Moet je voor de Zelfstandigenwet straks pensioen opbouwen? Kun je een lange opdracht blijven doen? En wat verandert er als je naast je onderneming in loondienst werkt? Het zijn logische vragen als je wilt weten wat de plannen voor jouw bedrijf kunnen betekenen.
Hieronder vind je 14 antwoorden over concrete situaties. Voor de volledige uitleg, de laatste ontwikkelingen en onze analyse lees je het overzicht van de Zelfstandigenwet voor zzp’ers en opdrachtgevers.
In het kort
De Zelfstandigenwet geldt nog niet. De aangekondigde zelfstandigentoets en werkrelatietoets moeten vooraf meer duidelijkheid geven, maar de precieze criteria zijn nog niet openbaar.
Daarom maken we bij de antwoorden onderscheid tussen het aangekondigde voorstel en de regels die nu gelden. Je kunt nieuwe opdrachten nog niet beoordelen met een definitieve checklist voor de Zelfstandigenwet.
De status van het voorstel
Deze antwoorden zijn gecontroleerd op 17 september 2026. De nieuwe consultatieversie is op dat moment nog niet gepubliceerd. De Kamerbrief van 10 september 2026 beschrijft de richting, maar bevat nog niet alle criteria. Oude voorwaarden uit het initiatiefvoorstel van 2025 kun je daarom niet zonder meer als nieuwe eisen presenteren.
Vraag 1–4: de toetsen, AOV en pensioen
1. Hoe moet de Zelfstandigenwet mijn opdrachtgever meer zekerheid geven?
Het kabinet wil wettelijk vastleggen wanneer er geen gezagsverhouding is. Daarvoor werkt het aan een zelfstandigentoets over jou als ondernemer en een werkrelatietoets over de opdracht. Als jullie aan de uiteindelijke voorwaarden voldoen, moeten jullie je op die duidelijkheid kunnen beroepen. Hoe je dat aantoont, moet nog blijken uit de nieuwe tekst. De aangekondigde wet biedt nu dus nog geen extra zekerheid voor een contract.
2. Ben ik automatisch werknemer als ik straks niet aan één criterium voldoe?
Dat kun je nu niet concluderen. De precieze criteria en de manier waarop ze samenhangen zijn nog niet gepubliceerd. Volgens de Kamerbrief moet iemand die buiten de nieuwe zekerheid valt niet daardoor automatisch als werknemer gelden. Dan blijft de vraag hoe de arbeidsrelatie volgens de geldende regels moet worden beoordeeld. Wacht voor een oordeel over de nieuwe toets de daadwerkelijke wettekst af.
3. Moet ik voor de Zelfstandigenwet verplicht een AOV afsluiten?
Dat is nog niet als definitieve voorwaarde vastgelegd. De Kamerbrief noemt verantwoordelijkheid voor ondernemersrisico’s, maar werkt de eisen aan financiële voorzieningen nog niet volledig uit. Je kunt uit de aangekondigde Zelfstandigenwet dus niet afleiden dat je nu verplicht een bepaalde arbeidsongeschiktheidsverzekering moet afsluiten. Bekijk los van het wetsvoorstel welk inkomensrisico je zelf kunt dragen en welke voorziening daarbij past.
4. Moet ik voor de Zelfstandigenwet verplicht pensioen opbouwen?
Ook over pensioenopbouw is nog geen definitieve voorwaarde uit de nieuwe Zelfstandigenwet bekend. Neem een eis uit de versie van 2025 daarom niet over alsof die al vaststaat in het komende voorstel. Zodra de nieuwe criteria openbaar zijn, wordt duidelijker welke voorzieningen meetellen en hoeveel keuzevrijheid je hebt. Je pensioenplanning hoeft uiteraard niet op deze wet te wachten.
Vraag 5–12: jouw opdrachten en risico’s
5. Mag een opdracht langer dan één jaar duren?
Onder de huidige regels maakt een opdracht van meer dan een jaar je niet automatisch werknemer. De duur telt mee naast andere omstandigheden, zoals aansturing, ondernemersrisico en je ondernemerschap buiten de opdracht. Een korte opdracht is evenmin automatisch zelfstandig werk. Hoe de duur precies terugkomt in de nieuwe Zelfstandigenwet, is nog niet bekend. Bespreek bij een verlenging opnieuw of de uitvoering nog bij jullie afspraken past.
6. Wat als ik me moet aanpassen aan de werktijden van mijn opdrachtgever?
De manier waarop werktijden worden bepaald is relevant voor de huidige beoordeling van de arbeidsrelatie. Afstemming over een overlegmoment of toegang tot een locatie geeft op zichzelf nog geen volledig antwoord. Kijk ook naar wie de werkwijze bepaalt, hoeveel vrijheid je werkelijk hebt en hoe de opdrachtgever je aanstuurt. De toekomstige werkrelatietoets wordt nog uitgewerkt; er is nu geen nieuwe regel die elk vast tijdstip toestaat of verbiedt.
7. Krijgen sommige sectoren een apart rechtsvermoeden?
De sectorale rechtsvermoedens uit het eerdere initiatiefvoorstel zijn volgens de Kamerbrief geschrapt. Ook de eerder voorgestelde toetsingscommissie komt niet terug. Daaruit volgt niet dat elk beroep of elke functie automatisch als zelfstandige kan worden uitgevoerd. De beoordeling van de concrete arbeidsrelatie blijft relevant. Welke voorwaarden de nieuwe wet precies gaat stellen, moet blijken uit de nieuwe consultatietekst.
8. Komt er een minimumuurtarief voor zzp’ers?
Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief, waarover je veel leest, is geen minimumtarief. Het is een aparte wet die op 31 december 2026 ingaat. Een werkende kan daarmee onder voorwaarden een beroep doen op het vermoeden dat er een arbeidsovereenkomst is. De opdrachtgever kan dat weerleggen. Werken onder de grens wordt hierdoor niet verboden en een tarief erboven bewijst geen zelfstandigheid. Het wettelijke basisbedrag wordt geïndexeerd. Lees de uitleg over het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief voor de bedragen en de werking.
9. Ik werk deels in loondienst en deels als zzp’er. Wat betekent dat?
Je baan en je zzp-opdracht zijn afzonderlijke arbeidsrelaties. Dat je ergens in loondienst bent, maakt een andere opdracht niet vanzelf loondienst of zelfstandig werk. Voor die opdracht bekijk je de relevante feiten en omstandigheden, waaronder je ondernemerschap. De toekomstige zelfstandigentoets kan daarnaast voorwaarden stellen die nog moeten worden uitgewerkt. Je kunt dus nog niet zeggen dat iedereen die dit combineert wel of niet aan de nieuwe toets voldoet.
10. Helpt het om mijn eenmanszaak om te zetten naar een bv?
Een andere rechtsvorm geeft op zichzelf geen zekerheid over de kwalificatie van het werk dat je feitelijk doet. Alleen een bv oprichten of het contract anders noemen is daarom geen betrouwbare oplossing voor twijfel over een arbeidsrelatie. Laat de concrete contractstructuur én de uitvoering beoordelen als je met een bv gaat werken. De precieze toepassing van de aangekondigde Zelfstandigenwet moet nog uit de tekst blijken.
11. Mag ik als zzp’er tijdelijk invallen bij ziekte of verlof?
Tijdelijke vervanging is onder de huidige regels geen automatische vrijstelling van de beoordeling op loondienst. Ook bij een korte invalopdracht kijk je naar de aansturing, je vrijheid, de plaats van het werk in de organisatie en je ondernemersrisico. Leg dus niet alleen de vervangingsperiode vast, maar bespreek ook hoe je de opdracht uitvoert. Voor de Zelfstandigenwet is nog geen definitieve aparte regel voor invalwerk gepubliceerd.
12. Kan mijn opdrachtgever alle risico’s van schijnzelfstandigheid bij mij neerleggen?
Een afspraak over aansprakelijkheid bepaalt niet of je zelfstandig werkt. De Belastingdienst en een rechter kijken naar de relevante feiten en omstandigheden. Onderschrijf daarom niet zonder meer een bepaling waarin je alle mogelijke belastingen, boetes of claims op je neemt. Laat bij zo’n bepaling beoordelen wat juridisch mogelijk is en welk risico je financieel draagt. De aangekondigde Zelfstandigenwet verandert bestaande afspraken hierover nu niet.
Vraag 13–14: planning en andere wetgeving
13. Wanneer kan de Zelfstandigenwet ingaan?
Het kabinet mikt op 1 januari 2028. Dat is een beoogde datum. Eerst wordt eind september 2026 de tweede internetconsultatie verwacht, gevolgd door verdere toetsing, advies en parlementaire behandeling. De planning kan veranderen. Je vindt de volledige tijdlijn en eventuele nieuwe stappen in de actuele stand van zaken van de Zelfstandigenwet.
14. Wat is het verschil met VBAR en de Wet DBA?
VBAR stond voor Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden. Het kabinet schrapte in maart 2026 het verduidelijkingsdeel en werkt aan de Zelfstandigenwet. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief ging als afzonderlijke wet door. Ondertussen blijven de bestaande regels voor arbeidsrelaties en de handhaving op schijnzelfstandigheid gelden. Je hoeft dus niet te wachten op de Zelfstandigenwet om een huidige opdracht te beoordelen.
Zo bespreek je een huidige opdracht
Vertaal de discussie over de nieuwe wet naar wat jullie nu kunnen vaststellen: wie bepaalt de aanpak, welke verantwoordelijkheid draag jij en sluit de praktijk nog aan op het contract? Verandert een opdracht, voer dat gesprek dan opnieuw.
Onze 10 praktische vragen over de Wet DBA helpen je bij veelvoorkomende situaties onder de huidige regels. Met de Wet DBA-checklist bereid je het gesprek met je opdrachtgever voor. Geen van beide is een definitieve toets voor het toekomstige wetsvoorstel.
Volg de nieuwe tekst en onze analyse
De inhoud van het voorstel kan nog veranderen. In het hoofdartikel houden we de nieuwe stappen bij en leggen we uit wat ze voor ondernemers betekenen.
Lees het hoofdartikel over de Zelfstandigenwet
Bronnen en actualiteit
Inhoud gecontroleerd op 17 september 2026.
Handig artikel? Deel dit met een andere ondernemer
Stuur de uitleg eenvoudig door via WhatsApp, LinkedIn of e-mail.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp’er slim kunt regelen.
