Pensioen bij scheiding: hoe wordt het verdeeld?

Ga je scheiden? Dan moet je niet alleen afspraken maken over de woning, bankrekeningen en eventuele alimentatie. Ook pensioen dat tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd, moet meestal worden verdeeld.

Volgens de standaardregel hebben jij en je ex-partner ieder recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens de relatie heeft opgebouwd. Je kunt samen ook een andere verdeling afspreken of besluiten het pensioen niet te verdelen.

In dit artikel lees je welk pensioen onder de wettelijke verdeling valt, wat je binnen twee jaar moet melden en welke gevolgen verschillende afspraken later kunnen hebben.

Welk pensioen wordt bij een scheiding verdeeld?

De wettelijke verdeling geldt voor ouderdomspensioen dat tijdens een huwelijk of geregistreerd partnerschap via een werkgever of beroepspensioenregeling is opgebouwd.

De standaardregeling geldt als:

• je huwelijk na 30 april 1995 eindigt;
• je geregistreerd partnerschap na 30 april 1995 eindigt;
• een scheiding van tafel en bed na 30 april 1995 definitief wordt.

Het maakt voor deze wettelijke pensioenverdeling in beginsel niet uit of je in gemeenschap van goederen of op huwelijkse voorwaarden bent getrouwd. In huwelijkse voorwaarden of een scheidingsconvenant kunnen wel afwijkende pensioenafspraken staan.

Dit valt normaal gesproken wel onder de regeling

• ouderdomspensioen dat jij tijdens het huwelijk via een werkgever opbouwde;
• ouderdomspensioen dat je ex-partner tijdens de relatie opbouwde;
• pensioen uit meerdere banen en bij meerdere uitvoerders;
• ouderdomspensioen uit een verplichte beroepspensioenregeling.

Dit wordt niet automatisch via deze pensioenwet verdeeld

• AOW;
• pensioen dat vóór het huwelijk of geregistreerd partnerschap is opgebouwd;
• pensioen dat na de scheiding wordt opgebouwd;
• een eigen lijfrente-, pensioenspaar- of pensioenbeleggingsrekening;
• vrij spaargeld en beleggingen;
• vermogen in een eigen onderneming of bv.

Dat deze onderdelen niet onder de wettelijke pensioenverevening vallen, betekent niet dat ze altijd buiten de financiële afwikkeling van de scheiding blijven. Spaargeld, beleggingen, lijfrente of ondernemingsvermogen kunnen afhankelijk van jullie huwelijksvoorwaarden en vermogensverdeling wel moeten worden meegenomen.

Hoe werkt pensioenverevening?

De standaardverdeling heet verevening. Daarbij heeft iedere ex-partner recht op de helft van het ouderdomspensioen dat de ander tijdens het huwelijk of geregistreerd partnerschap heeft opgebouwd.

Het gaat dus niet automatisch om de helft van het volledige pensioen. Het deel dat vóór de relatie of na de scheiding is opgebouwd, blijft buiten de berekening.

De verdeling werkt beide kanten op:

• jij krijgt mogelijk een deel van het tijdens de relatie opgebouwde pensioen van je ex-partner;
• je ex-partner krijgt mogelijk een deel van jouw tijdens de relatie opgebouwde pensioen.

Had één partner veel meer pensioen opgebouwd? Dan zal er per saldo vooral een betaling vanuit het pensioen van die partner volgen. De pensioenuitvoerders berekenen de rechten per regeling.

Wanneer begint de betaling?

Bij gewone verevening begint de betaling aan de ex-partner wanneer degene die het pensioen heeft opgebouwd dat ouderdomspensioen laat ingaan.

De ex-partner kan die ingangsdatum niet zelfstandig bepalen. Laat de pensioendeelnemer het pensioen eerder of later ingaan? Dan heeft dat doorgaans ook invloed op het moment en de hoogte van het verevende deel.

Verevening houdt de pensioenrechten van ex-partners daardoor financieel met elkaar verbonden.

Voorbeeld: pensioen verdelen na twintig jaar huwelijk

Stel dat Sam en Robin twintig jaar getrouwd waren.

• Sam bouwde tijdens het huwelijk € 16.000 bruto ouderdomspensioen per jaar op.
• Robin bouwde tijdens het huwelijk € 6.000 bruto ouderdomspensioen per jaar op.
• Ze spreken geen afwijkende verdeling af.

Per saldo ontvangt Robin uit de tijdens het huwelijk opgebouwde pensioenen € 5.000 bruto per jaar meer dan zonder verevening. De pensioenuitvoerders verwerken de bedragen afzonderlijk; er vindt niet altijd letterlijk één verrekening plaats.

Dit is een vereenvoudigd voorbeeld. Pensioenregelingen kunnen verschillende pensioenleeftijden, keuzemogelijkheden en voorwaarden hebben.

Meld de scheiding binnen twee jaar bij de pensioenuitvoerder

Wil je dat de pensioenuitvoerder het verevende deel later rechtstreeks aan de ex-partner uitbetaalt? Meld de scheiding dan binnen twee jaar bij iedere pensioenuitvoerder waar tijdens de relatie pensioen is opgebouwd.

Gebruik hiervoor het officiële mededelingsformulier voor pensioenverdeling bij scheiding.

Stuur het formulier ook in als jullie de wettelijke verdeling van 50/50 volgen. De gemeente meldt de scheiding doorgaans wel in de Basisregistratie Personen, maar daarmee is de rechtstreekse uitbetaling van het verevende ouderdomspensioen niet automatisch geregeld.

Wat als je de termijn mist?

Na twee jaar vervalt het wettelijke recht op verdeling niet automatisch. De pensioenuitvoerder hoeft de betalingen dan alleen niet rechtstreeks te splitsen.

De ex-partner die het pensioen heeft opgebouwd, moet het afgesproken of wettelijke deel later zelf doorbetalen. Dat maakt ex-partners afhankelijker van elkaar en kan praktische of juridische problemen geven.

Kun je een andere pensioenverdeling afspreken?

Ja. De wettelijke verdeling is een standaardregel. Je kunt samen andere afspraken maken, bijvoorbeeld:

• een ander percentage dan 50/50;
• alleen pensioen uit een bepaalde periode verdelen;
• een bepaalde pensioenregeling buiten de verdeling houden;
• over en weer volledig afzien van pensioenverevening;
• het pensioen omzetten in zelfstandige rechten via conversie.

Leg afwijkende afspraken schriftelijk vast in:

• huwelijkse voorwaarden;
• partnerschapsvoorwaarden;
• het scheidingsconvenant.

Geef de afspraken vervolgens door aan de pensioenuitvoerder. Niet iedere afspraak kan zonder meer worden uitgevoerd. Laat vooraf controleren of de pensioenregeling de gewenste verdeling administratief en juridisch ondersteunt.

Afzien van pensioen is niet altijd kosteloos

Heeft één partner een veel groter pensioenrecht dan de ander en ziet de andere partner zonder vergoeding volledig af van verevening? Dan kan dat fiscaal als een schenking worden gezien.

Laat een ongelijke afspraak daarom toetsen door een advocaat, notaris of fiscalist. Kijk niet alleen naar het pensioen, maar naar de volledige verdeling van woning, spaargeld, beleggingen, onderneming en schulden.

Wat is conversie van pensioen?

Bij conversie wordt het recht op een deel van het ouderdomspensioen van de ex-partner omgezet in een zelfstandig pensioenrecht op naam van de andere ex-partner.

Vaak worden daarbij twee onderdelen samengevoegd:

• het verevende deel van het ouderdomspensioen;
• het eventuele bijzondere partnerpensioen.

Het voordeel is dat de pensioenrechten van ex-partners minder afhankelijk van elkaar worden. De ex-partner met het nieuwe zelfstandige recht kan binnen de voorwaarden van de regeling een eigen pensioendatum krijgen.

Conversie heeft ook belangrijke gevolgen:

• de keuze is doorgaans definitief;
• overlijden van een ex-partner werkt anders door dan bij gewone verevening;
• de hoogte van het zelfstandige pensioen wordt actuarieel berekend;
• de pensioenuitvoerder moet de conversie kunnen en willen uitvoeren.

Laat beide partners vóór de keuze berekeningen voor verevening én conversie opvragen. Vergelijk niet alleen het verwachte maandbedrag, maar ook de gevolgen bij eerder pensioen, later pensioen en overlijden.

Wat gebeurt er met het partnerpensioen na een scheiding?

Partnerpensioen is een uitkering voor de partner wanneer iemand overlijdt. Na een scheiding kan een ex-partner recht houden op een deel hiervan. Dit heet bijzonder partnerpensioen.

Of zo’n recht bestaat en hoe hoog het is, hangt onder meer af van:

• de pensioenregeling;
• wanneer het partnerpensioen is opgebouwd;
• of het partnerpensioen op opbouwbasis of risicobasis is verzekerd;
• de overgang van de pensioenregeling naar de nieuwe pensioenregels;
• afspraken in het scheidingsconvenant.

Bij partnerpensioen op opbouwbasis kan een ex-partner vaak een opgebouwd recht behouden. Bij een partnerpensioen dat alleen op risicobasis is verzekerd, is niet automatisch een apart vermogen opgebouwd dat na de scheiding blijft bestaan.

Controleer daarom bij iedere pensioenuitvoerder:

• of er bijzonder partnerpensioen voor de ex-partner blijft staan;
• hoeveel een eventuele toekomstige partner daardoor minder ontvangt;
• of afstand doen of conversie mogelijk is;
• wat er verandert wanneer de regeling naar het nieuwe pensioenstelsel overgaat.

Lees de uitgebreide uitleg in partnerpensioen: wat gebeurt er bij overlijden en scheiding?

Wat geldt als je alleen samenwoonde?

Woonde je samen zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap? Dan geldt de wettelijke verdeling van het ouderdomspensioen niet automatisch.

Je ex-partner heeft dus niet op grond van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding recht op de helft van het ouderdomspensioen dat tijdens het samenwonen is opgebouwd.

Er kunnen wel afspraken staan in:

• een samenlevingscontract;
• de pensioenregeling;
• een overeenkomst die jullie bij het uit elkaar gaan sluiten.

Was de samenwonende partner bij de pensioenuitvoerder als partner geregistreerd? Controleer dan ook wat het beëindigen van de relatie betekent voor een eventueel bijzonder partnerpensioen.

Wat gebeurt er met pensioensparen, pensioenbeleggen en lijfrente?

Een eigen lijfrente-, pensioenspaar- of pensioenbeleggingsrekening valt niet onder de wettelijke verevening van werkgeverspensioen.

Toch kan de waarde van de rekening onderdeel zijn van de vermogensverdeling bij de scheiding. Dat hangt onder meer af van:

• het moment waarop de rekening is geopend;
• of de inleg met gezamenlijk of privévermogen is betaald;
• de huwelijkse of partnerschapsvoorwaarden;
• de fiscale en contractuele voorwaarden van het product.

Je kunt een fiscale pensioenrekening niet zomaar leegmaken om de waarde onderling te verdelen. Tussentijdse afkoop kan leiden tot inkomstenbelasting en mogelijk revisierente.

Mogelijke oplossingen zijn afhankelijk van de situatie:

• de waarde meenemen in de totale vermogensverdeling en met andere bezittingen verrekenen;
• een toegestane overdracht of splitsing onderzoeken;
• afspreken dat de rekeninghouder het product behoudt en de ander elders wordt gecompenseerd.

En pensioenvermogen van een zzp’er?

Voor een zzp’er geldt dezelfde scheiding tussen werkgeverspensioen en zelf opgebouwd vermogen. Pensioen uit eerdere banen kan onder de vereveningswet vallen. Een eigen lijfrente, vrije beleggingen of ondernemingsvermogen wordt via de vermogensrechtelijke afspraken bij de scheiding behandeld.

Laat bij een eigen onderneming ook de waarde, rekening-courant, reserves en toekomstige belastingclaims meenemen. Alleen naar het banksaldo of de fiscale boekwaarde kijken geeft vaak geen volledig beeld.

Komen er nieuwe regels voor pensioen bij scheiding?

Er ligt al langere tijd een wetsvoorstel voor een nieuwe manier van pensioenverdeling bij scheiding. Het voorstel zou onder meer moeten zorgen voor meer automatische verwerking en zelfstandige pensioenrechten voor ex-partners.

Deze Wet pensioenverdeling bij scheiding is in juli 2026 nog niet ingevoerd. Het wetsvoorstel bevindt zich nog in behandeling bij de Tweede Kamer.

Voor scheidingen in 2026 gelden daarom nog de huidige regels:

• standaardverevening van het tijdens de relatie opgebouwde ouderdomspensioen;
• een melding binnen twee jaar voor rechtstreekse betaling door de uitvoerder;
• de mogelijkheid om samen andere afspraken te maken.

De overgang naar het nieuwe algemene pensioenstelsel verandert deze wettelijke standaardverdeling niet automatisch. Wel kan de pensioenuitvoerder het opgebouwde pensioen naar een nieuwe regeling overzetten. Controleer daarom welke bedragen vóór en na de pensioenovergang voor de ex-partners worden geregistreerd.

Stappenplan: pensioen regelen bij een scheiding

1. Breng alle pensioenuitvoerders in kaart.
   Bekijk op Mijnpensioenoverzicht.nl waar jullie pensioen hebben opgebouwd.
2. Vraag berekeningen per uitvoerder op.
   Laat zien welk pensioen vóór, tijdens en na de relatie is opgebouwd.
3. Controleer het partnerpensioen.
   Vraag hoeveel bijzonder partnerpensioen na de scheiding blijft staan.
4. Vergelijk standaardverevening en andere afspraken.
   Bekijk ook de gevolgen van conversie, overlijden en verschillende pensioendata.
5. Neem eigen pensioenpotten mee.
   Breng lijfrentes, pensioensparen, pensioenbeleggen en vrij vermogen in kaart.
6. Leg de afspraken duidelijk vast.
   Neem percentages, periodes, regelingen en partnerpensioen op in het convenant.
7. Laat fiscale gevolgen controleren.
   Vooral bij afzien van pensioen, ongelijke compensatie of een eigen onderneming.
8. Meld de scheiding binnen twee jaar.
   Stuur het officiële formulier en de benodigde afspraken naar iedere pensioenuitvoerder.
9. Controleer de bevestigingen.
   Bewaar de berekeningen, formulieren en schriftelijke bevestiging van iedere uitvoerder.
10. Maak daarna een nieuw pensioenplan.
    Bereken hoeveel pensioen je na de verdeling zelf nog verwacht te ontvangen.

Kijk verder dan de waarde van vandaag

Een woning, spaarrekening of belegging heeft bij een scheiding een zichtbare waarde. Pensioen wordt vaak pas jaren later uitgekeerd en is daardoor makkelijker over het hoofd te zien.

Toch kan het pensioen een van de grootste financiële onderdelen van de scheiding zijn. Een afspraak die nu evenwichtig lijkt, kan later anders uitpakken door belasting, levensduur, overlijden of een verschil in pensioendatum.

Laat daarom niet alleen de juridische verdeling vastleggen. Vraag ook berekeningen op van het verwachte netto inkomen van beide partners na pensionering.

Veelgestelde vragen over pensioen bij scheiding

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen persoonlijk juridisch, fiscaal, financieel of pensioenadvies. Pensioenrechten en de gevolgen van afspraken verschillen per pensioenregeling, relatievorm en persoonlijke situatie. Laat afwijkende of ongelijke afspraken controleren door een advocaat, notaris, fiscalist of pensioenadviseur.