Wat zijn obligaties en wanneer passen ze bij je?

Obligaties kunnen een waardevolle aanvulling zijn op een beleggingsportefeuille. Ze leveren meestal rente op en bewegen vaak anders dan aandelen. Daardoor kunnen ze helpen om je vermogen breder te spreiden en de schommelingen van je totale portefeuille te beperken.

Met een obligatie leen je geld uit aan een overheid of bedrijf. In ruil daarvoor ontvang je meestal rente. Aan het einde van de looptijd krijg je doorgaans het afgesproken bedrag terug, zolang de uitgever aan zijn verplichtingen kan voldoen.

In dit artikel lees je hoe obligaties werken, waar het rendement vandaan komt en welke rol ze binnen een gespreide portefeuille kunnen spelen.

Wat is een obligatie?

Een obligatie is een schuldbewijs. Een overheid of onderneming gebruikt obligaties om geld te lenen van beleggers.

Als belegger ben je geen mede-eigenaar, zoals bij een aandeel. Je bent schuldeiser. De uitgever spreekt vooraf meestal drie belangrijke zaken af.

De nominale waarde is het bedrag dat de uitgever aan het einde van de looptijd hoort terug te betalen.

De couponrente is de rentevergoeding die je meestal periodiek ontvangt, bijvoorbeeld eenmaal per jaar.

De looptijd is de periode totdat de obligatie wordt afgelost. Die kan uiteenlopen van enkele maanden tot tientallen jaren.

Veel obligaties kun je tijdens de looptijd kopen en verkopen. De prijs die je op de beurs betaalt, kan hoger of lager zijn dan de nominale waarde.

Welke rol spelen obligaties in een beleggingsportefeuille?

Aandelen zijn gericht op het delen in de groei en winst van ondernemingen. Obligaties leveren doorgaans rente op en hebben een vooraf afgesproken looptijd en aflossing.

Die verschillende eigenschappen maken obligaties interessant binnen een bredere portefeuille.

Extra spreiding.
Aandelen en obligaties reageren niet altijd op dezelfde manier op economische ontwikkelingen. Een combinatie maakt je minder afhankelijk van één beleggingscategorie.

Rente-inkomsten.
Veel obligaties keren gedurende de looptijd een vaste of variabele rente uit.

Gemiddeld minder grote koersbewegingen.
Obligaties van financieel sterke overheden en bedrijven bewegen vaak minder sterk dan aandelen. Dat kan de totale portefeuille rustiger maken.

Afstemming op een risicoprofiel.
Een portefeuille met relatief veel obligaties is doorgaans defensiever dan een portefeuille die voornamelijk uit aandelen bestaat.

Hoe werkt een obligatie? Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat een bedrijf een obligatie uitgeeft met deze kenmerken:

Koop je de obligatie bij uitgifte voor € 1.000 en houd je haar tot het einde? Dan ontvang je ieder jaar € 30 rente. Na tien jaar krijg je in principe de nominale waarde van € 1.000 terug.

Verkoop je de obligatie eerder? Dan ontvang je de marktwaarde van dat moment. Die kan hoger of lager zijn dan € 1.000.

Couponrente is niet hetzelfde als rendement

Een obligatie met 3% couponrente levert niet automatisch precies 3% rendement op. Dat hangt ook af van de prijs die je betaalt.

De coupon wordt meestal berekend over de nominale waarde. In het voorbeeld blijft de jaarlijkse betaling dus € 30, ook als de beurskoers verandert.

Koop je de obligatie voor € 900?
Dan ontvang je nog steeds jaarlijks € 30. Bij aflossing tegen € 1.000 kan daarnaast een koerswinst ontstaan.

Koop je haar voor € 1.100?
Dan ontvang je eveneens € 30 per jaar, maar ontstaat bij aflossing tegen € 1.000 een koersverlies.

Om obligaties goed te vergelijken kijken beleggers daarom vaak naar het effectieve rendement of het rendement tot het einde van de looptijd. Daarin worden de aankoopprijs, couponbetalingen, resterende looptijd en verwachte aflossing gecombineerd.

Waarom verandert de koers van een obligatie?

Een obligatie kan een vaste rentevergoeding hebben, maar heeft tijdens de looptijd geen vaste beurskoers.

De marktrente verandert

De koers van bestaande obligaties beweegt meestal tegengesteld aan de marktrente.

Stijgt de marktrente? Dan komen nieuwe obligaties beschikbaar met een hogere rente. Een bestaande obligatie met een lagere coupon wordt daardoor doorgaans minder aantrekkelijk en kan in koers dalen.

Daalt de marktrente? Dan wordt de vaste rente van bestaande obligaties juist aantrekkelijker en kan de koers stijgen.

De kredietwaardigheid verandert

Ontstaan er twijfels of de uitgever de rente en aflossing kan betalen? Dan willen beleggers vaak alleen tegen een lagere prijs kopen.

Verbetert de financiële positie van de uitgever? Dan kan de obligatie juist aantrekkelijker worden en in waarde stijgen.

Inflatie en vraag op de markt

Hogere inflatie vermindert de koopkracht van een vaste toekomstige rentevergoeding. Ook de verhandelbaarheid en de vraag naar een specifieke obligatie beïnvloeden de koers.

Welke soorten obligaties zijn er?

Staatsobligaties

Staatsobligaties worden uitgegeven door nationale overheden. De kredietwaardigheid verschilt per land. Obligaties van financieel sterke overheden hebben doorgaans een lager kredietrisico en bieden daarom vaak een lagere rente.

Bedrijfsobligaties

Bij een bedrijfsobligatie leen je geld uit aan een onderneming. Bedrijfsobligaties bieden vaak een hogere rente dan obligaties van financieel sterke overheden, omdat het risico op betalingsproblemen gemiddeld groter is.

Investment grade en high yield

Kredietbeoordelaars geven veel obligaties een kredietrating. Obligaties met een relatief hoge kredietwaardigheid worden meestal investment grade genoemd.

High-yieldobligaties hebben een lagere kredietrating en bieden doorgaans een hogere rentevergoeding. De belegger krijgt die hogere vergoeding in ruil voor een groter kredietrisico.

Inflatiegekoppelde obligaties

Bij sommige obligaties bewegen de hoofdsom of rente mee met een inflatiemaatstaf. Daarmee kunnen ze binnen een portefeuille een zekere bescherming tegen oplopende inflatie bieden.

Obligaties met bijzondere voorwaarden

Er bestaan onder meer converteerbare, achtergestelde, eeuwigdurende en vervroegd aflosbare obligaties. De werking kan sterk afwijken van een gewone obligatie.

Controleer bij zulke producten daarom altijd wanneer de uitgever mag aflossen, welke positie je bij een faillissement hebt en of de coupon kan worden aangepast of overgeslagen.

Welke risico’s hebben obligaties?

Obligaties kunnen een portefeuille stabiliseren, maar het rendement en de terugbetaling staan niet altijd vast.

Een kredietrating helpt bij het vergelijken van kredietrisico, maar is geen garantie. Ratings kunnen bovendien veranderen.

Een losse obligatie of een obligatiefonds?

Je kunt rechtstreeks één of meerdere obligaties kopen. Je kunt ook via een obligatiefonds of ETF in veel obligaties tegelijk beleggen.

Een fonds maakt brede spreiding en dagelijks onderhoud eenvoudiger. Het heeft alleen niet dezelfde vaste aflossingsdatum als één losse obligatie.

Lees meer over de werking van beleggingsfondsen.

Wanneer kunnen obligaties bij je passen?

Obligaties kunnen passen wanneer je naast aandelen meer spreiding zoekt, rente-inkomsten wilt ontvangen of de gemiddelde koersbewegingen van je portefeuille wilt beperken.

Welke obligaties passen, hangt af van je doel, looptijd en risicoprofiel. Een belegger met een lange horizon kan bijvoorbeeld andere obligaties kiezen dan iemand die het vermogen over enkele jaren wil gebruiken.

Beleg je zelf? Kijk dan niet alleen naar de coupon. Beoordeel ook de aankoopprijs, looptijd, kredietwaardigheid, valuta en verhandelbaarheid.

Heb je geen behoefte om zelf afzonderlijke obligaties te selecteren en volgen? Dan kan een breed obligatiefonds binnen een beheerde portefeuille een praktischere oplossing zijn.

Geld voor onverwachte uitgaven of geplande kosten op korte termijn hoort meestal niet in obligaties of andere beleggingen. Daarvoor blijft een vrij opneembare buffer geschikter.

Hoe belegt Knab in obligaties?

Bij Knab Beheerd Beleggen hoef je niet zelf losse obligaties te onderzoeken, kopen en verkopen.

Je geld wordt verdeeld over twee brede beleggingsfondsen: een fonds met aandelen, vastgoed en grondstoffen en een fonds met obligaties en andere vastrentende waarden. Je risicoprofiel bepaalt de verhouding tussen beide.

Het Knab Diversified Bond Fund kan onder meer beleggen in Europese staatsobligaties, Europese en Amerikaanse bedrijfsobligaties, high-yieldobligaties, schuldpapier uit opkomende markten en asset-backed securities.

Door verschillende uitgevers, regio’s, kredietkwaliteiten en looptijden te combineren, probeert de fondsbeheerder een passende balans tussen risico en rendement te bereiken.

De beheerder volgt de markt en onderhoudt de samenstelling van het fonds. Als omstandigheden of kansen veranderen, kan de portefeuille binnen de grenzen van het fonds en je risicoprofiel worden aangepast.

Je hoeft als klant dus niet zelf te bepalen welke obligatie je koopt, hoe lang je die aanhoudt of wanneer de verdeling moet worden bijgestuurd.

Meer over de volledige beleggingsmix lees je in zo belegt Knab jouw geld.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. Aan beleggen zijn kosten en risico’s verbonden. Obligaties kunnen meer of minder waard worden en de uitgever kan rente of aflossing missen. Of beleggen bij je past, hangt onder meer af van je financiële situatie, kennis, ervaring, doel, horizon en het risico dat je kunt en wilt dragen.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.