Heb ik een pensioengat? Zo herken en verklein je het

Vraag je je af of je later genoeg pensioen hebt? Dan wil je eigenlijk weten of je verwachte inkomen aansluit bij wat je na je pensionering denkt uit te geven.

Is je inkomen straks lager dan wat je nodig hebt? Dan heb je een pensioengat. Dat kan ontstaan door periodes zonder pensioenopbouw, parttime werken, ondernemerschap, een scheiding of wonen in het buitenland.

In dit artikel lees je hoe je een mogelijk pensioengat herkent, waardoor het ontstaat en welke stappen je kunt zetten om het te verkleinen.

Wat is een pensioengat?

Een pensioengat is het verschil tussen het inkomen dat je na pensionering verwacht en het bedrag dat je dan nodig hebt om je uitgaven te betalen.

Vaak wordt gezegd dat je pensioen ongeveer 70% van je laatstverdiende salaris moet zijn. Dat kan een globale indicatie geven, maar is geen vaste norm. Misschien is je hypotheek straks afgelost en heb je minder nodig. Of je wilt juist vaker reizen, hebt hoge woonlasten of verwacht extra zorgkosten.

Een lager inkomen na pensionering is dus niet automatisch een probleem. Het wordt pas een tekort wanneer je met dat inkomen je gewenste of noodzakelijke uitgaven niet kunt betalen.

Hoe ontstaat een pensioengat?

Een pensioengat kan één oorzaak hebben, maar ontstaat vaak door een combinatie van gebeurtenissen tijdens je loopbaan.

• Je werkte bij een werkgever zonder pensioenregeling. In die periode bouwde je geen aanvullend werkgeverspensioen op.
• Je werkte als zzp’er. Als zelfstandige moet je meestal zelf aanvullend pensioen regelen.
• Je werkte parttime. Bij een lager pensioengevend salaris wordt doorgaans minder pensioen opgebouwd.
• Je werkte tijdelijk niet. Bijvoorbeeld door werkloosheid, een sabbatical of zorg voor kinderen.
• Je woonde of werkte in het buitenland. Daardoor kan niet alleen je werkgeverspensioen, maar ook je AOW-opbouw lager zijn.
• Je bent gescheiden. Een deel van het tijdens de relatie opgebouwde pensioen kan aan je ex-partner toekomen.
• Je wilt eerder stoppen. Je bouwt dan minder lang pensioen op en het opgebouwde bedrag moet langer worden uitgekeerd.
• Je uitgaven blijven hoog. Bijvoorbeeld door woonlasten, ondersteuning van kinderen of zorgkosten.

Ook een volledige loopbaan met een pensioenregeling garandeert niet dat het uiteindelijke inkomen bij je plannen past. Pensioenregelingen, salarissen en persoonlijke uitgaven verschillen.

Hoe weet je of jij een pensioengat hebt?

Je hoeft daarvoor niet direct ingewikkelde rendementen of pensioenformules te gebruiken. Begin met je verwachte inkomsten en uitgaven.

1. Bekijk wat je later waarschijnlijk ontvangt

Log in op Mijnpensioenoverzicht.nl. Daar zie je onder meer:

• je verwachte AOW;
• het pensioen dat je bij huidige en eerdere werkgevers hebt opgebouwd;
• een indicatie van je verwachte netto pensioeninkomen;
• wat je partner mogelijk ontvangt als jij overlijdt.

Tel daar andere inkomsten bij op, zoals een lijfrente, spaargeld dat je periodiek wilt gebruiken, beleggingen of inkomsten uit werk.

2. Maak een begroting voor na je pensionering

Schat je toekomstige uitgaven zo concreet mogelijk. Denk aan:

• wonen, energie en onderhoud;
• boodschappen en vervoer;
• zorg en verzekeringen;
• vakanties, hobby’s en familie;
• belasting en onverwachte kosten.

De Pensioenschijf-van-vijf van het Nibud helpt je om je toekomstige inkomsten en uitgaven naast elkaar te zetten.

3. Bereken het maandelijkse verschil

Stel dat je verwacht netto € 2.150 per maand te ontvangen en ongeveer € 2.450 nodig hebt. Dan ontbreekt naar schatting € 300 per maand.

Dat betekent niet automatisch dat je vanaf nu precies voldoende vermogen moet opbouwen om levenslang € 300 per maand uit te keren. Je plannen, inflatie, rendement, belasting en levensduur kunnen veranderen. Het bedrag geeft wel richting aan de vervolgstappen.

In het afzonderlijke artikel je pensioengat berekenen werken we deze berekening uitgebreider uit.

Is een pensioengat hetzelfde als jaarruimte?

Nee. Dit zijn twee verschillende begrippen.

Je kunt in je persoonlijke begroting een tekort zien, terwijl je weinig fiscale jaarruimte hebt. Andersom kun je jaarruimte hebben terwijl je verwachte pensioen voor jouw uitgaven al voldoende lijkt.

Wil je met belastingvoordeel inleggen? Bereken dan eerst afzonderlijk je jaar- en reserveringsruimte. Alleen stortingen binnen je beschikbare fiscale ruimte zijn mogelijk aftrekbaar.

Hoe kun je een pensioengat verkleinen?

Welke oplossing past, hangt af van de omvang van het tekort, je leeftijd, je financiële ruimte en hoeveel flexibiliteit je nodig hebt.

Zelf extra pensioen opbouwen

Je kunt geld storten op een geblokkeerde rekening voor pensioensparen of pensioenbeleggen. Heb je voldoende jaar- of reserveringsruimte? Dan kan je inleg aftrekbaar zijn. Het vermogen telt tijdens de opbouw in beginsel niet mee in box 3.

Daar staat tegenover dat het geld voor pensioen is bestemd en later periodiek moet worden uitgekeerd.

Vergelijk de twee vormen in pensioenbeleggen of pensioensparen: wat past bij jou?

Vrij sparen of beleggen

Met een gewone spaar- of beleggingsrekening houd je meer vrijheid. Je kunt het vermogen bijvoorbeeld ook gebruiken voor een verbouwing, zorgkosten of een eerdere pensionering.

Je krijgt geen lijfrenteaftrek en het vermogen kan meetellen in box 3. Bij beleggen kan de waarde bovendien stijgen en dalen.

Langer of gedeeltelijk blijven werken

Een jaar langer werken kan op meerdere manieren helpen: je ontvangt langer inkomen, bouwt mogelijk extra pensioen op en hoeft minder pensioenjaren zelf te financieren.

Volledig doorwerken is niet altijd nodig. Minder uren werken of deeltijdpensioen kan ook een tussenstap zijn.

Je toekomstige uitgaven verlagen

Je pensioengat wordt ook kleiner wanneer je later minder inkomen nodig hebt. Denk bijvoorbeeld aan:

• extra aflossen op je hypotheek;
• verhuizen naar een goedkopere woning;
• schulden afbouwen;
• vaste abonnementen en verzekeringen opnieuw beoordelen.

Let erop dat je niet al je vrij beschikbare geld vastzet of gebruikt voor aflossing. Houd voldoende buffer voor onverwachte uitgaven.

Pensioengat aanpakken: je stappenplan

1. Bekijk je verwachte pensioen.
   Controleer AOW en werkgeverspensioen via Mijnpensioenoverzicht.
2. Tel je andere inkomsten voor later op.
   Denk aan lijfrente, spaargeld, beleggingen en mogelijk werkinkomen.
3. Maak een realistische pensioenbegroting.
   Baseer die op je eigen woonlasten, wensen en gezinssituatie.
4. Bereken het verwachte verschil.
   Werk met een bedrag per maand én per jaar.
5. Bepaal welke combinatie je gebruikt.
   Denk aan extra opbouwen, langer werken en lagere toekomstige uitgaven.
6. Bereken je fiscale ruimte afzonderlijk.
   Stort niet zonder actuele berekening op een pensioenrekening.
7. Controleer je plan ieder jaar.
   Pas het aan bij een nieuw inkomen, baan, woning, relatie of pensioenregeling.

Begin met inzicht, niet met een product

Een pensioengat kun je pas gericht aanpakken als je weet hoeveel inkomen je later verwacht en hoeveel je dan nodig hebt. Een algemene norm of maximaal fiscaal bedrag vertelt niet automatisch wat voor jou passend is.

Breng daarom eerst het verschil in kaart. Daarna kun je kiezen hoeveel je extra wilt opbouwen, welk deel flexibel moet blijven en hoeveel risico je kunt nemen.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk fiscaal, financieel of pensioenadvies. Je benodigde pensioen en fiscale ruimte hangen af van je persoonlijke situatie. Beleggen brengt kosten en risico’s met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen.