenbeleggen?

Kun je niet deelnemen aan een pensioenfonds of past de regeling niet bij je? Dan kun je zelf aanvullend pensioen opbouwen via een lijfrenterekening.

Bij pensioensparen en pensioenbeleggen bereken je eerst hoeveel jaar- en reserveringsruimte je hebt.

Twijfel je tussen beide? Bekijk dan de vergelijking pensioenbeleggen of pensioensparen: wat past bij jou?

Wat kun je als zzp’er nu doen?

1. Controleer of deelname verplicht is.
   Vraag dit na bij het pensioenfonds of je beroeps- of branchevereniging.
2. Ben je pas uit loondienst? Vraag naar vrijwillige voortzetting.
   Controleer dit zo snel mogelijk bij je voormalige pensioenuitvoerder.
3. Vraag de volledige premie en dekking op.
   Kijk niet alleen naar ouderdomspensioen, maar ook naar partnerpensioen en arbeidsongeschiktheid.
4. Vergelijk met een eigen pensioenrekening.
   Bekijk kosten, risico, flexibiliteit en verwachte uitkomsten.
5. Bereken je fiscale ruimte.
   Gebruik voor pensioensparen of pensioenbeleggen je jaar- en reserveringsruimte.
6. Houd geld buiten je pensioen beschikbaar.
   Zet niet je volledige buffer vast voor later.

Een pensioenfonds is één mogelijkheid, geen standaardroute

Voor een beperkte groep zzp’ers is pensioenopbouw via een pensioenfonds verplicht of vrijwillig mogelijk. Voor de meeste zelfstandigen is een fonds echter niet vrij toegankelijk.

Controleer daarom eerst welke regeling voor jouw beroep en arbeidsverleden geldt. Is aansluiting niet mogelijk of past de regeling niet? Dan kun je met pensioensparen, pensioenbeleggen of een combinatie zelf aanvullend pensioen opbouwen.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal, financieel of pensioenadvies. Pensioenregelingen, verplichtstellingen en fiscale voorwaarden verschillen per beroep en persoonlijke situatie. Beleggen brengt kosten en risico’s met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen.