Zzp-regels 2026: Wet DBA, rechtsvermoeden, AOV en Zelfstandigenwet
Als zzp’er heb je het waarschijnlijk al gemerkt: er gebeurt veel tegelijk. De Belastingdienst handhaaft weer op schijnzelfstandigheid, opdrachtgevers worden soms voorzichtiger en nieuwe zzp-regels zijn nog in ontwikkeling.
Dat zorgt voor onrust. Tegelijk ontstaat er ook meer lijn in het zzp-dossier. Het verduidelijkingsdeel van de VBAR is geschrapt, het rechtsvermoeden bij lage tarieven gaat verder en het kabinet werkt aan een nieuwe Zelfstandigenwet.
In dit artikel lees je waar we nu staan, hoe de belangrijkste regels met elkaar samenhangen en wat je de komende tijd kunt verwachten.
.jpeg)
In het kort
De Wet DBA geldt nu al en blijft de basis voor de beoordeling van schijnzelfstandigheid. Het rechtsvermoeden bij lage tarieven is aangenomen door de Tweede Kamer en moet laagbetaalde zelfstandigen sterker maken. De Zelfstandigenwet is nog in ontwikkeling en moet op termijn meer duidelijkheid geven over wanneer je als zelfstandige kunt werken. Daarnaast werkt het kabinet aan een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen.
Snel naar
De grote lijn
Wet DBA en handhaving
Rechtsvermoeden bij lage tarieven
Zelfstandigenwet
Verplichte AOV
Wat betekent dit voor jou?
Veelgestelde vragen
De grote lijn: van losse plannen naar één duidelijker kader
De verschillende zzp-plannen lijken losse dossiers. Toch horen ze bij dezelfde beweging. Het kabinet wil meer duidelijkheid geven over de vraag wanneer iemand echt zelfstandig werkt en wanneer er eigenlijk sprake is van loondienst.
De oude Wet VBAR zou daarvoor een nieuw toetsingskader geven. Dat verduidelijkingsdeel is inmiddels geschrapt, omdat het te veel onrust veroorzaakte. In plaats daarvan werkt het kabinet aan de Zelfstandigenwet. Die moet zelfstandigen een duidelijkere positie geven en beter vastleggen wanneer zelfstandig werken wél kan.
Wat je nu ziet, is dus een overgangsfase. De Wet DBA geldt nog steeds. Tegelijk gaan onderdelen uit eerdere plannen door, zoals het rechtsvermoeden bij lage tarieven. Daarnaast werkt het kabinet aan nieuwe verplichtingen die bij ondernemerschap moeten horen, zoals een basisvoorziening bij arbeidsongeschiktheid.
Geldt nu al
Wet DBA en handhaving op schijnzelfstandigheid.
In behandeling
Rechtsvermoeden bij lage tarieven.
In ontwikkeling
Zelfstandigenwet en verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid.
De toon verschuift daarbij. De afgelopen jaren ging het vooral over risico’s, controles en beperkingen. Nu ligt de nadruk meer op de vraag hoe zelfstandig werken goed en verantwoord kan.
Wet DBA: dit is de basis die nu al geldt
De Wet DBA is niet nieuw, maar wel weer bepalend. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. Daarbij draait het vooral om de praktijk: hoe werk je echt samen met je opdrachtgever?
Een overeenkomst of modelcontract helpt, maar is nooit doorslaggevend. De Belastingdienst, een rechter of een andere partij kijkt naar de feitelijke samenwerking. Werk je zelfstandig, met eigen regie, ondernemersrisico en meerdere opdrachtgevers? Dan sta je sterker. Werk je zoals een werknemer binnen de organisatie van je opdrachtgever, dan neemt het risico toe.
Voor zzp’ers betekent dit vooral dat je samenwerking moet kloppen in de praktijk. Niet alleen bij de start van een opdracht, maar ook daarna. Een opdracht kan in de loop van de tijd veranderen, waardoor de verhouding alsnog meer op loondienst gaat lijken.
Zzp’ers willen onderscheid tussen schijnzelfstandigheid en ondernemerschap
De onduidelijkheid rond zzp-regels heeft veel impact. Uit recent Knab-onderzoek onder ruim 20.000 zzp’ers blijkt dat 52% zich zorgen maakt over wet- en regelgeving. Dat is bijna een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor.
Uit toelichtingen van zelfstandigen blijkt dat veel frustratie zit in het gevoel dat schijnzelfstandigen en bewuste ondernemers te vaak op één hoop worden gegooid. Zij merken dat opdrachtgevers voorzichtiger worden, terwijl zij zelf juist bewust zelfstandig ondernemen.
De nieuwe kabinetskoers probeert dat onderscheid duidelijker te maken: meer ruimte voor zelfstandig ondernemerschap, en bescherming voor werkenden die in de praktijk vooral als werknemer functioneren.
Rechtsvermoeden bij lage tarieven: bescherming aan de onderkant
Een van de eerste concrete nieuwe regels is het rechtsvermoeden van werknemerschap bij lage tarieven.
Dit voorstel is op 21 april 2026 aangenomen door de Tweede Kamer. Het moet nog door de Eerste Kamer. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2027.
De kern
Werk je voor € 38 per uur of minder, exclusief btw? Dan kun je straks eenvoudiger stellen dat je eigenlijk werknemer bent. Doe je daar een beroep op, dan moet de opdrachtgever aantonen dat er toch geen sprake is van een arbeidsovereenkomst.
Het rechtsvermoeden is vooral bedoeld voor werkenden met een zwakkere onderhandelingspositie. Zij krijgen een makkelijker route om werknemersrechten op te eisen als hun werk in de praktijk op loondienst lijkt.
Het is geen minimumtarief
Je mag ook onder deze grens als zelfstandige werken, zolang de samenwerking echt zelfstandig is.
Het is geen automatisch oordeel
De werkende moet er zelf een beroep op doen. Daarna kijkt de rechter naar de situatie.
Het is vooral civielrechtelijk
Het gaat om het makkelijker opeisen van werknemersrechten, zoals loon en bescherming.
Als een rechter oordeelt dat er sprake is van werknemerschap, kun je recht krijgen op bijvoorbeeld loon bij ziekte, ontslagbescherming en mogelijk pensioenopbouw via de werkgever.
Ook bij lage tarieven telt het totaalplaatje
De tariefgrens bepaalt niet automatisch of je wel of geen ondernemer bent. Ook met een lager uurtarief kun je nog steeds zelfstandig werken. Rechters blijven kijken naar alle omstandigheden van de samenwerking, zoals ook gebeurt in de Deliveroo- en Uber-uitspraken.
Het rechtsvermoeden maakt het vooral makkelijker om in specifieke situaties een beroep te doen op werknemerschap. Het vervangt de bredere beoordeling van de arbeidsrelatie niet.
Zelfstandigenwet: de kapstok die alles moet verbinden
Het rechtsvermoeden is geen eindpunt. De echte verandering moet komen van de Zelfstandigenwet.
Die wet is nog in ontwikkeling. Het kabinet wil daarmee vooraf duidelijker maken wanneer je als zelfstandige kunt werken. De precieze inhoud staat nog niet vast, maar de richting is helder: er moet meer erkenning komen voor zelfstandig ondernemerschap en meer duidelijkheid voor opdrachtgevers.
Belangrijk daarbij is dat er breder wordt gekeken dan één losse opdracht. Het gaat ook om je ondernemerschap als geheel.
Dat bredere beeld wordt steeds belangrijker. De verdere uitwerking van de Zelfstandigenwet wordt nog verwacht. Er wordt gestuurd op invoering per 1 januari 2028, maar die datum is afhankelijk van het verdere wetgevingstraject.
Arbeidsongeschiktheid: verplichte basisverzekering in voorbereiding
Een ander belangrijk onderdeel van de nieuwe zzp-koers is de verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandigen. Die wordt vaak de BAZ genoemd.
De wet is nog niet ingevoerd. De daadwerkelijke start ligt waarschijnlijk pas over enkele jaren, omdat behandeling door Tweede en Eerste Kamer en uitvoering door instanties tijd kosten.
Premie
5,4%
van je inkomen, met een maximum.
Maximale premie
€ 171
bruto per maand, bedrag kan nog veranderen.
Wachttijd
2 jaar
de eerste periode moet je zelf overbruggen.
De uitkering wordt 70% van het inkomen dat je verdiende voordat je arbeidsongeschikt werd, tot maximaal het minimumloon. Daarmee is de regeling vooral een basisvangnet. Voor veel zzp’ers zal dit niet genoeg zijn om de huidige levensstandaard te behouden.
Aanvullen met een eigen buffer, schenkkring of private verzekering kan dus nog steeds relevant zijn. Lees ook ons artikel Alles wat zzp’ers moeten weten over de verplichte AOV.
Blijf op de hoogte
De komende maanden volgen meer debatten en besluiten over zzp-wetgeving. Wil je dat blijven volgen? Volg Knab op LinkedIn. Daar delen we regelmatig updates over relevante zzp-onderwerpen.
Wat betekent dit voor jou?
Als je alles bij elkaar neemt, ontstaat er een duidelijke lijn. Zelfstandig ondernemerschap blijft mogelijk, maar je moet het wel kunnen laten zien.
Werk je als zelfstandige met meerdere opdrachtgevers, eigen regie, ondernemersrisico en een duidelijke eigen bedrijfsvoering? Dan sluit de nieuwe koers daar beter op aan.
Werk je langdurig voor één opdrachtgever, in een team met werknemers, onder directe aansturing en zonder ondernemersrisico? Dan wordt het risico op schijnzelfstandigheid groter. Dat geldt zeker bij lagere tarieven.
Sta sterker als zelfstandige
Werk zichtbaar als ondernemer: eigen klanten, eigen planning, eigen risico en duidelijke opdrachtresultaten.
Let op bij loondienstachtige opdrachten
Hoe meer je werkt als onderdeel van de organisatie van je opdrachtgever, hoe groter het risico.
Regel je vangnet
De risico's opvangen van arbeidsongeschiktheid wordt steeds meer onderdeel van wat bij ondernemerschap hoort.
“Losse puzzelstukjes vallen samen”
Oskar Barendse, Financieel Expert bij Knab:
“We zien in onze onderzoeken dat veel zzp’ers de afgelopen tijd vooral behoefte hadden aan één ding: duidelijkheid. Door alle losse maatregelen en wisselende signalen ontstond het gevoel dat iedereen over één kam werd geschoren, terwijl de meeste zzp’ers juist heel bewust ondernemen.
Wat er nu gebeurt, is dat die losse puzzelstukjes steeds meer samenkomen. Met de Zelfstandigenwet als kapstok wordt duidelijker wat er van je verwacht wordt als ondernemer, en waar de grens ligt met loondienst.
Voor zzp’ers die hun ondernemerschap goed op orde hebben, is dat positief. Het maakt hun positie sterker en beter uitlegbaar, ook richting opdrachtgevers.
Tegelijk wordt het voor situaties die daar tegenaan zitten lastiger om in stand te blijven. En dat is precies het onderscheid waar veel zzp’ers al langer om vragen.”
Wat kun je nu al doen?
Je hoeft niet te wachten tot alle wetten definitief zijn. Je kunt nu al kijken of je manier van werken past bij zelfstandig ondernemerschap.
Veel verandert, maar de richting wordt duidelijker
De afgelopen jaren draaiden vooral om onzekerheid. De komende periode draait om het vastleggen van nieuwe spelregels.
Die spelregels zijn nog niet allemaal definitief. Toch wordt de richting duidelijker: ruimte voor zelfstandig ondernemerschap, meer bescherming aan de onderkant en meer verantwoordelijkheid voor zaken die bij ondernemerschap horen, zoals arbeidsongeschiktheid.
Knab houdt je op de hoogte
Bij Knab volgen we de ontwikkelingen rondom zzp-wetgeving op de voet. Via LinkedIn delen we regelmatig updates en duiding, zodat je weet wat er speelt en wat dat voor jou betekent.
Ook zeker weten dat je niets mist?
Veelgestelde vragen over zzp-regels in 2026
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. De plek waar je alles vindt om je geldzaken slim te regelen.
