Wet DBA: 10 praktische vragen over zelfstandig werken

Mag je lang voor dezelfde opdrachtgever werken? Wanneer lijkt een opdracht te veel op loondienst? En wat heb je aan een modelovereenkomst? Tijdens ons webinar over zelfstandig werken kregen we veel vragen over dit soort situaties.

Hieronder beantwoorden we tien terugkerende vragen over de Wet DBA en schijnzelfstandigheid. Je krijgt uitleg over de regels die nu gelden en aandachtspunten voor het gesprek met je opdrachtgever.

Zoek je vooral de nieuwe plannen? Lees dan de actuele status van de Zelfstandigenwet en wat het voorstel voor zzp’ers betekent. Daar houden we de ontwikkeling van het wetsvoorstel bij.

Welke regels gelden nu voor zzp-opdrachten?

Je beoordeelt samen met je opdrachtgever of sprake is van loondienst. De Belastingdienst kijkt naar alle feiten en omstandigheden van de arbeidsrelatie. De afspraken en de uitvoering moeten bij elkaar passen. Een KvK-inschrijving of de naam van je contract beslist dat niet.

De Zelfstandigenwet is op 17 september 2026 nog in voorbereiding. Een aankondiging van nieuwe regels verandert de beoordeling van je huidige opdracht niet. De handhaving door de Belastingdienst loopt door.

Gebruik de vragen hieronder om je eigen situatie te onderzoeken. Het zijn gesprekspunten, geen juridische scorekaart. Bij twijfel helpt het om de volledige samenwerking te laten beoordelen.

1. Moet ik minimaal drie opdrachtgevers hebben?

Nee. Er is onder de huidige regels geen vast aantal opdrachtgevers dat iedere zzp’er moet hebben. Ook de veelgenoemde grens van maximaal 70% van je omzet bij één klant is geen harde Wet DBA-regel.

Het aantal opdrachtgevers kan wel meewegen bij de vraag of je je als ondernemer gedraagt. Kijk daarnaast naar hoe je aan opdrachten komt, of je investeert, welke risico’s je loopt en hoeveel ruimte je hebt om voorwaarden te onderhandelen.

Voor je bedrijfsvoering is afhankelijkheid van één klant ook een praktisch punt: wat gebeurt er met je inkomen als die opdracht stopt? Dat financiële risico verdient aandacht, ongeacht de juridische beoordeling.

2. Hoe lang mag ik voor één opdrachtgever werken?

Er is geen algemene maximumduur voor een zelfstandige opdracht. Een langdurig project kan passen bij je expertise en de behoefte van een klant. De duur telt wel mee in het totaalbeeld.

Let bij verlenging op wat er in de praktijk is veranderd. Werk je nog aan dezelfde opdracht, met een eigen verantwoordelijkheid? Of draai je inmiddels structureel mee in de personeelsplanning en bepaalt een manager je dagelijkse werk?

Beschrijf de werkzaamheden en professionele verantwoordelijkheid zoals ze werkelijk zijn. Je hoeft een inspanningsverplichting, bijvoorbeeld bij advies of zorg, niet kunstmatig te presenteren als een gegarandeerd eindresultaat.

3. Wanneer ben ik te veel ingebed in de organisatie?

Werken op locatie, overleggen met werknemers of toegang hebben tot bedrijfssystemen maakt je niet automatisch werknemer. Sommige opdrachten kun je alleen uitvoeren als je goed met de organisatie samenwerkt.

Afstemming over veiligheid, kwaliteit of openingstijden kan nodig zijn. Het gaat om de betekenis daarvan binnen de hele samenwerking. Lees meer over de beoordeling aan de hand van Deliveroo en Uber.

4. Is een contract of modelovereenkomst genoeg?

Nee. Als de dagelijkse samenwerking afwijkt van de afspraken, geeft een mooi contract geen zekerheid. Leg vast welke werkzaamheden, vrijheid en verantwoordelijkheden jullie afspreken en werk daar ook naar.

Goedgekeurde modelovereenkomsten die op 6 september 2024 geldig waren mogen nog worden gebruikt tot en met 31 december 2029. De Belastingdienst beoordeelt geen nieuwe modelovereenkomsten meer. De fiscale zekerheid geldt alleen als de overeenkomst bij de situatie past en jullie volgens de relevante afspraken werken.

Bewaar bijvoorbeeld de offerte, opdrachtomschrijving, tariefafspraken en wijzigingen in de samenwerking. Meer uitleg vind je bij modelovereenkomsten en de Wet DBA.

5. Hoe werkt de Wet DBA via een intermediair of broker?

Een tussenpersoon neemt de vraag of je zelfstandig werkt niet weg. Maak eerst duidelijk wie met wie een overeenkomst sluit. Bij bemiddeling kan de overeenkomst rechtstreeks met de eindklant worden gesloten. Bij tussenkomst sluit je de overeenkomst met de intermediair.

Bekijk vervolgens wie in de praktijk je werk bepaalt en wie verantwoordelijkheid draagt. Bij tussenkomst kunnen bovendien regels voor een fictieve dienstbetrekking spelen. Laat bij twijfel de hele contractketen en de uitvoering beoordelen.

Bespreek in ieder geval wie over de opdracht, wijzigingen, vergoeding en planning beslist. Zorg dat de overeenkomst met de intermediair past bij de afspraken die je met de eindklant maakt.

6. Wie krijgt een naheffing of boete bij schijnzelfstandigheid?

Bij schijnzelfstandigheid kan de opdrachtgever correctieverplichtingen en naheffingen voor loonheffingen krijgen. Voor de werkende kunnen er gevolgen zijn voor de belastingaangifte en ondernemersregelingen. Ook kunnen werknemersrechten aan de orde zijn.

Volgens de handhavingsregels voor arbeidsrelaties zijn in 2026 vergrijpboetes mogelijk. Daarvoor moet sprake zijn van opzet of grove schuld. De Belastingdienst legt in 2026 nog geen verzuimboetes op. Een naheffing betekent dus niet automatisch een boete.

Normaal gesproken kijkt de Belastingdienst bij naheffing niet verder terug dan 1 januari 2025. Bij kwaadwillendheid of een niet-opgevolgde eerdere aanwijzing kan tot vijf jaar worden teruggekeken.

7. Zit ik met een uurtarief boven € 38 automatisch goed?

Nee. Een hoger tarief is geen garantie voor zelfstandigheid. Andersom is een laag tarief geen automatisch bewijs van loondienst.

Er komt wel een afzonderlijk rechtsvermoeden op basis van een uurtarief. De wet gaat volgens het inwerkingtredingsbesluit in op 31 december 2026. Wie onder de regeling valt, kan makkelijker werknemersrechten opeisen; de opdrachtgever kan het vermoeden van een arbeidsovereenkomst weerleggen.

In de wet staat € 36 als basisbedrag, met indexering. De overheid noemde € 38 voor het prijspeil van 1 januari 2026. Het bedrag bij de eerste toepassing wordt apart vastgesteld. Lees voor de werking en tariefgrens het artikel over het rechtsvermoeden bij een laag uurtarief.

8. Helpt een bv of vof tegen schijnzelfstandigheid?

Een andere rechtsvorm verandert je werkpraktijk niet vanzelf. Het is daarom geen algemene oplossing voor een samenwerking die feitelijk op loondienst wijst.

Bij een bv spelen onder meer de overeenkomsten tussen de betrokken partijen en je eventuele dienstverband bij je eigen bv een rol. De positie van een directeur-grootaandeelhouder vraagt om een beoordeling van de concrete structuur. Ook bij een vof blijft van belang wie het werk verricht en hoe de samenwerking is ingericht.

Kies een rechtsvorm op basis van je hele onderneming. Denk aan aansprakelijkheid, winst, samenwerking en toekomstplannen. Bekijk zo nodig het stappenplan van eenmanszaak naar bv.

9. Kan ik loondienst en zzp combineren?

Ja. Iedere arbeidsrelatie wordt afzonderlijk beoordeeld. Een baan naast je bedrijf maakt een andere opdracht niet automatisch zelfstandig. Ook voor die opdracht moeten de afspraken en uitvoering passen bij de gekozen samenwerking.

Of je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting of btw is een afzonderlijke vraag. Ook het urencriterium is geen test waarmee je bewijst dat een opdracht buiten loondienst valt.

Werk je na je AOW-leeftijd verder als zzp’er? Je leeftijd verandert de beoordeling van de arbeidsrelatie niet vanzelf. Lees ook over ondernemen naast je AOW.

10. Hoe bespreek ik zelfstandig werken met mijn opdrachtgever?

Maak het gesprek concreet. Beschrijf de opdracht, jullie verwachtingen en de ruimte die je nodig hebt om je vak uit te oefenen. Bespreek ook waar jouw verantwoordelijkheid ophoudt en die van de opdrachtgever begint.

• Welke werkzaamheden en expertise vraagt de opdracht?
• Wie bepaalt de werkwijze en welke afstemming is nodig?
• Welke zakelijke risico’s draag je en welke afspraken horen daarbij?
• Hoe leggen jullie wijzigingen vast en wanneer beoordelen jullie de samenwerking opnieuw?

Gebruik de Wet DBA-checklist als voorbereiding. Voor ondernemers die iemand inhuren is er ook uitleg over een zzp’er inhuren onder de Wet DBA. Blijft er twijfel? Laat de concrete arbeidsrelatie beoordelen.

Wat verandert er straks door de Zelfstandigenwet?

De nieuwe wet moet vooraf meer duidelijkheid geven, maar de precieze criteria zijn nog in ontwikkeling. In ons hoofdartikel houden we de officiële stukken, planning en gevolgen voor zzp’ers en opdrachtgevers bij.

Bronnen en actualiteit

Deze vragen sluiten aan op vragen rond het Knab-webinar over zelfstandig werken. De wettelijke informatie is gecontroleerd op 17 september 2026.

• Belastingdienst: wanneer is sprake van loondienst?
• Belastingdienst: arbeidsrelaties en handhaving
• Belastingdienst: bestaande modelovereenkomsten
• Staatsblad 2026, 158: wet rechtsvermoeden
• Staatsblad 2026, 207: ingangsdatum rechtsvermoeden
• Tweede Kamer: vervolgstappen Zelfstandigenwet

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp’er slim kunt regelen.