Zelfstandigenwet: wat betekent het voorstel voor jou als zzp’er?

De Zelfstandigenwet moet duidelijker maken wanneer je als zzp’er kunt werken. Het kabinet werkt aan nieuwe regels die jou en je opdrachtgever vooraf meer zekerheid moeten geven over jullie samenwerking.

De volgende stap wordt eind september 2026 verwacht: een nieuwe versie van het wetsvoorstel voor internetconsultatie. Dat is een voorstel waarop je kunt reageren. De inhoud kan daarna nog veranderen.

Wat weten we al? Wat betekent het voor jouw onderneming? En waarop moet de nieuwe wet volgens de zzp’ers zelf echt verschil maken? Op deze pagina vind je de actuele stand van zaken. Zodra de nieuwe tekst openbaar is, werken we de uitleg en onze analyse bij.

Wat is de status van de Zelfstandigenwet?

Stand van zaken op 17 september 2026: de nieuwe consultatieversie is nog niet gepubliceerd. De Kamerbrief van 10 september 2026 beschrijft de richting en de planning.

Een internetconsultatie is een ronde waarin onder meer ondernemers en organisaties hun reactie kunnen geven. Na verwerking van reacties en adviezen kan het kabinet het voorstel aanpassen. Publicatie van de consultatietekst betekent dus nog niet dat de nieuwe regels gelden.

Wat is de Zelfstandigenwet?

De Zelfstandigenwet is een wetsvoorstel om zelfstandigen een duidelijkere positie te geven bij de beoordeling van arbeidsrelaties. De centrale vraag is wanneer je een opdracht als zelfstandige kunt uitvoeren en wanneer sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Voor jou gaat dat over de ruimte om je bedrijf te runnen en opdrachten aan te nemen. Voor een opdrachtgever gaat het over de vraag of een samenwerking als opdracht kan worden ingericht. Het kabinet wil dat beide partijen vooraf beter weten waar ze aan toe zijn.

In 2025 lag er al een initiatiefvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP. De eerste internetconsultatie over de Zelfstandigenwet is gesloten. Het kabinet werkt nu aan een nieuwe versie. Uitleg over de oude tekst kun je daarom niet zonder meer toepassen op het komende voorstel.

Hoe moeten de twee toetsen gaan werken?

Het kabinet wil twee kanten bekijken: jouw ondernemerschap en de manier waarop je een bepaalde opdracht uitvoert. De aangekondigde toetsen moeten daarvoor concrete criteria geven.

De zelfstandigentoets: jij als ondernemer

Deze toets gaat over de persoon van de zelfstandige. Het kabinet noemt als uitgangspunten onafhankelijkheid, ondernemersrisico en de verantwoordelijkheid om risico’s goed te regelen.

De werkrelatietoets: jouw opdracht

Deze toets gaat over je vrijheid en onafhankelijkheid binnen de opdracht. De nieuwe wet moet vastleggen wanneer er geen gezagsverhouding is en je in ieder geval als zelfstandige kunt werken.

Welke voorwaarden precies gelden en hoe je daaraan voldoet, moet blijken uit de nieuwe consultatietekst. Er is nu nog geen definitieve checklist waarmee je kunt aantonen dat je aan de Zelfstandigenwet voldoet.

De toetsingscommissie en de sectorale rechtsvermoedens uit het eerdere initiatiefvoorstel keren volgens de Kamerbrief niet terug. Het kabinet wil de bestaande bescherming van werknemers behouden.

Wat betekent de Zelfstandigenwet voor zzp’ers en opdrachtgevers?

Als je zelf als zzp’er werkt

De beoogde winst is dat je vooraf duidelijker kunt beoordelen of je een opdracht zelfstandig mag uitvoeren. Denk aan het gesprek bij een nieuwe klus: welke vrijheid krijg je, welke verantwoordelijkheid draag je en hoe leg je de samenwerking vast?

Hoeveel zekerheid de wet werkelijk oplevert, hangt af van de uiteindelijke criteria en de toepassing daarvan. Een algemene uitspraak dat jij ondernemer bent, beantwoordt nog niet elke vraag over een concrete opdracht.

Als je als ondernemer een zzp’er inhuurt

Ook voor ondernemers met personeel en zzp’ers die anderen inhuren is het voorstel relevant. Je wilt vóór de start kunnen beoordelen welke samenwerking past bij het werk. Duidelijke regels kunnen helpen om die keuze te onderbouwen.

De aangekondigde wet geeft nu nog geen extra zekerheid over bestaande of nieuwe inhuur. Kijk samen naar de feitelijke uitvoering. Wie bepaalt het werk? Welke ruimte heeft de zelfstandige? En komen de afspraken op papier overeen met de dagelijkse praktijk?

Waar Knab op let: zekerheid die je in de praktijk kunt gebruiken

Bij Knab vinden we dat nieuwe regels ondernemers moeten helpen om een opdracht met vertrouwen aan te nemen of te verlenen. Daarom kijken we bij de nieuwe tekst vooral naar drie vragen.

Kun je vóór de start van een opdracht een bruikbaar antwoord krijgen?

In onze peiling uit april 2025 onder ruim 7.500 zzp’ers vond 82% het belangrijk om vooraf te weten of zij als zelfstandige worden erkend. Dat maakt de belofte van duidelijkheid concreet: je moet er tijdens een gesprek over een opdracht mee uit de voeten kunnen.

Wij vinden dat de nieuwe tekst ook moet uitleggen wat je kunt doen als je situatie niet meteen binnen de criteria past. Welke afspraken of werkwijzen kun je aanpassen, en wanneer is een andere contractvorm nodig?

Levert extra administratie aantoonbaar meer zekerheid op?

In dezelfde peiling was 57% bereid extra administratieve stappen te zetten als die vooraf meer duidelijkheid geven. Voor ons is dat een duidelijke opdracht aan de wetgever: leg uit welk bewijs nodig is, wie dat bijhoudt en wat je daaraan hebt. Ook een kleine onderneming moet ermee kunnen werken.

Deze peiling ging over de toenmalige uitleg en versie van het voorstel. De uitkomsten zeggen nog niet hoe zzp’ers oordelen over de nieuwe tekst.

Houden de regels rekening met verschillende manieren van ondernemen?

In onze analyse van de zzp-markt in 2026 heeft 42% van de deelnemende zzp’ers minder dan drie maanden zicht op werk of omzet. Van die groep ervaart 77% toch veel vraag naar het eigen werk. Het onderzoek laat patronen onder de deelnemers zien; de steekproef is niet representatief voor alle Nederlandse zzp’ers.

Onze duiding: financiële onzekerheid en weinig vraag zijn verschillende dingen. De ene ondernemer leeft van korte klussen, de andere van langere projecten. We willen daarom zien hoe de wet omgaat met zulke verschillen, met starters en met zelfstandigen die voor één opdracht langere tijd bij een klant werken. Daarbij moet ook helder blijven wanneer iemand recht heeft op werknemersbescherming.

Wat is het verschil met de Wet DBA en VBAR?

De Wet DBA gaat over de beoordeling en fiscale behandeling van arbeidsrelaties. Je beoordeelt nu samen met je opdrachtgever of er sprake is van loondienst. De Belastingdienst kijkt daarbij naar alle feiten en omstandigheden in samenhang, zoals aansturing, ondernemersrisico en je positie binnen de organisatie.

De handhaving op schijnzelfstandigheid is sinds 1 januari 2025 hervat. De ontwikkeling van de Zelfstandigenwet zet die handhaving niet stil.

Wil je weten hoe je een huidige opdracht beoordeelt? Bekijk onze 10 praktische vragen over de Wet DBA, bijvoorbeeld over één opdrachtgever, een lange opdracht en een modelovereenkomst.

VBAR stond voor Verduidelijking beoordeling arbeidsrelaties en rechtsvermoeden. Het kabinet heeft het verduidelijkingsdeel in maart 2026 van tafel gehaald en werkt daarvoor aan de Zelfstandigenwet. Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief is afzonderlijk doorgegaan.

Het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief is een aparte wet

Die wet is aangenomen en gaat volgens het inwerkingtredingsbesluit in op 31 december 2026. Ze maakt het voor werkenden met een laag uurtarief makkelijker om werknemersrechten op te eisen. Een opdrachtgever kan het vermoeden van een arbeidsovereenkomst weerleggen.

Het is geen minimumtarief en een hoger tarief is geen garantie dat je zelfstandig werkt. Lees meer over het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief. Voor het bredere overzicht kun je terecht bij de actuele zzp-regels.

Wat kun je nu al doen?

Je hoeft niet op de nieuwe wet te wachten om duidelijkheid te zoeken over je huidige opdrachten. Begin met deze vier stappen.

1. Bespreek hoe je werkelijk samenwerkt

Neem je belangrijkste opdracht door met je opdrachtgever. Bespreek wie de aanpak en werktijden bepaalt, hoe je wordt aangestuurd en welke verantwoordelijkheid je draagt. Kijk ook of de samenwerking gaandeweg is veranderd.

2. Laat je afspraken aansluiten op de praktijk

Beschrijf welke werkzaamheden je uitvoert, welke vrijheid daarbij hoort en wat jullie van elkaar verwachten. Alleen het woord ‘zelfstandige’ in een overeenkomst geeft geen zekerheid als de dagelijkse samenwerking op loondienst wijst.

3. Houd zicht op je onderneming en je risico’s

Weet waar je omzet vandaan komt, welke opdrachten eraan komen en wat er gebeurt als een klant wegvalt. Dat helpt je om zakelijke keuzes te maken. Zulke gegevens kunnen ook relevant zijn bij de beoordeling van je ondernemerschap, maar één cijfer geeft geen juridisch eindoordeel.

4. Zoek bij twijfel gericht hulp

Gebruik de Wet DBA-checklist om het gesprek voor te bereiden. Blijft je situatie onduidelijk? Bespreek dan de concrete feiten met een adviseur die arbeidsrelaties beoordeelt. Een nieuw wetsvoorstel is geen reden om een bestaande twijfel te laten liggen.

Veelgestelde vragen over de Zelfstandigenwet

Heb je een vraag over een specifieke situatie? In onze 14 vragen over het voorstel voor de Zelfstandigenwet gaan we dieper in op onder meer pensioen, werktijden en tijdelijke vervanging.

Bronnen en actualiteit

De wetgevingsstatus in dit artikel is gecontroleerd op 17 september 2026. De planning en aangekondigde wijzigingen komen uit de Kamerbrief van 10 september. De Knab-duiding hierboven is onze beoordeling van wat de nieuwe regels voor ondernemers moeten opleveren.

• Tweede Kamer: vervolgstappen uitwerking Zelfstandigenwet, 10 september 2026.
• Internetconsultatie: eerder initiatiefvoorstel Zelfstandigenwet, 2025.
• Rijksoverheid: nieuwe koers voor zzp-wetgeving, 6 maart 2026.
• Belastingdienst: wanneer is sprake van loondienst?.
• Staatsblad 2026, 207: ingangsdatum rechtsvermoeden op basis van een uurtarief.
• Knab: peiling over het initiatiefvoorstel, april 2025.
• Knab: de zzp-markt in 2026, met onderzoeksverantwoording.

Blijf op de hoogte van de Zelfstandigenwet

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp’er slim kunt regelen.