Onderzoek: zzp'ers nemen vijf weken vrij, vaak met lijntje naar werk
Voor veel zzp’ers betekent vakantie niet dat het werk volledig uitstaat. Gemiddeld nemen ze vijf weken vrij per jaar, maar vaak blijft er een klein lijntje met het werk. Dat is ruim. Tegelijk betekent vrij nemen lang niet altijd dat het werk helemaal uitstaat.
De meest voorkomende vorm zit ertussenin: wel vakantie nemen, maar een klein lijntje met het bedrijf houden. Opvallend genoeg voelt dat lang niet altijd als last. Van de ondernemers die tijdens vakantie soms iets voor werk doen, zegt 60% dat ze dit vooral doen omdat ze het zelf prettig vinden.
In het kort
Knab vroeg ruim 2.000 zzp’ers hoe zij omgaan met vakantie. Gemiddeld nemen ze vijf weken vrij. 32% is meerdere weken volledig offline, 36% blijft deels actief. Driekwart voelt zich vrij om vakantie te nemen, maar 40% ervaart financiële druk k rond vakantie. Veel ondernemers die tijdens vakantie soms doorwerken, doen dat niet alleen uit noodzaak: 60% zegt dat ze het zelf prettig vinden.
Snel naar
Vijf weken vrij is heel normaal
Helemaal uit, of toch even checken?
Vrijheid en financiële druk
Ouders plannen vaker in gezinsritme
Vakantie verschilt per vakgebied
Meer vakantie hangt samen met hogere waardering
Vijf weken vrij is de norm voor zzp’ers
Veel ondernemers nemen jaarlijks ruim de tijd om op te laden. Gemiddeld nemen zzp’ers vijf weken vrij per jaar. Bijna twee derde neemt ongeveer vier weken of meer vrij. Vaak verspreid over het jaar en op momenten die goed uitkomen.
Gemiddeld per jaar
Zzp’ers nemen vijf weken vrij
5,0
weken vakantie per jaar
Ruime vakantie
Vier weken of meer
64%
neemt ongeveer vier weken of meer vrij
Minder vaste vorm
Amper vrij of wisselend
15%
neemt amper vrij of heeft een wisselend patroon
| Vakantie per jaar | % |
|---|---|
| 1–3 weken | 21% |
| 4–5 weken | 35% |
| 6 weken of meer | 29% |
| Wisselend of amper vrij | 15% |
Vakantie krijgt daardoor niet één vaste vorm. Veel zzp’ers spreiden vrije dagen over het jaar, plannen langere pauzes tussen opdrachten of sluiten aan bij schoolvakanties, bouwvak of seizoenswerk. Het patroon verschilt per onderneming, maar de uitkomst is duidelijk: ruim vrij nemen is onder zzp’ers heel normaal.
“In de zomer plan ik drie weken vrij, samen met mijn man. Door het jaar heen gaan we nog twee of drie keer een week weg.”
— ondernemer in zakelijke dienstverlening, 8 tot 15 jaar zelfstandig
Helemaal uit, of toch even checken?
Ongeveer een derde van de ondernemers neemt meerdere weken echt helemaal vrij. De grootste groep kiest voor een tussenvorm: wel vakantie, maar soms iets kleins voor werk doen.
Meerdere weken
Echt helemaal vrij
32%
Grootste groep
Vrij, maar soms iets voor werk doen
36%
Kleine groep
Gewoon doorwerken
6%
In de praktijk gaat het vaak om kleine dingen. Een factuur sturen. Een klant terugbellen. Even controleren of er iets dringends speelt. Iets afronden zodat het uit je hoofd kan.
Dat kleine lijntje met werk is niet altijd iets wat ondernemers vervelend vinden. Onder de ondernemers die tijdens vakantie soms doorwerken, zegt 60% dat ze dit vooral doen omdat ze het zelf prettig vinden. De helft zegt dat het ook nodig is. Die twee kunnen prima naast elkaar bestaan: soms geeft een korte check rust, soms vraagt een klant of opdracht gewoon aandacht.
Doorwerken omdat ik dat zelf prettig vind
60%
Doorwerken omdat het nodig is
50%
Alleen onder ondernemers die tijdens vakantie soms iets voor werk doen, meestal doorwerken of waarbij dit sterk verschilt per jaar.
Veel ondernemers maken daar duidelijke afspraken over. Een vast moment per dag. Meldingen uit. Klanten vooraf informeren. Bereikbaar blijven voor kleine vragen kan ook prettig voelen, zolang de ondernemer zelf bepaalt wanneer werk aandacht krijgt.
“Alleen als ik naar het buitenland ga kan ik echt mijn werk uitzetten. In Nederland lukt dat minder goed, maar dat vind ik ook prima. Ik vind mijn werk namelijk heel erg leuk.”
— ondernemer in techniek & engineering, 4 tot 7 jaar zelfstandig
Vrijheid voelt groot, financiële druk blijft
Driekwart van de zzp’ers voelt zich vrij om vakantie te nemen wanneer ze willen. Tegelijk vraagt vrij nemen soms ook een financiële afweging. Als jij vrij neemt, draait je bedrijf vaak tijdelijk minder omzet. Dat speelt vooral in de eerste jaren van het ondernemerschap mee.
Vrij om vakantie te nemen
75%
Financiële druk rond vakantie
40%
Minder vakantie dan gewenst
42%
Vooral het eerste jaar voelt anders. Ondernemers die korter dan een jaar bezig zijn nemen gemiddeld vier weken vrij en 51% voelt financiële druk rondom vakantie. Vanaf één tot drie jaar ondernemerschap stijgt het gemiddelde naar bijna vijf weken vrij. Daarna blijft het aantal vrije weken vrij stabiel en zakt de financiële druk richting 37% tot 39%.
| Aantal jaar ondernemer | Gem. weken vrij | Financiële druk |
|---|---|---|
| Korter dan 1 jaar | 4,0 | 51% |
| 1 tot 3 jaar | 4,9 | 43% |
| 4 tot 7 jaar | 5,2 | 39% |
| 8 tot 15 jaar | 5,1 | 37% |
| Langer dan 15 jaar | 4,8 | 38% |
Dat patroon is herkenbaar. In de startfase moet je vaak nog klanten opbouwen, buffers vullen en ontdekken hoe je opdrachten plant rond vrije tijd. Daarna vinden veel ondernemers sneller een vorm die bij hun werk en inkomen past.
“Ik bouw een buffer op om mezelf door te kunnen betalen tijdens vakanties, zodat ik echt vrij kan nemen.”
— ondernemer in de bouw, korter dan 1 jaar zelfstandig
Voor ouders krijgt vakantie vaker een gezinsritme
Ook thuis speelt mee. Zzp’ers met thuiswonende kinderen nemen gemiddeld iets meer vakantie dan ondernemers zonder thuiswonende kinderen: 5,2 weken tegenover 4,7 weken per jaar. Zij nemen ook vaker meerdere weken echt vrij.
Dat past bij hoe vakantie in gezinnen vaak wordt gepland. Schoolvakanties, opvang en samen weggaan geven de agenda vanzelf meer vorm. Veel ondernemende ouders plannen hun werk daarom rond gezinsmomenten: thuis doorwerken als de kinderen vrij zijn, of juist echt loslaten zodra het gezin samen weg is.
Met thuiswonende kinderen
5,2
weken vakantie per jaar
Zonder thuiswonende kinderen
4,7
weken vakantie per jaar
“Ik ben echt vrij als we met het gezin op vakantie gaan. Zijn de kinderen vrij en blijven we thuis, dan werk ik gewoon door.”
— ondernemer in zakelijke dienstverlening, 8 tot 15 jaar zelfstandig, jongste kind 13-17 jaar
Vakantie verschilt per vakgebied
Hoe vakantie eruitziet, hangt sterk samen met het soort werk dat iemand doet. Onderwijs sluit aan bij vaste vakantieperiodes. In media, communicatie, ICT en kunst & cultuur lopen opdrachten, deadlines of klantvragen makkelijker door tijdens vrije weken.
In de sectorcijfers springen drie patronen eruit: onderwijs neemt de meeste weken vrij, maar voelt minder keuzevrijheid; kunst & cultuur en media & communicatie ervaren relatief veel financiële druk; en in ICT loopt werk tijdens vakantie het vaakst deels door, terwijl ICT’ers dat juist vaak prettig vinden.
| Sector | Gem. weken vrij | Voelt zich vrij om vakantie te nemen | Voelt financiële druk | Neemt minder vrij dan gewenst |
|---|---|---|---|---|
| Onderwijs | 6,4 | 59% | 27% | 30% |
| Overheid | 5,5 | 75% | 28% | 40% |
| Techniek & engineering | 5,4 | 85% | 36% | 33% |
| Finance | 5,3 | 76% | 13% | 30% |
| Zorg | 5,3 | 80% | 45% | 42% |
| Zakelijke dienstverlening | 5,2 | 78% | 35% | 40% |
| ICT | 5,0 | 80% | 32% | 36% |
| Persoonlijke dienstverlening | 4,8 | 73% | 50% | 44% |
| Bouw | 4,8 | 78% | 41% | 46% |
| Kunst & cultuur | 4,8 | 69% | 54% | 59% |
| Media & communicatie | 4,4 | 61% | 52% | 42% |
| Detail- en groothandel | 4,1 | 71% | 46% | 42% |
| Gemiddeld | 5,0 | 75% | 40% | 42% |
Op mobiel kun je de tabel horizontaal verschuiven.
Ondernemers in het onderwijs nemen gemiddeld de meeste vakantie: 6,4 weken per jaar. Daar spelen vaste schoolvakanties waarschijnlijk een duidelijke rol. Tegelijk voelt deze groep minder keuzevrijheid dan gemiddeld: 59% voelt zich vrij om vakantie te nemen wanneer ze willen. Veel vrije weken betekenen dus niet automatisch volledige vrijheid in de planning.
In kunst & cultuur en media & communicatie is vakantie duidelijker verbonden aan financiële druk. In kunst & cultuur geeft 59% bovendien aan minder vakantie te nemen dan gewenst. Finance laat juist een ander beeld zien: ondernemers in deze sector nemen gemiddeld 5,3 weken vrij en ervaren opvallend weinig financiële druk rond vakantie.
In ICT werken ondernemers het vaakst deels door tijdens vakantie: 66%. Tegelijk zegt 69% van de ICT’ers die tijdens vakantie werken dat ze dit prettig vinden, terwijl 39% aangeeft dat het nodig is. Daar lijkt het kleine lijntje met werk dus vaker een bewuste keuze dan pure noodzaak.
In media & communicatie ligt het aandeel dat deels doorwerkt ook hoog, met 57%. Daar speelt noodzaak sterker mee: van de ondernemers in deze sector die tijdens vakantie werken, zegt 68% dat dit nodig is.
“Soms komt er nog wel een telefoontje of mailtje. Maar vrij is vrij.”
— ondernemer in ICT, 8 tot 15 jaar zelfstandig
Meer vakantie hangt samen met hogere waardering
Er is ook een duidelijke samenhang tussen vakantie en hoe ondernemers hun ondernemerschap beoordelen. Zzp’ers die amper vrij nemen geven werken als zelfstandig ondernemer gemiddeld een 7,6. Bij ondernemers die zes weken of meer vrij nemen, ligt dat rapportcijfer op 8,5. Het laat zien dat ruimte voor vrije tijd sterk samenhangt met hoe prettig ondernemers hun werk ervaren.
| Gemiddeld aantal weken vrij | Rapportcijfer werken als zelfstandige |
|---|---|
| Ik neem amper vrij | 7,6 |
| 1–2 weken | 7,9 |
| 2–3 weken | 8,1 |
| 4–5 weken | 8,2 |
| 6 weken of meer | 8,5 |
Vrije tijd op je eigen manier
Vakantie als zzp’er draait niet alleen om het aantal weken vrij. Minstens zo belangrijk is de manier waarop ondernemers die vrije tijd organiseren. Helemaal offline zijn past bij een deel van de zzp’ers. Voor veel anderen werkt een kleine, zelfgekozen check juist beter.
Voor veel zzp’ers betekent vrij zijn niet dat alles uitstaat, maar dat zij zelf bepalen wanneer het wel of niet aanstaat.
“Vrij is vrij. Maar hoe dat eruitziet, bepaal ik zelf.”
— ondernemer in de zorg, 4 tot 7 jaar zelfstandig
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.
Casper Zwart
Casper is Lead Thought Leadership & Customer Insights bij Knab. Op basis van onderzoek en data helpt hij ondernemers financieel slimmer te ondernemen en draagt hij bij aan de kennispositie van Knab op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.
