Zzp-regels 2026: 10 vragen over de Wet DBA en Zelfstandigenwet

Ruim 5.000 ondernemers meldden zich aan voor ons webinar Zzp-update 2026: zo kan het wél. Vooraf, tijdens de uitzendingen en in de evaluaties kregen we honderden vragen over de Wet DBA, schijnzelfstandigheid en de nieuwe zzp-plannen.

Mag je jarenlang voor één opdrachtgever werken? Is een modelovereenkomst voldoende? Zit je boven € 38 per uur automatisch goed? En wat kun je doen als je opdrachtgever uit onzekerheid geen zzp’ers meer wil inhuren?

In dit artikel beantwoorden we de 10 vragen die het vaakst terugkwamen. De rode draad: één los kenmerk geeft bijna nooit de doorslag. Je afspraken, dagelijkse samenwerking en ondernemerschap moeten als geheel worden beoordeeld.

Wat geldt er nu rond de Wet DBA en schijnzelfstandigheid?

De juridische hoofdvraag is of sprake is van een arbeidsovereenkomst volgens artikel 7:610 van het Burgerlijk Wetboek. Daarbij gaat het om arbeid, beloning en werken in dienst van een ander. Vervolgens worden alle afspraken en omstandigheden in samenhang beoordeeld.

De Wet DBA bevat dus geen zelfstandige checklist waarmee je kunt afvinken dat een opdracht veilig is. De wet regelt vooral de fiscale behandeling van arbeidsrelaties en verving de vroegere Verklaring Arbeidsrelatie. De inhoudelijke beoordeling volgt uit het Burgerlijk Wetboek en de rechtspraak.

De negen gezichtspunten uit Deliveroo en Uber

In het actuele beslis- en afwegingskader van de Belastingdienst staan de negen gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest. Het gaat onder meer om de aard en duur van het werk, werktijden, inbedding, persoonlijke arbeid, beloning, commercieel risico en zichtbaar ondernemerschap.

Er bestaat geen vaste rangorde tussen deze gezichtspunten. Sinds het Uber-arrest is bovendien duidelijk dat je ondernemerschap buiten de onderzochte opdracht volwaardig kan meetellen. Denk aan acquisitie, andere vergelijkbare opdrachten, investeringen en de manier waarop je je op de markt presenteert.

Daardoor kan de ene professional buiten loondienst werken, terwijl iemand anders met vergelijkbare werkzaamheden juridisch wel werknemer is.

Lees uitgebreider over de negen gezichtspunten uit Deliveroo en Uber.

Zo lees je de groene, oranje en rode signalen

Bij verschillende vragen gebruiken we drie soorten signalen. Dit zijn geen officiële juridische scores. Ze helpen je om het gesprek over het totaalbeeld concreter te maken.

1. Moet ik minimaal drie opdrachtgevers hebben?

Nee. Er bestaat geen wettelijke regel die zegt dat iedere zzp’er minimaal drie opdrachtgevers per jaar moet hebben. Ook de vaak genoemde grens dat maximaal 70% van je omzet van één klant mag komen, is geen harde Wet DBA-regel.

Het aantal opdrachtgevers kan wel meewegen bij je zichtbare ondernemerschap. Meerdere klanten verkleinen je commerciële afhankelijkheid en laten zien dat je actief op de markt bent. Eén opdrachtgever betekent alleen niet automatisch dat je werknemer bent.

Er wordt breder gekeken. Ook acquisitie, investeringen, zakelijke profilering, onderhandelingsruimte en de vrijheid om nieuw werk aan te nemen of af te wijzen kunnen meetellen.

Werk je voor verschillende afdelingen van dezelfde organisatie? Dan is dat meestal nog steeds één opdrachtgever. Duidelijk afgebakende projecten of verantwoordelijkheden kunnen wel helpen om te laten zien dat je niet structureel één personeelsfunctie vervult.

Of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting is een afzonderlijke beoordeling. Buiten loondienst werken betekent niet automatisch dat je recht hebt op ondernemersaftrek of andere fiscale ondernemersregelingen.

Lees ook: Wet DBA-checklist: zo controleer je je opdracht.

2. Hoe lang mag ik voor één opdrachtgever werken?

Er bestaat geen wettelijke maximale duur voor een zzp-opdracht. Een samenwerking van één, twee of meerdere jaren is dus niet automatisch schijnzelfstandigheid.

Een lange opdracht vraagt wel extra aandacht. Een tijdelijke specialistische opdracht kan ongemerkt veranderen in doorlopende capaciteitsinzet of een vaste functie binnen de organisatie.

Een resultaatverplichting is niet altijd nodig

Een opdracht hoeft niet altijd te eindigen in één tastbaar product. Ook advies, coaching, zorg, onderwijs en interim-management kunnen zelfstandig worden uitgevoerd.

Forceer daarom geen kunstmatige resultaatomschrijving. Kijk naar je professionele verantwoordelijkheid, vrijheid, risico’s en positie binnen de organisatie.

3. Wanneer ben ik te veel ingebed in de organisatie?

Je bent niet automatisch werknemer omdat je deelneemt aan overleg, op locatie werkt of systemen van de opdrachtgever gebruikt. Veel opdrachten kunnen zonder samenwerking of toegang tot bedrijfssystemen niet goed worden uitgevoerd.

Het wordt kwetsbaarder wanneer je structureel op dezelfde manier wordt ingezet en aangestuurd als werknemers.

Het verschil zit vaak tussen professioneel afstemmen over de opdracht en leiding krijgen over je dagelijkse werk.

In de zorg, bouw en IT zijn protocollen, veiligheidsregels en beveiligde systemen vaak onvermijdelijk. Zulke inhoudelijke of wettelijke kaders zijn niet automatisch werkgeversgezag.

4. Is een contract of modelovereenkomst genoeg?

Nee. Een goed contract helpt, maar de feitelijke uitvoering blijft bepalend. Papier en praktijk moeten hetzelfde verhaal vertellen.

Staat in het contract dat je zelfstandig bepaalt hoe je werkt, terwijl een manager dagelijks je werkzaamheden verdeelt? Dan weegt de contracttekst weinig mee.

Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren, mogen nog tot en met 31 december 2029 worden gebruikt. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer.

Een bestaande modelovereenkomst biedt alleen fiscale zekerheid wanneer:

• de overeenkomst bij de opdracht past;
• de relevante bepalingen correct zijn overgenomen;
• jullie daadwerkelijk volgens deze afspraken werken;
• de praktijk gedurende de opdracht niet wezenlijk verandert.

Een modelovereenkomst geeft geen algemene garantie voor arbeidsrecht, pensioen, inkomstenbelasting of btw. Ook maakt zij je niet automatisch ondernemer voor de inkomstenbelasting.

Lees ook: Modelovereenkomst en Wet DBA: wat heb je er nog aan?

5. Hoe werkt de Wet DBA via een intermediair of broker?

Een intermediair voorkomt niet automatisch dat sprake kan zijn van loondienst. Eerst moet duidelijk zijn welke rol de intermediair heeft.

Bij tussenkomst blijven de feitelijke verhoudingen belangrijk. De intermediair mag je niet als werknemer aansturen en de eindklant mag geen leiding en toezicht uitoefenen alsof je daar in dienst bent.

Leg daarom duidelijk vast:

• wie je opdrachtgever is;
• wie de inhoud en kaders van de opdracht bepaalt;
• wie wijzigingen goedkeurt;
• hoe tarief en betaling tot stand komen;
• welke professionele vrijheid en ondernemersrisico’s je houdt.

Een broker is dus geen beschermlaag waarmee de dagelijkse praktijk niet meer meetelt.

6. Wie krijgt een naheffing of boete bij schijnzelfstandigheid?

Het directe fiscale risico voor de loonheffingen ligt vooral bij de opdrachtgever. Voor jou als werkende kunnen er daarnaast fiscale en arbeidsrechtelijke gevolgen zijn.

De Belastingdienst kan sinds 1 januari 2025 weer met terugwerkende kracht naheffen. Normaal gaat dit niet verder terug dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid of een niet-opgevolgde oude aanwijzing kan een langere periode gelden.

In 2026 worden nog geen verzuimboetes opgelegd. Een vergrijpboete vereist opzet of grove schuld. Een correctie of naheffing betekent dus niet automatisch dat ook een boete volgt.

De gevolgen voor de btw worden afzonderlijk beoordeeld. Een correctie bij de loonheffingen leidt niet automatisch tot precies dezelfde btw-correctie.

7. Wat betekent het rechtsvermoeden en de grens rond € 38?

De wet voor het rechtsvermoeden is inmiddels aangenomen en gepubliceerd. Zij treedt op 31 december 2026 in werking.

De wet bevat een basisbedrag van € 36 per uur, dat wordt geïndexeerd. Voor 2026 communiceert het kabinet een peilbedrag van ongeveer € 38. Het bedrag dat bij de eerste toepassing officieel geldt, wordt via een ministeriële regeling vastgesteld.

Verdient een werkende maximaal het geldende bedrag en stelt diegene eigenlijk werknemer te zijn? Dan wordt vermoed dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. De werkgevende moet vervolgens aannemelijk maken dat de arbeidsrelatie toch geen arbeidsovereenkomst is.

Het rechtsvermoeden geldt niet wanneer de opdrachtgever een particulier is die niet handelt vanuit een beroep of bedrijf. Denk bijvoorbeeld aan iemand die privé werkzaamheden rond de eigen woning laat uitvoeren.

Het is een civielrechtelijk hulpmiddel. De Belastingdienst kwalificeert een arbeidsrelatie bij een controle nog steeds aan de hand van het volledige feitencomplex en niet alleen op basis van het tarief.

Lees ook: Rechtsvermoeden bij laag uurtarief: dit verandert er.

8. Helpt een bv of vof tegen schijnzelfstandigheid?

Een andere rechtsvorm is geen automatische oplossing. Een bv verandert de juridische structuur, maar niet vanzelf de manier waarop je dagelijks voor de eindopdrachtgever werkt.

Bij een bv moet onder meer worden beoordeeld:

• welke partijen de overeenkomsten hebben gesloten;
• wie de vergoeding betaalt;
• of je werknemer bent van je eigen bv;
• wie in de praktijk leiding en toezicht uitoefent;
• of mogelijk rechtstreeks een arbeidsrelatie met de eindopdrachtgever bestaat.

Een directeur-grootaandeelhouder kan werknemer zijn van de eigen bv zonder automatisch werknemer te zijn van de eindopdrachtgever. De contractketen en dagelijkse praktijk moeten wel correct zijn ingericht.

Een bv kan om andere redenen interessant zijn, bijvoorbeeld door aansprakelijkheid, structureel hogere winst, investeringen, samenwerking, personeel of een toekomstige verkoop. Kies de rechtsvorm niet uitsluitend vanwege de Wet DBA.

Lees ook:

• Eenmanszaak omzetten naar bv: praktisch stappenplan
• Ruisende of geruisloze inbreng: wat is het verschil?

9. Kun je loondienst en zzp combineren?

Ja. Je kunt bijvoorbeeld drie dagen per week werknemer zijn en daarnaast zelfstandige opdrachten uitvoeren. Iedere arbeidsrelatie wordt afzonderlijk beoordeeld.

Een baan in loondienst maakt een kwetsbare zzp-opdracht niet automatisch zelfstandig. Bij iedere opdrachtgever wordt gekeken naar de afspraken en feitelijke samenwerking.

Daarnaast spelen afzonderlijke fiscale vragen:

• ben je ondernemer voor de inkomstenbelasting;
• ben je ondernemer voor de btw;
• voldoe je aan het urencriterium;
• welke kosten en ondernemersregelingen zijn van toepassing?

Ook na de AOW-leeftijd kun je als zelfstandige blijven werken. Voor de beoordeling van de arbeidsrelatie gelden in beginsel dezelfde gezichtspunten. Je leeftijd maakt een opdracht niet automatisch zelfstandig of onzelfstandig.

Lees ook: Zzp’en na je pensioen: ondernemen naast je AOW.

10. Hoe leg je uit dat samenwerken met zzp’ers nog wel kan?

Zeg niet alleen dat je ondernemer bent. Leg uit waarom deze concrete opdracht zelfstandig en buiten loondienst kan worden uitgevoerd.

Vermijd te simpele conclusies als:

• “Langer dan een jaar kan nooit.”
• “Boven € 38 zit het altijd goed.”
• “Met een modelovereenkomst lopen we geen risico.”
• “Via een broker is de Wet DBA niet relevant.”
• “We noemen het een resultaatopdracht en dan is het opgelost.”
• “Een bv voorkomt schijnzelfstandigheid.”

Rijksoverheid biedt inmiddels ook een keuzehulp, voorbeelden per vakgebied en een verkort toetsingskader via Het juiste contract: zzp ja of nee?

Voor opdrachtgevers hebben we een apart artikel gemaakt: Zzp’er inhuren en Wet DBA: zo kan het wel.

Geen magische contractzin, wel een sterk totaalbeeld

Er bestaat geen veilige looptijd, vaste tariefgrens, verplichte hoeveelheid opdrachtgevers of contractzin waarmee iedere opdracht automatisch goed zit.

Je staat sterker wanneer:

Zzp’en kan nog steeds. Controleer vooral regelmatig of de opdracht ook in de praktijk zelfstandig is ingericht.

Kom je er samen niet uit? Vraag dan advies van een arbeidsrechtelijk jurist of fiscaal deskundige. Voor specifieke situaties kan ook vooroverleg met de Belastingdienst worden aangevraagd. De uitkomst geeft alleen zekerheid zolang de praktijk overeenkomt met de beschreven situatie.

Verder lezen

• Zzp-regels 2026: de actuele stand van zaken
• De Zelfstandigenwet: wat betekent die voor zzp’ers?
• Wet DBA-checklist voor je opdracht
• Modelovereenkomst en Wet DBA
• Rechtsvermoeden bij een laag uurtarief
• Zzp’er inhuren: zo kan het wel
• Deliveroo en Uber: wanneer ben je echt zzp’er?

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.