Beleggen in de AEX: hoe werkt het en wat zijn de risico’s?

De AEX komt vrijwel dagelijks voorbij in het financiële nieuws. De stand geeft een indruk van de koersontwikkeling van grote, veel verhandelde ondernemingen aan de Amsterdamse beurs.

Je kunt niet rechtstreeks in de AEX-index beleggen. Wil je de index volgen? Dan doe je dat meestal via een indexfonds of ETF. Daarmee beleg je in één keer in de ondernemingen die op dat moment deel uitmaken van de AEX.

In dit artikel lees je hoe de AEX wordt samengesteld, hoe een AEX-fonds werkt en waarom beleggen in de AEX wel spreiding biedt, maar nog geen wereldwijd gespreide portefeuille oplevert.

Wat is de AEX?

AEX staat voor Amsterdam Exchange Index. Het is de bekendste aandelenindex van Nederland en wordt samengesteld en beheerd door beursbedrijf Euronext.

De index volgt de koersontwikkeling van 30 grote en veel verhandelde aandelen die aan Euronext Amsterdam zijn genoteerd. De AEX wordt daarom vaak gebruikt als graadmeter voor het bovenste segment van de Amsterdamse aandelenmarkt.

De index vertegenwoordigt niet:

• alle Nederlandse beursbedrijven;

• alle aandelen die in Amsterdam worden verhandeld;

• de volledige Nederlandse economie;

• een gelijkmatig gemiddelde van 30 ondernemingen.

Ook zijn niet alle ondernemingen in de AEX juridisch of operationeel uitsluitend Nederlands. Sommige bedrijven hebben hun statutaire vestiging elders of behalen het grootste deel van hun omzet buiten Nederland.

Wil je eerst begrijpen hoe aandelen en aandelenkoersen werken? Lees dan wat de aandelenmarkt is en hoe beleggen in aandelen werkt.

Welke bedrijven zitten in de AEX?

De samenstelling verandert. Euronext beoordeelt periodiek welke aandelen aan de voorwaarden voldoen. Daarbij wordt onder meer gekeken naar:

• de vrij verhandelbare beurswaarde;

• hoeveel er in het aandeel wordt gehandeld;

• de beursnotering en handelsvorm;

• andere voorwaarden uit de indexregels.

Een onderneming kan aan de AEX worden toegevoegd, eruit verdwijnen of een ander gewicht krijgen. Daardoor is een AEX-fonds van vandaag niet noodzakelijk hetzelfde samengesteld als een AEX-fonds over vijf jaar.

Wat is vrij verhandelbare beurswaarde?

Niet alle aandelen van een onderneming zijn daadwerkelijk beschikbaar voor gewone handel op de beurs. Een oprichter, familie, overheid of grootaandeelhouder kan bijvoorbeeld een belang bezitten dat niet vrij wordt verhandeld.

De vrij verhandelbare beurswaarde, ook wel free float market capitalisation, kijkt naar het deel van de aandelen dat wel beschikbaar is voor handel.

Vereenvoudigd:

Een bedrijf kan dus een grote totale beurswaarde hebben, maar een lager gewicht krijgen wanneer een groot deel van de aandelen in vaste handen is.

De actuele samenstelling kan veranderen. Bekijk daarom bij concrete beleggingsbeslissingen altijd de actuele informatie van het fonds en de actuele AEX-samenstelling bij Euronext.

Hoe wordt het gewicht van een bedrijf in de AEX bepaald?

De 30 aandelen wegen niet allemaal even zwaar mee. Een onderneming met een grotere vrij verhandelbare beurswaarde heeft in beginsel meer invloed op de index dan een kleinere onderneming.

Euronext gebruikt daarnaast regels om de invloed van afzonderlijke bedrijven te begrenzen. Tussen twee herwegingen kunnen de gewichten door koersbewegingen opnieuw veranderen.

Een eenvoudig voorbeeld

Stel dat onderneming A een gewicht van 12% heeft en onderneming B een gewicht van 2%. Een koersbeweging van onderneming A heeft dan ongeveer zes keer zoveel invloed op de AEX als een even grote procentuele koersbeweging van onderneming B.

De stand van de AEX is daardoor geen eenvoudig gemiddelde van alle koersen. Een beperkt aantal grote ondernemingen kan een groot deel van de dagelijkse stijging of daling bepalen.

Wat betekent de stand van de AEX?

De AEX wordt uitgedrukt in indexpunten. Staat de index bijvoorbeeld op 1.000 punten en stijgt deze naar 1.050? Dan is de stijging 5%.

Een indexpunt is geen eurobedrag dat je rechtstreeks kunt kopen. Het is de uitkomst van een berekening op basis van de koersen, gewichten en indexregels.

De gewone AEX verwerkt dividend niet als herbelegd rendement

De AEX-stand die je meestal in het nieuws ziet, is een prijsindex. De index volgt vooral de koersontwikkeling van de aandelen. Gewoon dividend wordt daarin niet behandeld alsof het opnieuw wordt belegd.

Naast deze gewone AEX bestaan onder meer:

AEX Gross Return, of AEX GR.
Deze versie rekent met herbelegging van het brutodividend.

AEX Net Return, of AEX NR.
Deze versie rekent met herbelegging van dividend na een veronderstelde inhouding van belasting.

Vergelijk je je eigen beleggingsrendement met de gewone AEX? Dan kan de vergelijking misleidend zijn wanneer jouw rendement dividend wel bevat.

Lees meer over de rol van uitkeringen in wat is dividend?

Hoe kun je in de AEX beleggen?

Je kunt niet rechtstreeks een stukje van de index kopen. Daarvoor heb je een financieel product nodig dat de AEX probeert te volgen.

De meest gebruikelijke mogelijkheden zijn:

Losse AEX-aandelen kopen

Je kunt zelf aandelen kopen van een of meer ondernemingen uit de AEX. Daarmee beleg je niet automatisch in de volledige index.

Wil je de index zelf nabouwen? Dan moet je alle ondernemingen in ongeveer de juiste verhouding kopen en de portefeuille aanpassen wanneer de indexsamenstelling of gewichten veranderen.

Dat kan kostbaar en praktisch ingewikkeld zijn, zeker bij een kleiner beleggingsbedrag.

Een AEX-indexfonds kopen

Een indexfonds probeert het rendement van de AEX zo nauwkeurig mogelijk te volgen. De beheerder koopt daarvoor de onderliggende aandelen of gebruikt een andere methode om het indexrendement te benaderen.

Een AEX-ETF kopen

Een ETF is een fonds waarvan participaties gedurende de beursdag worden verhandeld. Er bestaan ETF’s die de AEX volgen.

De prijs van de ETF verandert tijdens de handelsdag. Je kunt daarnaast te maken krijgen met transactiekosten en het verschil tussen de bied- en laatprijs.

Complexe AEX-producten

Er bestaan ook opties, futures, hefboomproducten en andere producten met de AEX als onderliggende waarde.

Deze producten kunnen anders reageren dan een gewone belegging in de index en kennen aanvullende risico’s. Een hefboom kan verlies sterk vergroten. Zulke producten zijn doorgaans niet bedoeld als eenvoudig alternatief voor een breed indexfonds.

Is een indexfonds hetzelfde als een ETF?

Nee. De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar beschrijven verschillende eigenschappen.

Veel AEX-trackers zijn zowel een indexfonds als een ETF. Maar er bestaan ook indexfondsen die niet als ETF worden verhandeld en ETF’s die actief worden beheerd of een heel andere strategie volgen.

Meer hierover lees je in hoe indexbeleggen werkt.

Een AEX-fonds volgt de index niet exact

Het rendement van een fonds kan afwijken van dat van de AEX. Dat verschil wordt onder meer veroorzaakt door:

• fondskosten;

• transactiekosten;

• de verwerking van dividend en belasting;

• het moment waarop de portefeuille wordt aangepast;

• de methode waarmee het fonds de index volgt;

• tijdelijk aangehouden geld;

• inkomsten uit het uitlenen van beleggingen.

Het verschil tussen het rendement van het fonds en de gevolgde index noemen we de tracking difference.

Een fonds kan de index dus goed volgen zonder ieder jaar precies hetzelfde rendement te behalen.

Wat zijn de voordelen van beleggen in de AEX?

Deze voordelen maken een AEX-fonds niet automatisch geschikt. De index kan sterk dalen en biedt minder geografische spreiding dan veel wereldwijde aandelenindices.

Wat zijn de nadelen en risico’s?

Je blijft volledig in aandelen beleggen.
Een AEX-fonds kan tijdens een beursdaling fors minder waard worden. Spreiding over 30 ondernemingen voorkomt geen verlies wanneer de hele aandelenmarkt daalt.

De grootste ondernemingen wegen zwaar.
Een beperkt aantal aandelen kan een groot deel van het rendement bepalen.

Je spreiding over landen is beperkt.
De ondernemingen zijn aan de Amsterdamse beurs genoteerd. Ook wanneer zij wereldwijd actief zijn, is dit niet hetzelfde als beleggen in duizenden bedrijven uit meerdere markten.

Sectoren zijn niet gelijk verdeeld.
Bepaalde sectoren kunnen veel zwaarder vertegenwoordigd zijn dan andere. De verdeling verandert bovendien wanneer koersen en de samenstelling veranderen.

De index kijkt niet of een aandeel goedkoop is.
Een onderneming krijgt niet minder gewicht omdat een belegger haar hoog gewaardeerd vindt. De index volgt de vastgelegde regels.

Je fonds kan achterblijven bij de AEX.
Kosten, belastingen en uitvoering zorgen meestal voor verschil tussen het fonds en de index.

Dividend kan verkeerd worden vergeleken.
Vergelijk je het totale fondsrendement met de gewone AEX-prijsindex? Dan vergelijk je mogelijk een rendement inclusief dividend met een index zonder herbelegd dividend.

Meer maatregelen vind je in acht tips om beleggingsrisico’s te beperken.

Beleggen in de AEX of in een wereldwijde index?

Een AEX-fonds en een wereldwijd aandelenfonds hebben een andere functie.

Een wereldfonds is niet automatisch beter of zonder concentratierisico. Ook een wereldindex kan zwaar leunen op één land, sector of groep grote bedrijven.

Het verschil is dat een breed wereldfonds doorgaans meer geografische en bedrijfsspreiding biedt dan alleen de AEX.

Sommige beleggers gebruiken de AEX als aanvulling op een bredere portefeuille. Daarmee geven zij Nederlandse beursnoteringen bewust extra gewicht. Dit heet ook wel een thuisvoorkeur of home bias.

Zo’n voorkeur kan vertrouwd voelen, maar vergroot de afhankelijkheid van de Amsterdamse markt.

Waar let je op bij een AEX-indexfonds of ETF?

1. Welke indexversie wordt gevolgd?
Controleer of het fonds de gewone AEX, AEX Gross Return, AEX Net Return of een andere variant volgt.

2. Hoe volgt het fonds de index?
Koopt het fonds alle aandelen, gebruikt het een selectie of werkt het met financiële contracten?

3. Wat zijn de totale kosten?
Let op fondskosten, servicekosten, transactiekosten, valutakosten en de bied-laatspread.

4. Hoe groot is de tracking difference?
Bekijk hoe het fondsrendement over meerdere perioden afwijkt van de gevolgde index.

5. Wat gebeurt er met dividend?
Wordt het dividend uitgekeerd of automatisch opnieuw belegd?

6. Hoe verhandelbaar is het fonds?
Controleer hoe vaak je kunt kopen en verkopen en hoeveel handel er in het product plaatsvindt.

7. Past de AEX binnen je volledige portefeuille?
Kijk of je via andere fondsen of losse aandelen al veel van dezelfde ondernemingen bezit.

8. Begrijp je het product?
Lees vóór aankoop het Essentiële-informatiedocument en controleer het mogelijke verlies, de aanbevolen looptijd en de kosten.

Belegt Knab je geld in de AEX?

Bij Knab Beheerd Beleggen kies je niet zelf een AEX-indexfonds, ETF of afzonderlijk aandeel.

Je beantwoordt eerst vragen over onder meer je financiële situatie, doel, looptijd, kennis, ervaring en het risico dat je kunt en wilt nemen.

De beleggingsexperts stellen vervolgens een portefeuille samen via brede beleggingsfondsen. Binnen die fondsen wordt onder meer belegd in:

• aandelen van bedrijven uit verschillende landen en sectoren;

• staats- en bedrijfsobligaties;

• beursgenoteerd vastgoed;

• grondstoffen.

Nederlandse en AEX-genoteerde ondernemingen kunnen onderdeel zijn van die wereldwijde portefeuille. Knab bouwt de portefeuille alleen niet volledig rond de AEX.

De bredere verdeling verkleint de afhankelijkheid van één index of beurs. Dit voorkomt niet dat de portefeuille tijdens een brede marktdaling minder waard wordt.

Meer over de samenstelling lees je in zo belegt Knab jouw geld en hoe beheerd beleggen werkt.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. Aan aandelen, indexfondsen, ETF’s en andere beleggingen zijn kosten en risico’s verbonden. De waarde kan stijgen, maar ook dalen. Je kunt een deel of zelfs je volledige inleg verliezen. Een plaats in de AEX, spreiding over 30 ondernemingen of een lange looptijd biedt geen garantie op rendement.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.