De Zelfstandigenwet: wat betekent het voor jou als zzp’er?
Er wordt al jaren gezocht naar nieuwe regels voor zzp’ers en opdrachtgevers. De kernvraag blijft hetzelfde: wanneer werk je echt als zelfstandige en wanneer lijkt de samenwerking juridisch meer op loondienst?
Daarvoor ligt de Zelfstandigenwet op tafel. Deze wet moet zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid geven over de vraag of iemand als zzp’er kan werken. Dat is belangrijk, want sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer op schijnzelfstandigheid. De Wet DBA geldt op dit moment nog steeds.
Tegelijk is er in 2026 al iets anders veranderd. Het rechtsvermoeden van een arbeidsovereenkomst bij een laag uurtarief is aangenomen door de Tweede én Eerste Kamer. Werk je straks onder de tariefgrens, dan kun je makkelijker stellen dat je eigenlijk als werknemer werkt. Je opdrachtgever moet dan aantonen dat er toch sprake is van zelfstandig ondernemerschap.
De Zelfstandigenwet is dus nog geen definitieve wet. Toch is het verstandig om de richting alvast te kennen. Zeker als je als zzp’er regelmatig voor opdrachtgevers werkt, langdurige opdrachten hebt of werk doet dat lijkt op werk van werknemers.
In het kort
De Zelfstandigenwet moet duidelijker maken wanneer je als zzp’er echt zelfstandig werkt. Het wetsvoorstel kijkt niet alleen naar de opdracht, maar ook naar jou als ondernemer. Denk aan ondernemersrisico, administratie, zichtbaarheid, een voorziening bij arbeidsongeschiktheid en pensioen. De wet is nog niet definitief. De Wet DBA geldt voorlopig nog steeds. Wel is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief inmiddels aangenomen.
Snel naar
Wat is de status van de Zelfstandigenwet?
Waarom komen er nieuwe regels?
De zelfstandigentoets: over jou als ondernemer
De werkrelatietoets: over je opdracht
Extra regels voor sectoren met veel schijnzelfstandigheid
Vooraf duidelijkheid via een commissie
Rechtsvermoeden bij laag uurtarief
AOV en pensioen tellen mee
Wat kun je nu al doen?
De korte versie
Wat is de status van de Zelfstandigenwet?
Er lopen meerdere ontwikkelingen door elkaar. Daardoor is het zzp-dossier soms lastig te volgen. Dit is de stand van zaken.
| Onderdeel | Status |
|---|---|
| Wet DBA | Deze wet geldt nog steeds. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer op schijnzelfstandigheid. |
| VBAR | Het verduidelijkingsdeel van VBAR is geschrapt. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief is apart verder gegaan. |
| Rechtsvermoeden bij laag uurtarief | Aangenomen door Tweede en Eerste Kamer. De ingangsdatum wordt later bepaald. |
| Zelfstandigenwet | Nog geen definitieve wet. De consultatie van het initiatiefvoorstel is gesloten. Het kabinet wil hier verder mee aan de slag. |
Het belangrijkste voor nu: er verandert nog niet meteen alles. De Wet DBA blijft voorlopig het wettelijke kader voor de beoordeling van arbeidsrelaties. Wel is duidelijk welke kant de politiek op wil: meer duidelijkheid vooraf, meer bescherming voor kwetsbare werkenden en minder onzekerheid voor zelfstandigen en opdrachtgevers.
Waarom komen er nieuwe regels?
Veel zzp’ers werken echt zelfstandig. Ze bepalen zelf hoe ze hun werk doen, dragen ondernemersrisico, investeren in hun bedrijf en werken voor verschillende klanten.
Maar er zijn ook situaties waarin iemand op papier zzp’er is, terwijl de praktijk sterk lijkt op loondienst. Denk aan een vaste plek in het rooster, weinig vrijheid, direct toezicht, structureel werk binnen de organisatie en weinig ondernemersrisico. Dat noemen we schijnzelfstandigheid.
De huidige Wet DBA moet schijnzelfstandigheid tegengaan, maar geeft in de praktijk vaak onzekerheid. Zzp’ers en opdrachtgevers weten lang niet altijd vooraf waar ze aan toe zijn. Daardoor haken opdrachtgevers soms af, ook wanneer zelfstandig werken prima mogelijk is.
De Zelfstandigenwet probeert dat probleem anders aan te pakken. De gedachte is: beoordeel vooraf duidelijker of iemand zelfstandig werkt, in plaats van achteraf discussies voeren.
De zelfstandigentoets: over jou als ondernemer
Een belangrijk onderdeel van het voorstel is de zelfstandigentoets. Die kijkt naar jou als ondernemer. Ben je ook buiten deze ene opdracht zichtbaar en actief als zelfstandige?
In het voorstel staan vijf voorwaarden. Zie ze niet als definitieve wet, maar als richting waarin de beoordeling kan gaan.
1. Je werkt voor eigen rekening en risico
Je loopt ondernemersrisico. Denk aan wisselende winst, risico op wanbetaling, aansprakelijkheid voor fouten of geen doorbetaling bij ziekte.
2. Je voert een goede administratie
Je hebt je zakelijke administratie op orde. Denk aan een KVK-inschrijving, facturen, btw-administratie en een duidelijke boekhouding.
3. Je gedraagt je als ondernemer
Je bent zichtbaar in de markt. Bijvoorbeeld via acquisitie, een website, socials, eigen voorwaarden, investeringen of meerdere opdrachtgevers.
4. Je hebt iets geregeld bij arbeidsongeschiktheid
Je hebt een vangnet als je niet kunt werken. Denk aan een AOV, broodfonds, schenkkring, crowdsurance of een aantoonbare buffer.
5. Je bouwt iets op voor later
Je levert een redelijke bijdrage aan pensioen of vermogen voor later. Denk aan lijfrente, pensioenbeleggen, sparen, beleggen of vastgoed.
De gedachte achter deze toets is logisch: een echte zelfstandige is niet alleen zelfstandig binnen één opdracht, maar runt ook een onderneming. Je administratie, risico’s, zichtbaarheid, verzekeringen en pensioenopbouw tellen dan mee in het totaalbeeld.
De werkrelatietoets: over je opdracht
Naast de zelfstandigentoets is er in het voorstel ook een werkrelatietoets. Die kijkt naar de samenwerking met je opdrachtgever. Lijkt die samenwerking op een opdracht tussen twee zelfstandige partijen, of meer op een baan?
| Waar kijkt de toets naar? | Vrij vertaald |
|---|---|
| Vrijheid in de organisatie van het werk | Jij bepaalt grotendeels hoe je het werk uitvoert. |
| Vrijheid in de organisatie van werktijd | Jij hebt ruimte om te bepalen wanneer je werkt. |
| Geen hiërarchische controle | Je opdrachtgever beoordeelt vooral het resultaat, niet elke stap ernaartoe. |
| De bedoeling van beide partijen | Jij en je opdrachtgever willen samenwerken op basis van een opdracht en handelen daar ook naar. |
Voorbeeld
Je bouwt als webdeveloper een nieuwe webshop. Jullie spreken af dat de site op 1 augustus live moet. Jij bepaalt zelf waar, wanneer en met welke tools je werkt. De opdrachtgever beoordeelt het eindproduct. Dan lijkt de opdracht sterker op zelfstandig werk dan op loondienst, zeker als je ook als ondernemer aan de zelfstandigentoets voldoet.
De praktijk blijft belangrijk. Een contract waarin staat dat je zelfstandig werkt, is dus niet genoeg. Je moet ook echt zo samenwerken.
Extra regels voor sectoren met veel schijnzelfstandigheid
Het voorstel houdt ook rekening met sectoren waar schijnzelfstandigheid vaker voorkomt. In zulke sectoren kunnen extra criteria gaan gelden. Voldoe je aan een meerderheid van die extra criteria, dan kan worden vermoed dat je eigenlijk als werknemer werkt.
Dat betekent niet automatisch dat je geen zzp’er kunt zijn in zo’n sector. Het betekent wel dat de onderbouwing belangrijker wordt. Kun jij laten zien dat je echt zelfstandig werkt, ondernemersrisico loopt en vrijheid hebt in de uitvoering? Dan sta je sterker.
Vooraf duidelijkheid via een commissie
Een opvallend onderdeel van de Zelfstandigenwet is het idee van een onafhankelijke commissie. Die commissie zou op verzoek kunnen beoordelen of een arbeidsrelatie voldoet aan de voorwaarden voor zelfstandig werk.
Het doel daarvan is duidelijkheid vooraf. Jij en je opdrachtgever hoeven dan niet te wachten op een controle, naheffing of rechtszaak om te weten hoe jullie samenwerking juridisch wordt gezien.
Ook dit onderdeel is nog voorstel. De precieze werking, kosten, doorlooptijd en juridische gevolgen moeten pas duidelijk worden als de wet verder wordt uitgewerkt.
Rechtsvermoeden bij laag uurtarief
Los van de Zelfstandigenwet is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief inmiddels aangenomen. Dit is vooral bedoeld om laagbetaalde zzp’ers beter te beschermen.
De kern: werk je straks voor minder dan de tariefgrens, dan kun jij als werkende stellen dat er sprake is van een arbeidsovereenkomst. Je opdrachtgever moet dan aantonen dat je toch zelfstandig werkt. Lukt dat niet, dan kun je aanspraak maken op rechten die horen bij loondienst, zoals loondoorbetaling bij ziekte en ontslagbescherming.
Goed om te weten
De tariefgrens staat op €38 per uur, met peildatum 1 januari 2026. De wet treedt nog niet direct in werking. De ingangsdatum wordt later bepaald.
Werk je ruim boven deze grens? Dan betekent dit rechtsvermoeden minder direct voor jou. De gewone beoordeling van de arbeidsrelatie blijft dan nog steeds belangrijk: zelfstandigheid hangt af van hoe de opdracht in de praktijk is ingericht.
AOV en pensioen tellen mee
In de Zelfstandigenwet wordt niet alleen gekeken naar je opdracht, maar ook naar hoe jij je ondernemerschap hebt ingericht. Daarbij komen arbeidsongeschiktheid en pensioen nadrukkelijk terug.
Dat betekent: kun je laten zien dat je hebt nagedacht over financiële risico’s als zelfstandige? Bijvoorbeeld over wat er gebeurt als je tijdelijk niet kunt werken of later stopt met werken?
| Voor arbeidsongeschiktheid kun je denken aan | Voor pensioen kun je denken aan |
|---|---|
| een AOV | lijfrente of pensioenbeleggen |
| een broodfonds, schenkkring of crowdsurance | zelf beleggen of sparen |
| een aantoonbare financiële buffer | vrijwillige voortzetting van pensioenopbouw via een oude werkgever |
| ander vermogen waarop je kunt terugvallen | vastgoed of ander vermogen voor later |
De precieze invulling is nog niet definitief. Maar de richting is helder: hoe professioneler je je ondernemerschap organiseert, hoe sterker je staat.
Tip: kijk ons pensioenwebinar
Sinds juni 2024 bekeken ruim 10.000 mensen ons webinar over hoe je je pensioen slim zelf kunt regelen. Financieel Expert Oskar Barendse legt begrijpelijk uit welke opties je hebt en hoe je fiscaal voordeel kunt gebruiken. Maar liefst 96% van de kijkers geeft aan iets nieuws geleerd te hebben.
Wat kun je nu al doen?
Je hoeft niet te wachten tot de Zelfstandigenwet definitief is. Ook onder de huidige Wet DBA helpt het om je zelfstandigheid goed te onderbouwen.
Leg vrijheid vast
Beschrijf in je opdrachtbevestiging wat je oplevert, maar voorkom dat je opdrachtgever bepaalt hoe, waar en wanneer je precies werkt.
Werk zichtbaar als ondernemer
Zorg voor een duidelijke administratie, eigen tarieven, eigen voorwaarden, acquisitie en bij voorkeur meerdere opdrachtgevers.
Voorkom verkapte loondienst
Let op langdurige opdrachten waarin je meedraait in roosters, leiding krijgt of hetzelfde werk doet als werknemers zonder echte ondernemersvrijheid.
Check je risico’s
Kijk naar je buffer, arbeidsongeschiktheidsvoorziening en pensioenopbouw. Dat helpt niet alleen juridisch, maar ook financieel.
Werk je met opdrachtgevers die twijfelen? Dan helpt het om samen concreet naar de opdracht te kijken. Welke vrijheid heb jij? Wie draagt risico? Ben je vervangbaar? Werk je aan een afgebakend resultaat? En past de samenwerking bij zelfstandig ondernemerschap?
Wat merk je ervan als de Zelfstandigenwet er komt?
Als de Zelfstandigenwet in deze richting wordt ingevoerd, merk je dat vooral aan de voorkant van opdrachten. Jij en je opdrachtgever moeten dan beter kunnen onderbouwen waarom jij als zelfstandige werkt.
Dat kan voordelen hebben. Een duidelijker kader kan opdrachtgevers meer vertrouwen geven om zzp’ers in te huren. Ook kan het discussies achteraf verminderen. Tegelijk vraagt het van jou als zelfstandige dat je je ondernemerschap goed op orde hebt en kunt laten zien waarom je zelfstandig werkt.
De grootste verandering zit dus niet in één formulier of één vinkje. Het gaat om het totaalplaatje: jouw onderneming, je opdracht, je risico’s, je vrijheid en de manier waarop jij en je opdrachtgever samenwerken.
De korte versie
De Zelfstandigenwet moet meer duidelijkheid geven over de vraag wanneer je als zzp’er zelfstandig werkt. Het voorstel kijkt naar twee kanten: jou als ondernemer en de samenwerking met je opdrachtgever.
De wet is nog niet definitief. De Wet DBA geldt voorlopig nog steeds. Wel is het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief inmiddels aangenomen. Daardoor kunnen zzp’ers onder de tariefgrens straks makkelijker stellen dat ze eigenlijk werknemer zijn.
Voor jou als zzp’er is de belangrijkste les nu al duidelijk: zorg dat je ondernemerschap zichtbaar en goed onderbouwd is. Werk met duidelijke afspraken, houd je administratie op orde, bewaak je vrijheid in opdrachten en regel je financiële risico’s zo goed mogelijk.
Want welke wet er uiteindelijk ook komt: hoe meer je in de praktijk als ondernemer werkt, hoe sterker je staat.
Blijf op de hoogte
Volg Knab op LinkedIn. We houden je daar op de hoogte van alles rondom zzp-wetgeving en andere ontwikkelingen die voor jou als ondernemer belangrijk zijn.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.
Casper Zwart
Casper is Lead Thought Leadership & Customer Insights bij Knab. Op basis van onderzoek en data helpt hij ondernemers financieel slimmer te ondernemen en draagt hij bij aan de kennispositie van Knab op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.
