Zo bouw je als zzp’er na de afschaffing van de FOR pensioen op

Veel zzp’ers maakten jarenlang gebruik van de Fiscale Oudedagsreserve (FOR). Met deze regeling kreeg je als ondernemer een aftrekpost om vermogen op te bouwen voor later. De FOR is per 1 januari 2023 afgeschaft. Dat betekent niet dat je geen fiscaal voordelige mogelijkheden meer hebt om pensioen op te bouwen. Integendeel. In dit artikel lees je wat er is veranderd en hoe je als zzp’er nu pensioen opbouwt.

Tip: Sinds juni 2024 bekeken ruim 10.000 zzp’ers het Knab-webinar over pensioen. Het webinar wordt gemiddeld met een 8+ beoordeeld en helpt je stap voor stap bij het maken van keuzes. Je kunt het hier terugkijken:

Wat was de FOR?

De FOR was een regeling voor IB-ondernemers, zoals zzp’ers met een eenmanszaak of een VOF. Je mocht jaarlijks een percentage van je winst reserveren als oudedagsreserve. Dat bedrag trok je af in je aangifte inkomstenbelasting, waardoor je minder belasting betaalde.

Soepele regeling vaak verkeerd gebruikt

De FOR was eenvoudig en flexibel. Het idee was dat je het geld gebruikte voor je pensioen, maar daar werd niet op gecontroleerd. Het bedrag hoefde niet op een geblokkeerde rekening te staan en je mocht het in de praktijk vrij besteden.

Dat ging vaak mis. Veel ondernemers gebruikten de FOR puur als belastinguitstel en zetten het geld niet apart. Op het moment dat zij stopten met ondernemen, bleek het geld niet beschikbaar en moest er alsnog belasting worden betaald. Dat zorgde voor financiële problemen.

FOR afgeschaft

Om die reden is de FOR afgeschaft. Vanaf de aangifte inkomstenbelasting over 2023 kun je geen nieuwe FOR meer opbouwen.

Heb je in het verleden wel FOR opgebouwd, maar het geld niet daadwerkelijk apart gezet? Dan staat deze reservering nog steeds op de balans van je onderneming. Die blijft staan totdat je stopt met ondernemen of het bedrag alsnog afstort in een pensioenproduct.

Nieuwe mogelijkheden: fiscaal voordelig pensioen opbouwen

Tegelijk met de afschaffing van de FOR zijn de mogelijkheden om fiscaal voordelig pensioen op te bouwen juist verruimd. Dat is vastgelegd in de nieuwe pensioenwet.

Je mag sinds 2023 jaarlijks tot 30% van je pensioengrondslag gebruiken voor pensioenopbouw. Dat was voorheen 13,3%. De pensioengrondslag is grofweg je winst vóór ondernemersaftrek, verminderd met een vast bedrag dat is gebaseerd op de AOW-uitkering.

Het bedrag dat je inlegt, mag je aftrekken van je belastbaar inkomen. Daardoor betaal je nu minder inkomstenbelasting. Het opgebouwde vermogen telt niet mee in box 3 en je betaalt dus geen vermogensbelasting.

Het grote verschil met de FOR is dat je het geld direct vastzet voor je pensioen. Dat gebeurt op een geblokkeerde rekening, in de vorm van pensioensparen of pensioenbeleggen. Je kunt het geld tussentijds niet vrij opnemen.

Wat gebeurt er met het geld?

Het bedrag dat je opzijzet, kan rendement opleveren. Bij pensioensparen gebeurt dat via rente, bij pensioenbeleggen via beleggingen.

Als je met pensioen gaat, gebruik je het opgebouwde vermogen om een periodieke uitkering aan te kopen. Over die uitkeringen betaal je inkomstenbelasting. Omdat je inkomen dan vaak lager is dan tijdens je werkzame leven, betaal je meestal ook een lager tarief.

Hoeveel moet je opbouwen?

De 30% van de pensioengrondslag is een maximum. Je mag ook minder opbouwen. Wat verstandig is, hangt af van je persoonlijke situatie.

Heb je al pensioen opgebouwd via eerdere werkgevers? Heb je spaargeld, beleggingen of overwaarde op je woning? Dan heb je mogelijk minder aanvullende pensioenopbouw nodig dan wanneer dat niet zo is.

Ook je gewenste levensstijl speelt mee. Hoeveel inkomen heb je straks nodig? En wanneer wil je stoppen met werken? Veel mensen richten zich op pensionering rond de AOW-leeftijd, maar langer doorwerken of eerder stoppen kan ook. Dat heeft direct invloed op hoeveel je nu moet opbouwen.

AOW en andere inkomensbronnen

Naast aanvullend pensioen heb je in Nederland recht op AOW. Dat vormt de basis van je inkomen na pensionering. Hoe hoog je totale pensioen wordt, hangt af van de combinatie van AOW, eventueel werkgeverspensioen en wat je zelf opbouwt.

Wil je inzicht krijgen in je huidige situatie, dan kun je bekijken wat je al hebt opgebouwd en welke ruimte er nog is. Dat helpt om realistische keuzes te maken.

Hulp inschakelen

Pensioenplanning raakt veel onderdelen van je financiële situatie. Vind je het lastig om alles zelf te overzien, dan kan een financieel adviseur of financieel planner helpen. Die kijkt met je mee naar je doelen, je mogelijkheden en de fiscale gevolgen, zodat je een plan maakt dat bij jou past.