Arbeidsongeschikt als zzp'er: wat gebeurt er met je pensioen?

Raak je als zzp’er langdurig arbeidsongeschikt? Dan kan niet alleen je inkomen dalen. Ook je pensioenopbouw kan tijdelijk of definitief stilvallen.

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering kan een deel van je inkomen vervangen, maar bouwt niet automatisch pensioen voor je op. Wil je ook tijdens een langere periode van uitval blijven inleggen? Dan moet daarvoor voldoende ruimte zitten in je uitkering, buffer of andere inkomsten.

In dit artikel lees je wat er gebeurt met je AOW, eerder opgebouwd pensioen en je eigen pensioenrekening. Ook leggen we uit hoe je voorkomt dat arbeidsongeschiktheid naast een inkomensgat een extra pensioengat veroorzaakt.

Wat gebeurt er met je pensioen als je arbeidsongeschikt raakt?

Dat hangt af van de manier waarop je pensioen is opgebouwd. Je kunt verschillende pensioenbronnen naast elkaar hebben.

Je opgebouwde pensioen verdwijnt niet

Arbeidsongeschiktheid betekent niet dat je al opgebouwde pensioenrechten vervallen. Pensioen uit eerdere banen, het saldo op een lijfrenterekening en reeds opgebouwd vrij vermogen blijven bestaan.

Het belangrijkste risico zit in de jaren daarna. Als je minder of geen nieuw pensioen kunt opbouwen, kan je verwachte pensioeninkomen lager uitvallen dan je vóór de arbeidsongeschiktheid had gepland.

Bouw je automatisch pensioen op met een AOV-uitkering?

Nee. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is bedoeld om een deel van je verloren inkomen te vervangen. De verzekeraar maakt de uitkering aan jou over en stort niet automatisch een bedrag op je pensioenrekening.

Je kunt de uitkering onder meer gebruiken voor:

• woonlasten en dagelijkse uitgaven;
• verzekeringen en zorgkosten;
• zakelijke lasten die tijdens de uitval doorlopen;
• belasting over de uitkering;
• pensioeninleg, als daar voldoende ruimte voor overblijft.

Wil je tijdens arbeidsongeschiktheid kunnen blijven inleggen voor je pensioen? Dan moet je daar al bij het bepalen van het verzekerde inkomen rekening mee houden.

Je AOV-premie en je pensioeninleg zijn verschillende uitgaven

De premie voor een particuliere AOV kan onder voorwaarden aftrekbaar zijn in box 1. Een pensioenstorting is alleen aftrekbaar als je voldoende jaar- of reserveringsruimte hebt.

Beide uitgaven kunnen je belastbare inkomen verlagen, maar hebben ieder hun eigen fiscale regels.

Wat gebeurt er met pensioen uit een eerdere baan?

Heb je vóór je ondernemerschap in loondienst gewerkt? Dan blijft het pensioen dat je bij je voormalige werkgever hebt opgebouwd in principe staan.

Nieuwe pensioenopbouw loopt alleen door als je nog aan de pensioenregeling deelneemt. Dat kan bijvoorbeeld spelen wanneer je:

• naast je onderneming ook in loondienst werkt;
• onder een verplichte beroepspensioenregeling valt;
• de pensioenregeling van je voormalige werkgever vrijwillig hebt voortgezet.

Controleer premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid

Sommige werkgeverspensioenregelingen bevatten premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid. De pensioenuitvoerder neemt dan bij voldoende arbeidsongeschiktheid een deel of de volledige pensioenpremie over.

Dit is niet bij iedere regeling hetzelfde. Controleer in het pensioenreglement:

• vanaf welk arbeidsongeschiktheidspercentage de regeling geldt;
• of een WIA-besluit of andere beoordeling nodig is;
• welk deel van de pensioenopbouw wordt voortgezet;
• of ouderdoms- én partnerpensioen blijven doorlopen;
• of de dekking ook geldt bij vrijwillige voortzetting als zelfstandige.

Neem hiervoor rechtstreeks contact op met de pensioenuitvoerder. Alleen het feit dat je in het verleden pensioen bij deze uitvoerder hebt opgebouwd, betekent niet dat je ook verzekerd bent voor toekomstige pensioenopbouw.

Wat gebeurt er met pensioensparen of pensioenbeleggen?

Heb je zelf een pensioenspaar- of pensioenbeleggingsrekening? Dan blijft het opgebouwde vermogen op die rekening staan.

Bij pensioensparen blijf je rente ontvangen volgens de voorwaarden van je rekening. Bij pensioenbeleggen blijft je vermogen belegd en kan de waarde stijgen of dalen.

Je hoeft meestal niet iedere maand hetzelfde bedrag in te leggen. Bij veel pensioenrekeningen kun je de inleg verlagen, pauzeren of later een extra bedrag storten. Controleer hiervoor de voorwaarden van je aanbieder.

Bij Knab Pensioensparen en Pensioenbeleggen bepaal je zelf hoe vaak en hoeveel je inlegt.

Moet je stoppen met inleggen?

Niet automatisch. Maak eerst een nieuwe begroting op basis van:

• de hoogte van je AOV- of andere uitkering;
• inkomen dat je nog met aangepast werk kunt verdienen;
• inkomen van je partner;
• je woonlasten en andere noodzakelijke uitgaven;
• de duur van je beschikbare buffer;
• je resterende pensioenperiode.

Is er voldoende ruimte? Dan kun je blijven inleggen, eventueel met een lager bedrag. Is die ruimte er niet? Dan kan tijdelijk pauzeren verstandiger zijn dan je dagelijkse financiële buffer uitputten.

Lees ook hoe je pensioen opbouwt met een wisselend of tijdelijk lager inkomen.

Koop je pensioenrekening niet zomaar af

Geld op een fiscale pensioenrekening staat vast voor later. Neem je het tussentijds op, dan betaal je doorgaans inkomstenbelasting en mogelijk revisierente.

Gebruik je vrije buffer daarom eerder voor tijdelijke tekorten dan een geblokkeerde pensioenrekening. Laat de gevolgen berekenen voordat je een lijfrente afkoopt.

Neem je pensioen mee bij het bepalen van je AOV

Veel ondernemers bepalen hun gewenste AOV-uitkering op basis van de hypotheek, boodschappen en andere vaste lasten. Daardoor vergeten ze uitgaven die normaal uit het ondernemersinkomen worden betaald, zoals pensioenopbouw.

Breng daarom drie niveaus in kaart.

Je kunt niet onbeperkt inkomen verzekeren. Een verzekeraar kijkt onder meer naar je werkelijke inkomen en hanteert een maximaal te verzekeren percentage.

Controleer daarom:

• welk deel van je inkomen je kunt verzekeren;
• hoe lang de eigenrisicoperiode duurt;
• tot welke leeftijd de uitkering loopt;
• of de uitkering jaarlijks wordt geïndexeerd;
• welke oorzaken van arbeidsongeschiktheid zijn verzekerd;
• of het verzekerde bedrag nog aansluit bij je actuele inkomen en pensioenplan.

Lees voor een bredere vergelijking waar je op let bij het vergelijken van AOV’s.

Wat regel je als je arbeidsongeschikt raakt?

Ben je al arbeidsongeschikt? Richt je dan eerst op je gezondheid en actuele inkomen. Daarna kun je de gevolgen voor je pensioen in kaart brengen.

1. Meld je arbeidsongeschiktheid tijdig.
   Volg de meldtermijn in je polis. Bij de Knab AOV meld je arbeidsongeschiktheid zo snel mogelijk en uiterlijk binnen dertig dagen.
2. Breng alle inkomsten in kaart.
   Denk aan een AOV-uitkering, vrijwillige UWV-verzekering, inkomen uit aangepast werk en inkomen van je partner.
3. Controleer pensioen uit eerdere banen.
   Vraag de uitvoerder of premievrijstelling bij arbeidsongeschiktheid geldt.
4. Pas je pensioeninleg aan.
   Verlaag of pauzeer de inleg als je buffer anders te snel leegloopt.
5. Bereken je fiscale ruimte opnieuw.
   Je jaarruimte van 2026 is gebaseerd op 2025 en kan daardoor hoger zijn dan je actuele financiële ruimte.
6. Maak een nieuw pensioenoverzicht.
   Bereken wat enkele jaren met minder inleg betekenen voor je verwachte pensioen.
7. Controleer het partnerpensioen.
   Bekijk of je bestaande dekking voor je partner en kinderen doorloopt.

Jaarruimte is geen verplicht bedrag

Heb je door je eerdere inkomen een ruime jaarruimte, maar is je actuele inkomen sterk gedaald? Dan hoef je die ruimte niet volledig te gebruiken.

Niet-gebruikte jaarruimte kan nog tien jaar onderdeel worden van je reserveringsruimte. Daardoor kun je mogelijk later een inhaalslag maken als je inkomen zich herstelt.

Gebruik het hulpmiddel lijfrentepremie van de Belastingdienst en lees hoe je jaar- en reserveringsruimte berekent.

Lost de verplichte AOV dit pensioenrisico straks op?

Nee, niet automatisch. De overheid werkt aan een verplichte basisverzekering arbeidsongeschiktheid voor zelfstandig ondernemers. Deze regeling is in 2026 nog niet ingevoerd en de definitieve voorwaarden kunnen nog veranderen.

Volgens de huidige plannen biedt de regeling na een wachttijd een basisuitkering tot maximaal het minimumloon. Dat inkomen kan nodig zijn voor je directe levensonderhoud. Er is geen afzonderlijke automatische pensioenopbouw aangekondigd.

Ook met een toekomstige verplichte basisverzekering blijft het daarom belangrijk om te bekijken:

• of de basisuitkering voldoende is voor je vaste lasten;
• of er daarnaast ruimte blijft voor pensioeninleg;
• of een private aanvullende AOV nodig is;
• hoe je de lange wachttijd overbrugt.

Lees de actuele stand in verplichte AOV voor zzp’ers: dit weten we nu.

Zo bescherm je je pensioen tegen arbeidsongeschiktheid

1. Bereken je huidige pensioendoel.
   Bekijk hoeveel je nu jaarlijks of maandelijks voor later reserveert.
2. Controleer bestaande arbeidsongeschiktheidsdekking.
   Neem werkgeverspensioen, een beroepspensioenfonds, vrijwillige UWV-verzekering en AOV mee.
3. Bepaal hoelang je buffer meegaat.
   Laat de eigenrisicoperiode van je AOV aansluiten op wat je zelf kunt overbruggen.
4. Neem pensioeninleg mee in je inkomensberekening.
   Bekijk of je ook bij langdurige uitval een deel kunt blijven reserveren.
5. Controleer de eindleeftijd en indexatie.
   Voorkom dat de uitkering te vroeg stopt of door inflatie sterk achterblijft.
6. Werk je inkomen en verzekering periodiek bij.
   Een oude dekking kan te laag zijn als je inkomen en pensioeninleg inmiddels zijn gestegen.
7. Maak een noodscenario.
   Leg vast welke uitgaven je verlaagt en welke pensioeninleg je tijdelijk pauzeert als je inkomen wegvalt.

Bescherm je inkomen én je pensioen

Arbeidsongeschiktheid heeft twee financiële gevolgen. Je inkomen voor vandaag kan dalen en je vermogen voor later kan minder snel groeien.

Een AOV kan het eerste risico gedeeltelijk opvangen. Voor het tweede risico moet je zelf controleren of er voldoende ruimte overblijft om pensioen op te bouwen.

Kijk daarom niet alleen naar het bedrag dat je nodig hebt om de komende maand rond te komen. Bekijk ook wat er met je pensioen gebeurt als je vijf, tien of twintig jaar minder kunt werken.

Veelgestelde vragen

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk verzekerings-, fiscaal, financieel, pensioen- of beleggingsadvies. De dekking van een AOV en pensioenregeling verschilt per product en situatie. Lees de voorwaarden en laat bij twijfel je inkomen, pensioen en verzekeringsbehoefte persoonlijk berekenen. Beleggen brengt kosten en risico’s met zich mee. Je kunt een deel van je inleg verliezen.