10 onmisbare beleggingstermen voor beginners

Aandeel, dividend, rendement, ETF: zodra je je verdiept in beleggen, kom je veel nieuwe woorden tegen. Je hoeft niet ieder financieel begrip uit je hoofd te kennen. Maar zonder de basis is het lastig om kosten, kansen en risico’s goed te beoordelen.

In dit artikel leggen we tien veelgebruikte beleggingstermen eenvoudig uit. Met voorbeelden én de belangrijkste nuance, zodat je niet alleen weet wat een begrip betekent, maar ook waarom het voor jou als belegger relevant is.

1. Aandeel

Een aandeel vertegenwoordigt een klein deel van een onderneming. Koop je een aandeel? Dan word je aandeelhouder en daarmee voor een klein deel mede-eigenaar van het bedrijf.

Als aandeelhouder kun je op twee manieren rendement behalen:

• de aandelenkoers stijgt;

• het bedrijf keert dividend uit.

De koers is de prijs waarvoor het aandeel op dat moment wordt verhandeld. Die prijs ontstaat door vraag en aanbod en verandert voortdurend door bijvoorbeeld bedrijfsresultaten, rente, economische verwachtingen en nieuws.

Koop je een aandeel voor € 50 en verkoop je het later voor € 60? Dan heb je € 10 koerswinst per aandeel, voordat je rekening houdt met kosten en belasting.

Daalt het bedrijf sterk in waarde of gaat het failliet? Dan kun je een groot deel of zelfs je volledige inleg verliezen. Als aandeelhouder word je bij een faillissement doorgaans pas na schuldeisers betaald.

Meer hierover lees je in hoe beleggen in aandelen werkt.

2. Obligatie

Met een obligatie leen je geld uit aan een overheid, onderneming of andere organisatie. Je bent dus geen mede-eigenaar, maar schuldeiser.

Bij een gewone obligatie worden meestal drie afspraken gemaakt:

Nominale waarde.
Het bedrag dat de uitgever aan het einde van de looptijd hoort terug te betalen.

Couponrente.
De periodieke rentevergoeding die je meestal ontvangt.

Looptijd.
De periode totdat de obligatie wordt afgelost.

Een obligatie met 3% couponrente levert niet automatisch precies 3% rendement op. Ook de prijs waarvoor je de obligatie koopt, de resterende looptijd en de kans op terugbetaling tellen mee.

Obligaties worden vaak als minder risicovol gezien dan aandelen. Toch kunnen ook obligaties flink in waarde dalen, bijvoorbeeld door een stijgende marktrente of twijfels over de kredietwaardigheid van de uitgever.

Lees de uitgebreide uitleg in wat zijn obligaties?

3. Beleggingsfonds

In een beleggingsfonds wordt het geld van meerdere beleggers samengebracht. Een fondsbeheerder belegt dat gezamenlijke vermogen volgens een vooraf beschreven strategie.

Het fonds kan bijvoorbeeld beleggen in:

• aandelen;

• obligaties;

• vastgoed;

• grondstoffen;

• een combinatie van verschillende categorieën.

Jij koopt geen afzonderlijke beleggingen, maar participaties in het fonds. De waarde daarvan beweegt mee met de onderliggende portefeuille.

Bij fondsen betaal je meestal fondskosten. Die worden vaak binnen het fonds verwerkt en verlagen daardoor het rendement.

Lees meer over de werking en kosten in wat zijn beleggingsfondsen?

4. ETF en indexfonds

Een ETF is een fonds waarvan participaties gedurende de beursdag kunnen worden gekocht en verkocht. ETF staat voor exchange-traded fund, oftewel beursverhandeld fonds.

Veel ETF’s volgen een index, zoals een wereldwijde aandelenindex. Maar een ETF is niet automatisch een indexfonds. Er bestaan ook actief beheerde en complexe ETF’s.

Een indexfonds probeert het rendement van een vooraf samengestelde index zo nauwkeurig mogelijk te volgen. Dat kan via een beursverhandelde ETF, maar ook via een fonds dat slechts eenmaal per handelsdag wordt verhandeld.

Het onderscheid is dus:

ETF beschrijft vooral hoe een fonds wordt verhandeld.

Indexfonds beschrijft de beleggingsstrategie.

Controleer bij beide producten:

• welke index of strategie wordt gevolgd;

• welke landen en sectoren erin zitten;

• hoe zwaar de grootste posities meetellen;

• welke kosten en risico’s gelden.

Meer uitleg vind je in hoe indexbeleggen werkt.

5. Rendement

Rendement is het resultaat van een belegging over een bepaalde periode. Het kan positief of negatief zijn en wordt meestal uitgedrukt in euro’s of procenten.

Het totaalrendement kan bestaan uit:

• koerswinst of koersverlies;

• dividend;

• rente;

• andere uitkeringen.

Stijgt een belegging van € 1.000 naar € 1.050 en ontvang je daarnaast € 20 dividend? Dan bedraagt het brutoresultaat € 70, oftewel 7% van de oorspronkelijke inleg.

Van het brutorendement moeten eventuele kosten en belastingen nog worden afgetrokken. Het bedrag dat daarna overblijft, noemen we het nettorendement.

Leg je tussentijds geld in of neem je geld op? Dan kan de berekening van het rendement ingewikkelder worden. Daardoor kunnen het rendement in euro’s en procenten van elkaar lijken af te wijken.

6. Dividend

Dividend is een uitkering van een onderneming aan haar aandeelhouders. Het bedrijf kan een deel van de winst of beschikbare reserves uitkeren in geld of extra aandelen.

Dividend in geld noemen we cashdividend. Dividend in extra aandelen heet stockdividend.

Niet ieder bedrijf keert dividend uit. Groeiende ondernemingen gebruiken hun winst bijvoorbeeld vaak om verder te investeren. Ook een bedrijf dat eerder ieder jaar dividend betaalde, kan de uitkering verlagen of volledig schrappen.

Dividend is bovendien geen gratis extra opbrengst. Rond de uitkering kan de aandelenkoers worden aangepast. Voor een volledig beeld kijk je daarom naar het totaalrendement: de koersontwikkeling plus het ontvangen dividend.

Lees meer over de ex-dividenddatum, belasting en dividendrendement in wat is dividend?

7. Spreiding

Spreiding betekent dat je je vermogen verdeelt over verschillende beleggingen. Daarmee verklein je de afhankelijkheid van één onderneming, sector, land of beleggingscategorie.

Je kunt onder meer spreiden over:

• meerdere bedrijven;

• verschillende sectoren;

• landen en regio’s;

• aandelen, obligaties en andere categorieën;

• verschillende aankoopmomenten.

Gaat één onderneming failliet? Dan raakt dat een gespreide portefeuille meestal minder hard dan een portefeuille die volledig uit dat ene aandeel bestaat.

Spreiding voorkomt niet dat je vermogen daalt. Tijdens een brede beurscrisis kunnen veel landen, sectoren en beleggingscategorieën tegelijkertijd minder waard worden.

Controleer ook verborgen overlap. Drie verschillende fondsen kunnen grotendeels dezelfde grote ondernemingen bevatten.

Meer hierover lees je in een beleggingsportefeuille samenstellen.

8. Risicoprofiel

Een risicoprofiel geeft aan hoeveel beleggingsrisico bij je situatie kan passen. Daarbij gaat het niet alleen om hoeveel risico je graag wilt nemen.

Een passend profiel houdt onder meer rekening met:

Je risicobereidheid.
Hoeveel koersschommeling kun je emotioneel verdragen?

Je risicodraagkracht.
Hoeveel verlies kun je financieel opvangen?

Je doel en looptijd.
Waarvoor beleg je en wanneer heb je het geld nodig?

Je kennis en ervaring.
Begrijp je hoe het product werkt en welke verliezen mogelijk zijn?

Profielen worden vaak omschreven met woorden als defensief, neutraal of offensief. Een offensiever profiel bevat doorgaans relatief meer risicovolle beleggingen en kan daardoor sterker schommelen.

Een risicoprofiel voorkomt geen verlies. Het helpt vooral om een portefeuille te kiezen waarvan het verwachte risico aansluit bij je situatie.

Lees meer in wat is een risicoprofiel?

9. Volatiliteit

Volatiliteit beschrijft hoe sterk de waarde van een belegging stijgt en daalt. Een belegging waarvan de koers in korte tijd grote bewegingen maakt, noemen we volatiel.

Een relatief stabiele koers betekent een lage volatiliteit. Grote en snelle koersbewegingen betekenen een hoge volatiliteit.

Volatiliteit wordt vaak als maatstaf voor risico gebruikt, maar is niet precies hetzelfde als verlies. Een aandeel kan sterk schommelen en uiteindelijk stijgen. Een belegging met weinig dagelijkse beweging kan ondertussen structureel minder waard worden of moeilijk verkoopbaar blijken.

De relevante vraag is daarom niet alleen hoeveel een belegging beweegt, maar ook:

• waardoor de beweging ontstaat;

• hoeveel je kunt verliezen;

• hoelang je het geld kunt missen;

• hoe snel je kunt verkopen;

• hoe de belegging past binnen de rest van je portefeuille.

Meer maatregelen vind je in acht tips om beleggingsrisico’s te beperken.

10. Bullmarkt en bearmarkt

De termen bullmarkt en bearmarkt beschrijven het algemene beursklimaat.

Bullmarkt.
Een langere periode waarin koersen overwegend stijgen en het vertrouwen onder beleggers relatief groot is.

Bearmarkt.
Een langere periode waarin koersen duidelijk dalen en beleggers vaak pessimistischer worden.

In nieuwsberichten wordt bij een daling van ongeveer 20% vanaf een recente top vaak gesproken van een bearmarkt. Die grens is vooral een marktconventie en voorspelt niet wat daarna gebeurt.

Een bullmarkt kan tussentijdse dalingen hebben en een bearmarkt sterke tijdelijke stijgingen. Het label vertelt je bovendien niet of het verstandig is om vandaag te kopen of verkopen.

Lees wat je kunt overwegen bij dalende koersen en bij hoge beurskoersen.

Zes extra beleggingstermen die je vaak tegenkomt

Welke begrippen zijn belangrijk bij Knab Beheerd Beleggen?

Bij Knab Beheerd Beleggen hoef je niet zelf losse aandelen, obligaties, ETF’s of andere fondsen te selecteren. De beleggingsexperts stellen een portefeuille voor je samen en onderhouden die.

Voor je begint, beantwoord je vragen over onder meer je financiële situatie, doel, kennis, ervaring en hoeveel risico je kunt en wilt nemen. Op basis daarvan wordt bepaald welke beleggingsstrategie bij je past.

Je geld wordt via beleggingsfondsen verdeeld over verschillende categorieën, zoals aandelen, obligaties, vastgoed en grondstoffen. Deze spreiding kan risico’s beperken, maar voorkomt niet dat de waarde van je portefeuille daalt.

Het begrip beheerd beleggen betekent dus dat je de dagelijkse beleggingsbeslissingen uitbesteedt. Jij blijft eigenaar van het vermogen en draagt ook het beleggingsrisico.

Meer over de dienstverlening lees je in hoe beheerd beleggen werkt.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. Aan beleggen zijn kosten en risico’s verbonden. De waarde van je beleggingen kan stijgen, maar ook dalen. Je kunt een deel of zelfs je volledige inleg verliezen.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.