Wat zijn beleggingsfondsen en wanneer passen ze bij je?

Met een beleggingsfonds beleg je samen met andere beleggers in een verzameling aandelen, obligaties of andere beleggingen. Je hoeft daardoor niet ieder aandeel of iedere obligatie afzonderlijk te kopen.

Een fonds kan het beleggen eenvoudiger maken en voor spreiding zorgen. Maar dat gebeurt niet automatisch. Sommige fondsen beleggen wereldwijd, terwijl andere zich volledig richten op één land, sector of thema.

In dit artikel lees je hoe beleggingsfondsen werken, welke soorten er zijn en waar je op let bij kosten, spreiding en risico.

Wat is een beleggingsfonds?

Een beleggingsfonds brengt het geld van verschillende beleggers samen. De fondsbeheerder belegt het gezamenlijke vermogen volgens de strategie en regels van het fonds.

Een fonds kan bijvoorbeeld beleggen in:

• aandelen van verschillende ondernemingen;

• staats- en bedrijfsobligaties;

• beursgenoteerd vastgoed;

• grondstoffen;

• geld en andere liquide beleggingen;

• een combinatie van meerdere categorieën.

Als belegger koop je participaties in het fonds. Iedere participatie vertegenwoordigt een klein deel van de totale fondsportefeuille.

Stijgt de waarde van de onderliggende beleggingen? Dan stijgt doorgaans ook de waarde van je participaties. Dalen de beleggingen, dan daalt de fondswaarde mee.

Wil je eerst weten hoe aandelen, obligaties en rendement werken? Begin dan bij onze uitleg over de basis van beleggen.

Hoe werkt een beleggingsfonds?

In de fondsdocumentatie staat beschreven wat het doel van het fonds is en welke beleggingen de beheerder mag gebruiken.

Daarin vind je bijvoorbeeld:

• in welke landen en categorieën het fonds mag beleggen;

• welke benchmark of index wordt gebruikt;

• of het fonds actief of passief wordt beheerd;

• hoeveel risico het fonds mag nemen;

• hoe dividend en rente worden verwerkt;

• welke kosten worden ingehouden;

• wanneer je participaties kunt kopen of verkopen.

Wat is de intrinsieke waarde?

De intrinsieke waarde is de waarde van alle beleggingen en andere bezittingen van het fonds, min de verplichtingen. Dit bedrag wordt verdeeld over het aantal uitstaande participaties.

Bij veel traditionele beleggingsfondsen wordt de intrinsieke waarde eenmaal per handelsdag vastgesteld. Koop of verkoop je participaties? Dan gebeurt dat meestal tegen de eerstvolgende berekende fondswaarde, eventueel verminderd of verhoogd met kosten.

Je weet daardoor bij het plaatsen van de opdracht vaak nog niet exact tegen welke prijs deze wordt uitgevoerd.

Wat gebeurt er met dividend en rente?

Ontvangt het fonds dividend of rente? Dan kan het fonds die opbrengst op twee manieren verwerken:

Uitkerend fonds.
Het fonds betaalt de ontvangen opbrengst periodiek aan de beleggers uit.

Herbeleggend fonds.
Het fonds belegt de opbrengst opnieuw. Je ontvangt geen losse betaling, maar de herbelegde opbrengst werkt door in de fondswaarde.

Lees meer over deze uitkeringen in wat is dividend?

Welke soorten beleggingsfondsen zijn er?

Aandelenfondsen

Een aandelenfonds belegt vooral in aandelen. Het kan wereldwijd beleggen of zich richten op een specifieke regio, sector, ondernemingsgrootte of beleggingsstijl.

De waarde kan sterk schommelen. Een fonds met aandelen uit één sector is doorgaans sterker afhankelijk van ontwikkelingen binnen die sector dan een breed wereldwijd fonds.

Obligatiefondsen

Een obligatiefonds belegt in leningen van overheden, ondernemingen of andere partijen. De risico’s hangen onder meer af van de kredietwaardigheid, rentegevoeligheid, looptijd en valuta van de obligaties.

Obligatiefondsen kunnen minder beweeglijk zijn dan aandelenfondsen, maar kunnen nog steeds aanzienlijk in waarde dalen.

Lees meer over de werking in wat zijn obligaties?

Mixfondsen

Een mixfonds combineert meerdere beleggingscategorieën. Bijvoorbeeld aandelen, obligaties, vastgoed en grondstoffen.

De fondsbeheerder bepaalt de verdeling of houdt een vooraf vastgelegde verhouding aan. Het risiconiveau hangt sterk af van hoeveel in risicovollere categorieën wordt belegd.

Indexfondsen

Een indexfonds probeert een gekozen index zo nauwkeurig mogelijk te volgen. Het fonds selecteert de beleggingen niet op basis van dagelijkse voorspellingen, maar volgt de regels van de index.

Indexfondsen hebben vaak lagere beheerkosten dan actief beheerde fondsen. Dat betekent niet dat ieder indexfonds goedkoop, eenvoudig of goed gespreid is.

Meer hierover lees je in hoe indexbeleggen werkt.

Fonds dat in andere fondsen belegt

Sommige fondsen beleggen niet rechtstreeks in losse aandelen en obligaties, maar in andere beleggingsfondsen en ETF’s. Dit wordt ook wel een fonds-in-fondsconstructie genoemd.

Dat kan het samenstellen van een brede portefeuille eenvoudiger maken. Controleer wel of je zowel kosten op het niveau van het hoofdfonds als binnen de onderliggende fondsen betaalt.

Wat is het verschil tussen actief en passief fondsbeheer?

Actief beheerd fonds

Bij actief beheer maakt de fondsbeheerder bewuste keuzes over de samenstelling. De beheerder kan bepaalde beleggingen meer of minder opnemen dan de benchmark of deze volledig vermijden.

Het doel is bijvoorbeeld om:

• een hoger rendement dan de benchmark te behalen;

• het risico anders te verdelen;

• bepaalde ondernemingen of sectoren uit te sluiten;

• kansen te benutten die de beheerder in de markt ziet.

Actief beheer geeft geen garantie op een beter resultaat. De hogere onderzoeks- en beheerkosten moeten bovendien eerst worden terugverdiend.

Passief beheerd fonds

Een passief fonds probeert meestal een bepaalde index te volgen. De samenstelling verandert wanneer de indexregels dat voorschrijven.

Omdat minder actief onderzoek en selectie nodig zijn, liggen de beheerkosten vaak lager. Het fonds voorkomt daarmee geen verlies. Daalt de gevolgde markt, dan daalt het fonds meestal mee.

Actief en passief beheer kunnen ook binnen één portefeuille of fonds worden gecombineerd.

Wat is het verschil tussen een beleggingsfonds en een ETF?

Een ETF is zelf ook een fonds. ETF staat voor exchange-traded fund: een fonds waarvan participaties gedurende de handelsdag op de beurs worden gekocht en verkocht.

Een traditioneel beleggingsfonds wordt meestal rechtstreeks via het fonds, een bank of een beleggingsplatform gekocht en verkocht tegen de eerstvolgende berekende fondswaarde.

Veel ETF’s volgen een index. Toch zijn de termen ETF en indexfonds geen synoniemen. Een ETF beschrijft vooral hoe het fonds wordt verhandeld. Een indexfonds beschrijft welke strategie het fonds volgt.

Wat zijn de voordelen van beleggingsfondsen?

Deze voordelen hangen af van het gekozen fonds. Een duur, geconcentreerd of ingewikkeld fonds kan juist minder goed bij je doel passen.

Wat zijn de nadelen en risico’s?

Je kunt geld verliezen.
De waarde van de onderliggende beleggingen kan dalen. Spreiding voorkomt geen verlies bij een brede marktbeweging.

Je hebt weinig invloed op losse beleggingen.
De beheerder of indexmethodiek bepaalt welke beleggingen worden opgenomen. Je kunt meestal niet één afzonderlijk bedrijf uit het fonds verwijderen.

De spreiding kan tegenvallen.
Een fonds kan sterk afhankelijk zijn van enkele grote bedrijven, één sector, regio of valuta.

De beheerder kan verkeerde keuzes maken.
Een actief fonds kan achterblijven bij de benchmark of vergelijkbare fondsen.

De strategie kan veranderen.
De fondsbeheerder kan binnen de voorwaarden de samenstelling aanpassen. Controleer of het fonds daardoor nog dezelfde rol in je portefeuille vervult.

Je kunt niet altijd direct bij je geld.
De handelsfrequentie en verwerkingstijd verschillen per fonds. Bij bijzondere marktomstandigheden kan de handel bovendien worden beperkt of tijdelijk opgeschort.

Je kunt meerdere lagen kosten betalen.
Naast de fondskosten kun je kosten betalen aan je bank, platform of beheerder. Bij een fonds dat in andere fondsen belegt, kunnen ook in die onderliggende fondsen kosten zitten.

Lees meer over het beperken van risico in acht praktische tips voor beleggers.

Welke kosten betaal je bij een beleggingsfonds?

De precieze kosten verschillen per fonds en aanbieder. Je kunt onder meer te maken krijgen met:

Lopende fondskosten.
Kosten voor onder meer fondsbeheer, administratie en andere werkzaamheden binnen het fonds. Deze worden uit het fondsvermogen betaald en zijn daardoor verwerkt in het rendement.

Transactiekosten binnen het fonds.
Het fonds maakt kosten wanneer onderliggende beleggingen worden gekocht of verkocht.

In- en uitstapkosten.
Sommige fondsen rekenen kosten wanneer je participaties koopt of verkoopt.

Service- of beheerkosten van je aanbieder.
Je bank, broker of vermogensbeheerder kan een aparte vergoeding rekenen voor de rekening en dienstverlening.

Prestatievergoeding.
Bij sommige actieve fondsen ontvangt de beheerder een aanvullende vergoeding wanneer een bepaalde prestatie wordt behaald.

Kosten worden ook betaald in jaren waarin het fonds verlies maakt. Een fonds met hogere kosten moet vóór kosten een beter resultaat behalen om netto gelijk te eindigen aan een vergelijkbaar goedkoper fonds.

Vergelijk daarom de totale kosten in euro’s en procenten en kijk welke dienstverlening je daarvoor krijgt.

Waar let je op bij het kiezen van een beleggingsfonds?

1. Wat is het doel van het fonds?
Controleer welke markt, index of strategie het fonds volgt en welke rol dit binnen je portefeuille kan hebben.

2. Waarin wordt daadwerkelijk belegd?
Bekijk de grootste posities en de verdeling over landen, sectoren, valuta en beleggingscategorieën.

3. Is het fonds actief of passief?
Begrijp welke keuzes de beheerder maakt en welke benchmark wordt gebruikt.

4. Hoe breed is de spreiding?
Kijk verder dan het aantal beleggingen. Controleer ook hoeveel gewicht de grootste posities hebben.

5. Welke risico’s gelden?
Let onder meer op markt-, rente-, krediet-, valuta-, liquiditeits- en tegenpartijrisico.

6. Wat zijn de totale kosten?
Tel de kosten van het fonds, de rekening en eventuele beheerdienstverlening bij elkaar op.

7. Wat gebeurt er met dividend?
Controleer of het fonds dividend uitkeert of automatisch herbelegt.

8. Wanneer kun je kopen en verkopen?
Bekijk hoe vaak het fonds wordt verhandeld, hoe lang de verwerking duurt en welke voorwaarden gelden.

9. Hoe heeft het fonds gepresteerd?
Vergelijk meerdere perioden met een passende benchmark en met fondsen met ongeveer hetzelfde risico. Resultaten uit het verleden geven geen garantie voor de toekomst.

10. Past het fonds binnen je totale portefeuille?
Controleer of het fonds niet grotendeels overlapt met beleggingen die je al bezit.

Meer over de verdeling en overlap tussen fondsen lees je in een beleggingsportefeuille samenstellen.

Wanneer kan een beleggingsfonds bij je passen?

Een beleggingsfonds kan bij je passen als je:

• met één product toegang wilt krijgen tot meerdere beleggingen;

• niet zelf alle losse aandelen of obligaties wilt selecteren;

• een duidelijke fondsstrategie begrijpt en passend vindt;

• de kosten vindt opwegen tegen het beheer en gemak;

• het geld langere tijd kunt missen;

• koersdalingen en mogelijk verlies kunt dragen.

Een fonds past mogelijk minder goed als je:

• het geld binnen korte tijd nodig hebt;

• zekerheid over je eindbedrag nodig hebt;

• zelf iedere onderliggende belegging wilt bepalen;

• de strategie, kosten of risico’s niet begrijpt;

• al fondsen bezit die grotendeels dezelfde beleggingen bevatten;

• vooral kiest op basis van recente hoge rendementen.

Een beleggingsfonds is een middel en geen volledig financieel plan. Je buffer, doel, looptijd en totale portefeuille bepalen uiteindelijk of het fonds bij je situatie past.

Hoe werkt beleggen via fondsen bij Knab?

Bij Knab Beheerd Beleggen koop je niet zelf afzonderlijke fondsen. De beleggingsexperts stellen je portefeuille samen op basis van onder meer je financiële situatie, doel, looptijd en het risico dat je kunt en wilt nemen.

Knab gebruikt daarvoor twee brede beleggingsfondsen:

Knab Diversified Equity Fund.
Dit fonds belegt in zakelijke waarden, zoals wereldwijde aandelen, beursgenoteerd vastgoed en grondstoffen.

Knab Diversified Bond Fund.
Dit fonds belegt in vastrentende waarden, zoals verschillende staats- en bedrijfsobligaties.

De twee Knab-fondsen worden actief beheerd. Binnen de fondsen worden ook deels passieve beleggingsinstrumenten gebruikt, zoals ETF’s en indexfondsen.

Je risicoprofiel bepaalt hoe je inleg over beide fondsen wordt verdeeld. Een offensiever profiel bevat relatief meer zakelijke waarden. Een defensiever profiel bevat relatief meer vastrentende waarden.

De beleggingsexperts onderhouden de fondsen en de verdeling van je portefeuille. Professioneel beheer en spreiding voorkomen geen verlies.

Meer over de samenstelling en het beheer lees je in zo belegt Knab jouw geld en in hoe beheerd beleggen werkt.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. Aan beleggingsfondsen zijn kosten en risico’s verbonden. De waarde van je participaties kan stijgen, maar ook dalen. Je kunt een deel of zelfs je volledige inleg verliezen. Spreiding, actief beheer of een lange looptijd biedt geen garantie op rendement.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.