Wat gebeurt er met je bedrijf als je overlijdt?
Wat gebeurt er met je bedrijf als je overlijdt? Niet het prettigste onderwerp om over na te denken, maar wel verstandig om één keer goed te regelen. Zeker wanneer klanten, inkomen en zakelijke verplichtingen sterk van jou persoonlijk afhangen.
Bij een eenmanszaak komen de bezittingen en schulden van het bedrijf in je nalatenschap terecht. Een bv blijft als rechtspersoon bestaan, maar er moet mogelijk snel een nieuwe bestuurder worden benoemd. Ook de bank, KVK en Belastingdienst moeten weten wie namens de onderneming mag handelen.
In dit artikel lees je wat er per rechtsvorm gebeurt, wat erfgenamen als eerste moeten regelen en hoe je jouw bedrijf nu al beter kunt voorbereiden.
In het kort
Na het overlijden van een ondernemer moeten de erfgenamen beslissen of zij het bedrijf voortzetten, overdragen, verkopen of stoppen. Bij een eenmanszaak vallen de zakelijke bezittingen en schulden rechtstreeks in de nalatenschap. Een bv blijft bestaan; de aandelen worden geërfd en mogelijk moet een nieuwe bestuurder worden benoemd. Meld het overlijden bij de bank, neem contact op met de KVK Nabestaandendesk en laat de belastingzaken afwikkelen. Erfgenamen moeten eerst goed nadenken voordat zij de erfenis zuiver aanvaarden.
Snel naar
- Wat gebeurt er direct na het overlijden?
- Wat gebeurt er per rechtsvorm?
- Wat moeten nabestaanden als eerste regelen?
- Een erfenis aanvaarden of verwerpen
- Het bedrijf voortzetten of stoppen
- Wat gebeurt er met de zakelijke rekening?
- Welke belastingzaken moeten worden geregeld?
- Klanten, contracten en personeel
- Wat kun je als ondernemer nu al regelen?
- Praktische checklist
- Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er direct na het overlijden?
De gemeente verwerkt het overlijden in de Basisregistratie Personen. KVK ontvangt daar automatisch bericht over. De KVK Nabestaandendesk stuurt vervolgens een brief naar de nabestaanden en helpt om de inschrijving in het Handelsregister aan te passen.
Het bedrijf wordt niet in alle situaties direct uitgeschreven. Eerst moet duidelijk worden:
- welke rechtsvorm het bedrijf heeft;
- wie de erfgenamen zijn;
- of er een testament en executeur is;
- wie bevoegd is om namens de onderneming te handelen;
- of het bedrijf wordt voortgezet, overgedragen, verkocht of beëindigd.
De eerste periode kan daardoor onzeker zijn. Klanten wachten mogelijk op werk, leveranciers sturen facturen en medewerkers moeten worden betaald. Toch is het belangrijk dat niet zomaar iemand toegang neemt tot bankrekeningen, DigiD of zakelijke accounts.
Gebruik niet de DigiD van de overledene
Erfgenamen mogen niet met de DigiD van de overleden ondernemer inloggen. Voor onder meer de btw-aangifte kan degene die namens de erfgenamen optreedt een nabestaandenmachtiging aanvragen en daarna met de eigen DigiD inloggen.
Wat gebeurt er per rechtsvorm?
De gevolgen hangen sterk af van de rechtsvorm. Een eenmanszaak, bv en vof werken juridisch anders.
| Rechtsvorm | Wat gebeurt er bij overlijden? | Belangrijk aandachtspunt |
|---|---|---|
| Eenmanszaak | De bezittingen, vorderingen en schulden van het bedrijf vallen in de nalatenschap. | Erfgenamen moeten beslissen of zij voortzetten, overdragen, verkopen of stoppen. |
| Bv | De bv blijft als rechtspersoon bestaan. De aandelen van de overleden aandeelhouder vallen in de nalatenschap. | Was de overledene de enige bestuurder? Dan moet volgens de statuten een nieuwe bestuurder worden benoemd. |
| Vof of maatschap | Het samenwerkingscontract bepaalt voor een groot deel wat er met het aandeel van de overleden vennoot of maat gebeurt. | Controleer of er een voortzettings-, verblijvens-, overname- of aanbiedingsbeding is. |
Eenmanszaak na overlijden
Een eenmanszaak is geen aparte rechtspersoon. Juridisch ben jij zelf de onderneming. Daardoor gaan niet alleen de waardevolle onderdelen van het bedrijf over naar de nalatenschap, maar ook zakelijke schulden en verplichtingen.
Denk aan:
- geld op zakelijke rekeningen;
- openstaande klantfacturen;
- voorraad, inventaris en bedrijfsmiddelen;
- lopende opdrachten en contracten;
- leningen en belastingschulden;
- lease-, huur- en abonnementsverplichtingen;
- goodwill, handelsnaam en klantenbestand.
Een erfgenaam kan de activiteiten mogelijk voortzetten. De KVK-inschrijving, bevoegdheden, bankzaken, contracten en belastingpositie moeten dan wel worden aangepast.
Bv na overlijden
Een bv blijft na het overlijden van een aandeelhouder of bestuurder bestaan. De bv houdt haar eigen bezittingen, schulden, contracten en zakelijke rekening.
De aandelen van de overleden ondernemer komen in de nalatenschap terecht. Wie de aandelen uiteindelijk krijgt, volgt uit het testament of het wettelijke erfrecht. De statuten en eventueel een aandeelhoudersovereenkomst kunnen aanvullende regels bevatten.
Een aandeelhouder is niet automatisch bestuurder. Was de overleden ondernemer de enige bestuurder? Dan moet zo snel mogelijk iemand worden benoemd die de bv rechtsgeldig kan vertegenwoordigen.
Vof of maatschap na overlijden
Bij een vof of maatschap is het samenwerkingscontract belangrijk. Daarin kun je vooraf regelen dat de overige vennoten of maten na een overlijden doorgaan.
Veelgebruikte afspraken zijn:
- een voortzettingsbeding, waarmee de samenwerking voor de overige ondernemers blijft bestaan;
- een verblijvensbeding, waarbij het aandeel van de overledene naar de overige vennoten of maten gaat;
- een overnamebeding voor bezittingen die in het bedrijf worden gebruikt;
- een aanbiedingsbeding, waarmee erfgenamen het aandeel eerst aan de overige ondernemers aanbieden.
Ontbreken duidelijke afspraken? Dan kan de afwikkeling langer duren en kunnen erfgenamen en zakenpartners tegenover elkaar komen te staan.
Wat moeten nabestaanden als eerste regelen?
Niet alles hoeft op de eerste dag. Deze stappen verdienen wel snel aandacht.
1. Zoek uit wie bevoegd is
Controleer het testament, de benoeming van een executeur, de statuten en eventuele samenwerkingscontracten. Een notaris kan vaststellen wie erfgenaam is en wie namens de nalatenschap mag handelen.
2. Neem contact op met de KVK Nabestaandendesk
KVK helpt om de inschrijving, tekenbevoegdheid en eventuele UBO-registratie aan te passen. Nabestaanden kunnen ook zelf contact opnemen en hoeven niet op de brief te wachten.
3. Informeer de bank
Meld het overlijden en vraag welke documenten nodig zijn. De bank kan bijvoorbeeld om een verklaring van erfrecht, verklaring van executele of aangepaste KVK-inschrijving vragen.
4. Neem contact op met de boekhouder of accountant
Die kan helpen met openstaande aangiftes, salarissen, debiteuren, crediteuren en een voorlopig overzicht van de zakelijke bezittingen en schulden.
5. Beveilig de bedrijfsvoering
Zorg dat bedrijfspanden, voertuigen, voorraad, administratie en digitale systemen veilig blijven. Gebruik geen persoonlijke inlogcodes van de overledene, maar regel de juiste bevoegdheden.
6. Breng urgente verplichtingen in kaart
Denk aan salarissen, belastingdeadlines, verzekeringen, leveringen en opdrachten waarbij klanten direct duidelijkheid nodig hebben.
Een erfenis aanvaarden of verwerpen
Een bedrijf kan waarde hebben, maar ook onbekende schulden en verplichtingen. Erfgenamen moeten daarom eerst bepalen wat zij met de nalatenschap doen.
| Keuze | Wat betekent dit? | Risico |
|---|---|---|
| Zuiver aanvaarden | Je accepteert alle bezittingen en schulden. | Zijn de schulden hoger? Dan kun je die mogelijk uit je privévermogen moeten betalen. |
| Beneficiair aanvaarden | Je aanvaardt onder het voorrecht van boedelbeschrijving. Eerst worden de schulden uit de nalatenschap betaald. | Je privévermogen is in beginsel beschermd, maar je moet de nalatenschap volgens vaste regels vereffenen. |
| Verwerpen | Je wordt geen erfgenaam en ontvangt niets uit de nalatenschap. | Je bent ook niet verantwoordelijk voor de schulden. Mogelijk worden je kinderen daarna erfgenaam. |
Verkoop, verdeel of neem niet zomaar zakelijke bezittingen mee voordat de keuze is gemaakt. Bepaalde handelingen kunnen worden gezien als zuivere aanvaarding.
Laat eerst de financiële positie onderzoeken
Vraag de boekhouder om een voorlopig overzicht van leningen, belastingschulden, openstaande facturen, garanties, leases en mogelijke claims. Bespreek met een notaris welke handelingen je al wel of juist nog niet moet uitvoeren.
Het bedrijf voortzetten, overdragen of stoppen
Erfgenamen hoeven een bedrijf niet zelf voort te zetten. Zij kunnen afhankelijk van de situatie kiezen uit vier richtingen.
Zelf voortzetten
Een erfgenaam neemt de activiteiten over en wordt ondernemer. Daarvoor moeten KVK, bank, contracten en belastingen worden aangepast.
Overdragen aan een opvolger
Een vooraf gekozen medewerker, familielid of zakenpartner zet het bedrijf voort.
Het bedrijf verkopen
De onderneming, losse bedrijfsmiddelen of aandelen in een bv worden aan een koper verkocht.
Het bedrijf stoppen
Opdrachten, contracten en bezittingen worden afgewikkeld en de onderneming wordt uitgeschreven of ontbonden.
De beste keuze hangt af van de winstgevendheid, overdraagbaarheid, schulden, medewerkers en wensen van de erfgenamen. Een bedrijf met terugkerende klanten, personeel en vaste processen is vaak makkelijker voort te zetten dan een onderneming die volledig draait op de persoonlijke kennis en inzet van de overleden ondernemer.
Lees ook: bedrijf stoppen: dit moeten ondernemers en erfgenamen regelen.
Wat gebeurt er met de zakelijke rekening?
Meld het overlijden zo snel mogelijk bij de bank. De precieze afhandeling hangt af van de rechtsvorm, tenaamstelling en bevoegdheden.
Zakelijke rekening van een eenmanszaak
Een eenmanszaak en de ondernemer zijn juridisch niet van elkaar gescheiden. De bank kan de toegang tot de zakelijke rekening daarom beperken totdat duidelijk is wie namens de erfgenamen bevoegd is.
De bank kan vragen om documenten zoals:
- een akte van overlijden;
- een verklaring van erfrecht;
- een verklaring van executele;
- identificatie van de bevoegde persoon;
- informatie over voortzetting of beëindiging;
- een aangepaste inschrijving bij KVK.
Gebruik niet de pincode, app-toegang of andere persoonlijke inloggegevens van de overleden ondernemer. Vraag de bank welke betalingen kunnen doorgaan en hoe noodzakelijke bedrijfskosten rechtmatig worden betaald.
Zakelijke rekening van een bv
De rekening van een bv is van de bv en niet van de overleden aandeelhouder persoonlijk. De bv blijft bestaan. Er kan wel een praktisch probleem ontstaan wanneer de overleden ondernemer de enige bestuurder en tekenbevoegde was.
Dan moet eerst volgens de statuten een nieuwe bestuurder of andere bevoegde persoon worden benoemd en bij KVK worden ingeschreven. De bank kan daarna de toegangs- en tekenbevoegdheden aanpassen.
Rekening van een vof of maatschap
Bij een vof of maatschap kijkt de bank naar het samenwerkingscontract, de inschrijving bij KVK en de bestaande tekenbevoegdheden. Overgebleven vennoten kunnen niet altijd zonder aanpassing over het aandeel van de overleden ondernemer beschikken.
Welke belastingzaken moeten worden geregeld?
De belastingverplichtingen stoppen niet automatisch op de datum van overlijden. Erfgenamen moeten verschillende aangiftes en afrekeningen verzorgen.
Inkomstenbelasting en overlijdenswinst
Er moet aangifte inkomstenbelasting worden gedaan over de periode van 1 januari tot en met de dag van overlijden.
Bij een eenmanszaak kan daarnaast overlijdenswinst ontstaan. Dit is de opgebouwde meerwaarde waarover nog geen inkomstenbelasting is betaald, bijvoorbeeld door:
- stille reserves in bedrijfsmiddelen;
- goodwill;
- fiscale reserves;
- het verschil tussen boekwaarde en werkelijke waarde.
De overlijdenswinst lijkt op stakingswinst. De berekening kan ingewikkeld zijn. Zet een erfgenaam de onderneming rechtstreeks voort? Dan kan de belastingclaim onder voorwaarden worden doorgeschoven naar de voortzetter.
Btw-aangifte
Voor de btw nemen de gezamenlijke erfgenamen de plaats van de overleden ondernemer in. Dat geldt zowel wanneer zij doorgaan als wanneer zij de onderneming stoppen.
De erfgenamen moeten onder meer:
- openstaande btw-aangiftes indienen;
- eventuele btw betalen;
- de administratie blijven bijhouden;
- correcties verwerken;
- de laatste aangifte verzorgen als het bedrijf stopt.
De persoon die namens de erfgenamen aangifte doet, vraagt hiervoor een nabestaandenmachtiging aan.
Erfbelasting en de bedrijfsopvolgingsregeling
Over de waarde van een geërfd bedrijf of geërfde aandelen kan erfbelasting verschuldigd zijn.
Zet een erfgenaam een actieve onderneming voort? Dan kan mogelijk gebruik worden gemaakt van de bedrijfsopvolgingsregeling, vaak afgekort als BOR. Hiermee geldt onder voorwaarden een vrijstelling voor een deel van de ondernemingswaarde.
Voor ondernemingen die sinds 1 januari 2025 worden geërfd, moet de verkrijger de bedrijfsactiviteiten in beginsel minimaal drie jaar voortzetten. Bij geërfde aandelen moet de erfgenaam de aandelen minimaal drie jaar houden en moet de onderneming haar activiteiten voortzetten.
Bestaande oudedagsreserve?
Heeft de overleden ondernemer nog een oude fiscale oudedagsreserve op de balans? Dan valt deze bij overlijden in beginsel vrij. Zet de partner de onderneming voort, dan kan die de reserve onder voorwaarden overnemen. Laat dit controleren bij de laatste aangifte inkomstenbelasting.
Klanten, contracten, verzekeringen en personeel
Een overlijden beëindigt niet automatisch iedere zakelijke afspraak. Breng daarom snel in kaart welke verplichtingen doorlopen.
Klanten en opdrachten
Informeer klanten wanneer werkzaamheden vertraging oplopen of niet meer kunnen worden uitgevoerd. Controleer of opdrachten overdraagbaar zijn aan een opvolger.
Bij persoonlijk werk kan in het contract staan dat de opdracht eindigt wanneer de ondernemer overlijdt. Bij andere opdrachten kan een erfgenaam, medewerker of koper het werk mogelijk afronden.
Leveranciers en abonnementen
Controleer huur, lease, software, telefoon, energie, verzekeringen en zakelijke abonnementen. Zeg niet alles direct op wanneer het bedrijf mogelijk wordt voortgezet.
Personeel
Arbeidsovereenkomsten en werkgeversverplichtingen verdwijnen niet zomaar. Zorg dat salarissen en loonheffingen worden beoordeeld en informeer medewerkers over wie tijdelijk aanspreekpunt is.
Laat bij voortzetting, verkoop of beëindiging controleren wat er arbeidsrechtelijk met de medewerkers gebeurt.
Verzekeringen
Meld het overlijden bij zakelijke verzekeraars. Controleer bijvoorbeeld:
- of een overlijdensrisico- of compagnonsverzekering uitkeert;
- of de dekking van bedrijfs- en beroepsaansprakelijkheid doorloopt;
- wat er gebeurt met een arbeidsongeschiktheidsverzekering;
- of voertuigen, inventaris en bedrijfspanden verzekerd blijven;
- wie een schadeclaim mag indienen.
Wat kun je als ondernemer nu al regelen?
Je hoeft niet ieder scenario volledig uit te werken. Met een paar goede afspraken voorkom je al veel uitzoekwerk.
Maak een testament
Leg vast wie je bedrijf of aandelen erft en wie de nalatenschap afwikkelt. Bespreek met de notaris of een executeur of bedrijfsopvolger nodig is.
Maak een eenvoudig continuïteitsplan
Noteer wat de eerste week moet gebeuren, wie contact opneemt met klanten en welke financiële of operationele verplichtingen urgent zijn.
Maak een zakelijke noodmap
Bewaar een actueel overzicht van KVK-gegevens, bank, boekhouder, verzekeringen, klanten, leveranciers, contracten, leningen, vergunningen en belangrijke deadlines.
Regel veilige digitale toegang
Gebruik een betrouwbare wachtwoordmanager en leg vast hoe een bevoegde nabestaande of executeur toegang kan aanvragen. Deel geen losse wachtwoorden in een onbeveiligd document.
Controleer je vof-contract of bv-statuten
Leg bij samenwerking vast wat er gebeurt met aandelen, eigendommen, zeggenschap en de waarde van jouw aandeel als je overlijdt.
Bespreek je wensen met je naasten
Laat je partner, kinderen of zakenpartner weten of je wilt dat het bedrijf wordt voortgezet, verkocht of beëindigd. Een naam in een document helpt alleen als diegene ook weet wat je van hem of haar verwacht.
Ga je richting je pensioen? Dan is dit een logisch moment om bedrijfsopvolging, verkoop en overlijden in één plan te bespreken. Zo hoeft je familie later niet te raden welke bestemming jij voor het bedrijf voor ogen had.
Lees ook: zzp’en na je pensioen: ondernemen naast je AOW.
Praktische checklist voor ondernemer en nabestaanden
| Vooraf regelen als ondernemer | Regelen na het overlijden |
|---|---|
| Testament en mogelijke executeur bespreken. | Testament en erfgenamen laten vaststellen. |
| Actuele lijst met contracten en schulden bijhouden. | Eerst inzicht krijgen in bezittingen en schulden. |
| Continuïteitsplan en zakelijke noodmap maken. | Contact opnemen met KVK, bank en boekhouder. |
| Vof-contract, statuten en verzekeringen controleren. | Erfenis zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. |
| Wensen rond voortzetting, verkoop of stoppen bespreken. | Beslissen of het bedrijf doorgaat, wordt verkocht of stopt. |
| Administratie en bevoegdheden overzichtelijk houden. | KVK, bank, btw, inkomstenbelasting en erfbelasting afwikkelen. |
Veelgestelde vragen over een bedrijf na overlijden
Stopt een eenmanszaak automatisch bij overlijden?
De ondernemer kan de eenmanszaak zelf niet meer voortzetten. De bezittingen en schulden vallen in de nalatenschap. Erfgenamen moeten met KVK bepalen of de activiteiten worden voortgezet, overgedragen of beëindigd.
Kan mijn partner de eenmanszaak gewoon overnemen?
Dat kan mogelijk, maar gebeurt niet automatisch. Je partner moet erfgenaam of rechtmatige opvolger zijn, de onderneming voortzetten en de inschrijving, bankzaken, contracten en belastingpositie laten aanpassen.
Wordt het bedrijf automatisch uitgeschreven bij KVK?
KVK krijgt bericht van het overlijden en neemt contact op met de nabestaanden. De inschrijving wordt aangepast op basis van wat er met de onderneming gaat gebeuren.
Kunnen erfgenamen de zakelijke rekening blijven gebruiken?
Niet zonder meer. Meld het overlijden bij de bank en laat vaststellen wie bevoegd is. De procedure verschilt tussen een eenmanszaak, bv en samenwerkingsverband.
Moeten erfgenamen nog btw-aangifte doen?
Ja. De gezamenlijke erfgenamen nemen voor de btw de plaats van de ondernemer in. Zij moeten openstaande en eventuele laatste aangiftes verzorgen, ook wanneer het bedrijf wordt beëindigd.
Kun je minder erfbelasting betalen als je het bedrijf voortzet?
Mogelijk. Voor een actieve onderneming kan onder voorwaarden de bedrijfsopvolgingsregeling gelden. De voortzetter moet onder meer aan de geldende bezits- en voortzettingsvoorwaarden voldoen.
Maak je bedrijf ook zonder jou tijdelijk werkbaar
Een onderneming hoeft niet zelfstandig door te kunnen draaien zonder de ondernemer. Het helpt wel als iemand kan achterhalen welke afspraken lopen, wie gebeld moet worden en welke betalingen of deadlines niet kunnen wachten.
Begin daarom met een eenvoudige noodmap en bespreek je wensen met je partner, familie of zakenpartner. Leg juridische afspraken daarna vast bij de notaris of in je samenwerkingscontract.
Bekijk ook hoe je jouw bedrijf financieel weerbaarder maakt. Een actuele administratie, voldoende buffer en duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden helpen ook bij ziekte, uitval of een onverwachte periode waarin je zelf niet kunt werken.
Handig artikel? Deel het met een andere ondernemer
Niet het prettigste onderwerp, wel handig om één keer goed te regelen. Stuur de checklist door of mail het artikel naar jezelf om later te bewaren.
Dit artikel geeft algemene informatie. De afwikkeling van een onderneming en nalatenschap hangt af van de rechtsvorm, het testament, contracten en de financiële situatie. Laat complexe situaties beoordelen door een notaris, accountant of fiscaal adviseur.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.
Casper Zwart
Casper is Lead Thought Leadership & Customer Insights bij Knab. Op basis van onderzoek en data helpt hij ondernemers financieel slimmer te ondernemen en draagt hij bij aan de kennispositie van Knab op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.
