Zzp-regels 2026: Wet DBA, rechtsvermoeden, AOV en Zelfstandigenwet

Welke regels gelden nu voor zelfstandig werken, en welke veranderingen komen eraan? Op 1 oktober 2026 heeft het kabinet het nieuwe voorstel voor de Zelfstandigenwet gepubliceerd. Dat voorstel is nog geen wet. Voor je huidige opdrachten blijven de bestaande regels en rechtspraak gelden.

Ook het rechtsvermoeden bij lage uurtarieven en de verplichte basisverzekering bij arbeidsongeschiktheid spelen mee. Hieronder zie je hoe de plannen zich tot elkaar verhouden. Zoek je de uitleg van het voorstel dat vandaag is verschenen? Lees dan wat de Zelfstandigenwet voor zelfstandig ondernemers kan betekenen.

De grote lijn: wat geldt nu en wat komt eraan?

De verschillende zzp-plannen lopen naast elkaar. Voor je huidige opdrachten blijven de bestaande wettelijke regels en rechtspraak leidend. Daarbij kijkt men naar alle feiten en omstandigheden van de samenwerking.

Wet DBA: de praktijk blijft bepalend

Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volgens de normale regels op schijnzelfstandigheid. Daarbij draait het niet om één contractzin of één vinkje, maar om hoe jij en je opdrachtgever in de praktijk samenwerken.

Alle omstandigheden tellen mee. Denk aan de aard en duur van het werk, hoeveel vrijheid je hebt, je plek in de organisatie, je ondernemersrisico, je tarief en de manier waarop je je ook buiten deze opdracht als ondernemer gedraagt.

In 2026 zijn vergrijpboetes mogelijk bij opzet of grove schuld. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd.

Rechtsvermoeden bij lage tarieven: vanaf 31 december 2026

De Tweede Kamer nam de wet op 21 april 2026 aan. De Eerste Kamer volgde op 16 juni 2026 en op 29 juni werd de wet gepubliceerd in het Staatsblad. Het inwerkingtredingsbesluit legt de startdatum vast op 31 december 2026.

De kern: werk je vanaf de invoering voor een zakelijke opdrachtgever tegen maximaal het dan geldende grensbedrag? Dan kun je je beroepen op het vermoeden dat je in loondienst werkt. Je opdrachtgever moet dan aantonen dat er geen arbeidsovereenkomst is. Het gaat om het makkelijker opeisen van werknemersrechten, zoals loon en bescherming bij ziekte of ontslag.

Geen minimumtarief: ook onder de grens kun je zelfstandig werken. Het is evenmin een automatisch oordeel; je moet als werkende zelf een beroep doen op het rechtsvermoeden.

Hoe zit het met € 38? In de wet staat een basisbedrag van € 36 per uur, dat wordt geïndexeerd. Het kabinet communiceerde voor het prijspeil van 1 januari 2026 over ongeveer € 38. Het bedrag bij de start wordt nog afzonderlijk vastgesteld. € 38 is dus nog niet de definitieve wettelijke grens bij invoering.

Zelfstandigenwet: het nieuwe voorstel is gepubliceerd

Het kabinet wil dat je samen met je opdrachtgever vooraf duidelijker kunt vaststellen of je een opdracht buiten loondienst kunt uitvoeren. Op 1 oktober 2026 is de nieuwe tekst gepubliceerd voor internetconsultatie.

Het voorstel bevat twee toetsen:

• De zelfstandigentoets kijkt naar jou als ondernemer. Onder meer naar je opdrachtgevers, administratie en uitgaven aan voorzieningen, zoals verzekeringen of pensioen.
• De werkrelatietoets kijkt naar de opdracht. Onder meer naar je vrijheid om het werk uit te voeren en de financiële kansen en risico’s die je zelf hebt.

Voldoe je aan alle voorwaarden van beide toetsen en werken jullie in de praktijk ook zo, dan geeft het voorstel zekerheid dat er bij die opdracht geen werkgeversgezag is. Kun of wil je niet aan alle voorwaarden voldoen, dan blijft de huidige beoordeling mogelijk. Daarbij worden alle omstandigheden samen bekeken. Je bent dus niet automatisch werknemer.

De consultatie loopt tot en met 29 oktober 2026. Het kabinet mikt op invoering op 1 januari 2028, maar de wet moet nog worden behandeld en kan veranderen. Sommige voorwaarden moeten bovendien nog worden uitgewerkt. De toetsingscommissie en sectorale rechtsvermoedens uit het initiatiefvoorstel van 2025 komen in deze versie niet terug.

Wat betekent dit als je net bent gestart, per uur werkt of personeel hebt? Lees de volledige uitleg van de Zelfstandigenwet met concrete voorbeelden. In dat artikel vind je ook de Knab-peiling voor zzp’ers.

Verplichte AOV: voorstel, nog geen invoeringsdatum

Het kabinet heeft een wetsvoorstel voor een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen ingediend. Dat voorstel moet nog door het wetgevingstraject. Een definitieve ingangsdatum staat niet vast.

Dit staat naast de voorwaarden over verzekeringen en pensioen in de voorgestelde zelfstandigentoets. Die toets verplicht je niet om én een AOV én een pensioenproduct af te sluiten. Je huidige verplichtingen veranderen door deze voorstellen nog niet. Bekijk wel hoe je een periode zonder inkomen zou opvangen.

Wat betekent dit voor jou?

Je hoeft je lopende opdrachten niet alleen vanwege het nieuwe voorstel aan te passen. Blijf samen met je opdrachtgever beoordelen of de afspraken en de uitvoering passen bij zelfstandig werken. Dit helpt daarbij:

• Beschrijf duidelijk wat je oplevert en welke vrijheid je hebt in de uitvoering.
• Controleer of de praktijk nog past bij wat je contract zegt.
• Kijk opnieuw naar je tarief, ondernemersrisico, verzekeringen en buffer.
• Werk je rond de toekomstige tariefgrens? Volg dan de definitieve vaststelling van het bedrag voor 31 december 2026.

Veelgestelde vragen

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.