Zelfstandigenwet: 14 vragen over jouw opdrachten en ondernemerschap

Het kabinet wil vastleggen wanneer er in ieder geval geen werkgeversgezag is. Daarvoor moet je aan alle voorwaarden van twee toetsen voldoen. De zelfstandigentoets kijkt naar jou als ondernemer: je opdrachtgevers, geld voor ondernemersrisico’s en je administratie. De werkrelatietoets kijkt naar jullie samenwerking: jullie bedoeling, jouw vrijheid en de financiële kansen en risico’s van de opdracht.

Die zekerheid geldt alleen als de praktijk ook bij de voorwaarden past, en dat tijdens de opdracht zo blijft. Het voorstel gaat over mensen die zelf werk voor opdrachtgevers uitvoeren. Dat kunnen zzp’ers zijn, maar ook ondernemers met personeel.

Nee. Kun of wil je niet aan alle nieuwe voorwaarden voldoen, dan beoordeel je de opdracht volgens de huidige regels. Alle omstandigheden tellen dan samen mee, zoals de vrijheid in je werk, aansturing en ondernemersrisico. De nieuwe voorwaarden zijn binnen die beoordeling geen afzonderlijke eisen die je allemaal moet halen.

Dat is bijvoorbeeld relevant als je net begint met één klant. Je haalt dan nog niet de voorgestelde zelfstandigentoets, maar dat betekent niet automatisch dat je in loondienst moet.

De voorgestelde zelfstandigentoets vraagt dat je jaarlijks een minimumbedrag besteedt aan één of meer toegestane voorzieningen tegen ondernemersrisico’s. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is een mogelijkheid. De toelichting noemt ook een voorziening voor de eerste ziektejaren, een pensioenvoorziening en bepaalde bedrijfsverzekeringen, zoals een beroepsaansprakelijkheidsverzekering.

Je hoeft voor deze toets dus niet én een AOV én pensioen te regelen. Het minimumbedrag en de precieze voorwaarden worden nog uitgewerkt. De plannen voor een verplichte basisverzekering tegen arbeidsongeschiktheid staan in een ander wetsvoorstel.

Nee, pensioenopbouw is één van de manieren waarop je volgens de toelichting aan het bedrag voor voorzieningen kunt komen. Je kunt ook kiezen voor andere toegestane voorzieningen. Voor dit onderdeel noemt de toelichting pensioenopbouw via een pensioenregeling of een fiscaal pensioenproduct, zoals een lijfrente. Vrij sparen, vrij beleggen of vastgoed tellen hiervoor volgens de voorgestelde uitwerking niet mee.

Het voorstel bevat geen algemene maximumduur van één jaar. Voor de zelfstandigentoets moet je wel minstens drie verschillende opdrachtgevers hebben gehad in het vorige kalenderjaar en het lopende jaar samen, tot het moment waarop je de opdracht beoordeelt. Twee klanten vorig jaar en een derde dit jaar kunnen dus voldoende zijn voor dit onderdeel. Het moet gaan om volwaardige opdrachten; twee symbolische klusjes naast één grote klant zijn niet genoeg.

Heb je in die hele periode maar één opdrachtgever gehad, dan haal je die toets niet. De opdracht kan nog steeds zelfstandig werk zijn als de beoordeling van alle omstandigheden dat toelaat. Ook onder de huidige regels maakt een lange opdracht je niet vanzelf werknemer.

De voorgestelde werkrelatietoets vraagt vrijheid om je werktijden en werkplek te bepalen. De aard van de opdracht mag die vrijheid wel begrenzen. Een schilder moet bijvoorbeeld bij de te schilderen woning zijn; een optreden heeft een afgesproken tijd. Dat verschilt van een opdrachtgever die jou inroostert en je dagelijkse werk bepaalt.

Ook de andere voorwaarden moeten kloppen, zoals je vrijheid om de aanpak te bepalen. Alleen een vast tijdstip geeft dus nog geen volledig antwoord. Zolang het voorstel geen wet is, beoordeel je de hele samenwerking volgens de huidige regels.

Nee, de sectorale rechtsvermoedens uit het initiatiefvoorstel van 2025 staan niet in deze consultatieversie. Ook de eerder voorgestelde toetsingscommissie komt niet terug. Dat betekent niet dat ieder beroep automatisch zelfstandig kan worden uitgevoerd: je moet de concrete opdracht en samenwerking blijven beoordelen.

Nee. Er is wel een aparte wet over het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief. Die gaat op 31 december 2026 in. Werk je voor een zakelijke opdrachtgever tegen een tarief op of onder de wettelijke grens en beroep je je op dit vermoeden? Dan moet je opdrachtgever aantonen dat je niet in loondienst werkt. Een lager tarief wordt niet verboden en een hoger tarief bewijst geen zelfstandigheid. Lees meer over het rechtsvermoeden en de tariefgrens.

De Zelfstandigenwet verbiedt betaling per uur evenmin. Voor de nieuwe werkrelatietoets moet je wel financieel voordeel kunnen hebben van efficiënter werken én financieel risico lopen. Krijg je ieder gewerkt uur betaald, ook bij uitloop, dan ontbreekt volgens de toelichting dat voordeel. Zo’n opdracht kan nog wel zelfstandig werk zijn volgens de huidige beoordeling van alle omstandigheden. In het hoofdartikel leggen we dit uit met uur- en prijsvoorbeelden.

Je baan en je opdrachten zijn verschillende arbeidsrelaties. Een baan naast je bedrijf maakt een opdracht niet automatisch loondienst of zelfstandig werk. Voor de voorgestelde zelfstandigentoets tellen alleen opdrachtgevers mee voor wie je buiten een arbeidsovereenkomst hebt gewerkt. Je werkgever is voor dat criterium dus geen extra opdrachtgever.

Wil je voor een opdracht zekerheid op basis van de twee nieuwe toetsen, dan moet je aan alle voorwaarden voldoen. Lukt dat niet, dan blijft de beoordeling van de hele samenwerking mogelijk. Ondernemerschap voor de inkomstenbelasting en btw is weer een afzonderlijke vraag.

Een andere rechtsvorm verandert niet vanzelf hoe je werkt. Alleen een bv oprichten of een andere naam op het contract zetten, geeft daarom geen zekerheid over zelfstandigheid. Bij een bv zijn onder meer de contracten en een eventueel dienstverband bij je eigen bv van belang. Laat de concrete structuur en de uitvoering beoordelen.

Het voorstel is ook relevant voor ondernemers met personeel die zelf werk uitvoeren voor een opdrachtgever. Of je personeel hebt, is dus op zichzelf niet doorslaggevend.

Tijdelijke vervanging is geen automatische vrijstelling van de beoordeling op loondienst. Dat verandert dit voorstel niet. Wil je straks voor een invalopdracht zekerheid op basis van de twee nieuwe toetsen, dan moeten alle voorwaarden kloppen, waaronder de vrijheid in je werk en het werken voor eigen rekening en risico.

Haal je niet alle voorwaarden, dan kijk je naar de hele samenwerking volgens de huidige regels. Leg daarom niet alleen de vervangingsperiode vast. Bespreek ook wie de aanpak bepaalt, welke verantwoordelijkheid je draagt en hoe je in de praktijk samenwerkt.

Een afspraak over aansprakelijkheid bepaalt niet of je zelfstandig werkt. Een clausule waarin staat dat jij alle risico’s draagt, is ook niet genoeg voor de nieuwe werkrelatietoets. Daarvoor moeten de financiële kansen en risico’s van het uitvoeren van de opdracht in de praktijk bij jou liggen.

Krijg je een contract waarin je alle belastingen, boetes of claims op je neemt? Laat dan beoordelen welke afspraken juridisch geldig zijn en wat ze financieel voor jou betekenen. De publicatie van dit wetsvoorstel verandert bestaande verplichtingen niet.

Het kabinet mikt op 1 januari 2028. De consultatie is gestart op 1 oktober 2026; reageren kan tot en met 29 oktober. Daarna volgen verdere uitwerking, advies en parlementaire behandeling. De inhoud en ingangsdatum kunnen dus nog veranderen.

In het hoofdartikel over de Zelfstandigenwet houden we de ontwikkelingen bij. Daar vind je ook de link naar onze peiling voor zzp’ers. Wil je rechtstreeks op de wettekst reageren, dan kan dat via de officiële internetconsultatie.

VBAR stond voor Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden. Het kabinet schrapte in maart 2026 het verduidelijkingsdeel. Daarvoor komt nu het voorstel voor de Zelfstandigenwet. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief ging als afzonderlijke wet door.

De bestaande regels voor arbeidsrelaties en de handhaving op schijnzelfstandigheid blijven voorlopig gelden. Je hoeft dus niet te wachten op de Zelfstandigenwet om een huidige opdracht te beoordelen. Ook als deze wet wordt ingevoerd, blijft de beoordeling van alle omstandigheden bestaan voor wie niet aan de twee toetsen kan of wil voldoen.