Zzp-wetgeving: waar staan we nu eigenlijk?

De tijdlijn: van VAR tot VBAR

Tot 2016: Verklaring Arbeidsrelatie (VAR)
Met de VAR konden zzp’ers opdrachtgevers vrijwaren van loonheffingen. Dat systeem bleek fraudegevoelig en is afgeschaft.

2016: invoering Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties)
De DBA verving de VAR, maar voegde geen nieuw toetsingskader toe. De beoordeling of iemand werknemer of zelfstandig is gebeurde nog steeds via het Burgerlijk Wetboek en rechtspraak. In de praktijk zorgde dit juist voor onzekerheid.

2016–2024: handhaving op pauze
De Belastingdienst handhaafde de DBA nauwelijks; alleen bij kwaadwillendheid werd opgetreden.

2025: handhaving Wet DBA hervat
Sinds 2025 controleert de Belastingdienst weer actief op schijnzelfstandigheid. Dit is begin 2026 nog steeds de geldende praktijk.

Voorjaar 2025: initiatief Wet Zelfstandigenwet
Een groep Kamerleden presenteerde een alternatief voorstel met een zelfstandigen- en werkrelatietoets en verplichtingen voor voorzieningen zoals pensioen en arbeidsongeschiktheid. Of en wanneer dit wetsvoorstel behandeld wordt, is nog onzeker.

Najaar 2025: ontwerpbesluit VBAR ter internetconsultatie
Het kabinet legde het Besluit verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties ter consultatie voor. Op deze officiële consultatiepagina kun je de toelichting van de consultatie terugvinden. De consultatie liep tot 13 oktober 2025.

2026 (verwacht): behandeling Wet VBAR
De Wet Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden (VBAR) is begin 2026 nog niet van kracht. De parlementaire behandeling moet nog plaatsvinden en of invoering in 2026 gebeurt, is niet definitief.

Even opfrissen: wat regelt de VBAR straks?

De VBAR verandert de basisregels niet, maar geeft meer richting aan hoe bestaande criteria worden toegepast. Het accent ligt vooral op:

1. Gezag / werkinhoudelijke sturing
   Hoe ver mag de opdrachtgever aangeven hóe je je werk moet doen?
2. Organisatorische inbedding
   Ben je structureel ingebed in de organisatie van de opdrachtgever?
3. Werken voor eigen rekening en risico
   Loop je ondernemersrisico of niet?

Daarnaast bevat het wetsvoorstel een nog niet definitieve uurtariefgrens rond een indicatief bedrag (bijvoorbeeld circa € 36 per uur). Hoe deze grens precies werkt, kan in de parlementaire behandeling nog wijzigen.

Wat voegt het ontwerpbesluit toe?

Het ontwerpbesluit biedt extra uitleg bij de VBAR-criteria. Het is geen geheel nieuw systeem, maar praktische toelichting op begrippen zoals gezag en zelfstandigheid. Daarmee moet minder ruimte voor interpretatie ontstaan bij toepassing in de praktijk.

Hoe verschilt de VBAR van de DBA?

Soms lees je dat de VBAR strenger is dan de DBA. Het toetsingskader zelf blijft grotendeels hetzelfde; het verschil zit in de verduidelijking van criteria zoals gezag en inbedding. Door die expliciet te benoemen en duiden, kan in sommige gevallen eerder blijken dat er sprake is van werknemerschap in plaats van zelfstandig ondernemerschap.

En de Zelfstandigenwet dan?

Parallel aan de VBAR ligt nog steeds een initiatiefvoorstel: de Zelfstandigenwet. Begin 2026 is nog onduidelijk of dit voorstel voldoende steun krijgt en verder komt in het wetgevingsproces.

Wat kun je nu doen?

Begin 2026 geldt nog steeds de Wet DBA en voert de Belastingdienst hier handhaving op uit. De VBAR is nog niet ingevoerd.

Praktische tips voor nu:

• check je eigen situatie: werk je met meerdere opdrachtgevers, heb je ondernemersrisico en kun je je werk grotendeels zelf inrichten? Hoe meer ‘ja’s’, hoe sterker je positie als ondernemer.
• ga het gesprek aan met opdrachtgevers over de manier waarop je samenwerkt.

Knab houdt je op de hoogte

Bij Knab volgen we de ontwikkelingen rond de Wet DBA, de VBAR en andere plannen zoals de Zelfstandigenwet op de voet. We houden je via LinkedIn en in de Knab Bieb op de hoogte van belangrijke stappen, zodat jij altijd weet waar je als ondernemer aan toe bent.