Zzp'er in de zorg: wat betekent de DBA-discussie voor je opdrachten?
Werk je als zzp’er in de zorg? Dan heb je waarschijnlijk al gemerkt dat opdrachtgevers anders naar zzp-inhuur kijken dan een paar jaar geleden. Sommige zorginstellingen bouwen zelfstandige inzet af. Andere instellingen hebben zzp’ers juist nog hard nodig om roosters rond te krijgen.
Die spanning kwam vandaag opnieuw in het nieuws. Uit de nieuwe Benchmark Langdurige Zorg 2026 van BDO blijkt dat instellingen in de langdurige zorg financieel kwetsbaarder zijn dan de jaarcijfers op het eerste gezicht laten zien. Tegelijk speelt in vooral de gehandicaptenzorg de vraag hoe instellingen moeten omgaan met zzp’ers, de Wet DBA en personeelstekorten.
Wat betekent dit voor jou als zorg-zzp’er? Kun je nog wel zelfstandig blijven werken in de zorg? En waar moet je op letten als opdrachtgevers kritischer worden op je contract of opdrachtvorm?
In het kort
Zzp’en in de zorg is niet verboden. Maar zorginstellingen worden kritischer op opdrachten die lijken op loondienst. Werk je langdurig op vaste roosters, onder directe aansturing en als vast onderdeel van een team? Dan kan de DBA-discussie sneller gaan spelen. Juist daarom is het belangrijk om je opdrachtvorm, contracten, administratie en financiële buffer goed op orde te hebben.
Snel naar
Wat speelt er in de langdurige zorg?
De langdurige zorg staat onder druk. Denk aan verpleeghuizen, ouderenzorg en gehandicaptenzorg. Volgens BDO lijken de financiële resultaten van veel instellingen op papier redelijk, maar worden die cijfers deels vertekend door vastgoedopbrengsten. De zorgverlening zelf staat financieel en organisatorisch veel meer onder druk.
Daar komt personeelstekort bij. Zorginstellingen willen minder afhankelijk zijn van zzp’ers en andere externe inhuur, mede door de handhaving op schijnzelfstandigheid. Tegelijk lukt het niet altijd om vertrekkende zzp’ers te vervangen door mensen in loondienst.
Voor zorginstellingen ontstaat daardoor een lastige spagaat: ze willen juridisch minder risico lopen, maar moeten ook de roosters rond krijgen en goede zorg blijven leveren.
De kern
Het nieuws gaat niet alleen over “minder zzp’ers”. Het gaat vooral over de vraag hoe zorginstellingen echte zelfstandigen kunnen blijven inzetten zonder dat de opdracht lijkt op een dienstverband.
Waarom raakt dit zorg-zzp’ers?
Zorg-zzp’ers zitten midden in deze discussie. Veel instellingen hebben zelfstandigen nodig voor tijdelijke gaten, specialistische zorg, piekbelasting of complexe cliënten. Tegelijk zijn sommige zorgopdrachten gevoelig voor schijnzelfstandigheid.
Dat komt doordat zorgwerk vaak plaatsvindt binnen een bestaande organisatie. Je werkt op locatie, met collega’s in loondienst, volgens protocollen, in roosters en met cliënten die continuïteit nodig hebben.
Dat hoeft niet automatisch een probleem te zijn. Maar het maakt het extra belangrijk om te laten zien dat je echt als zelfstandig ondernemer werkt.
Meer vragen van opdrachtgevers
Zorginstellingen kunnen kritischer worden op contracten, roosters en zelfstandigheid.
Minder vanzelfsprekende opdrachten
Langdurige of vaste inzet kan vaker worden herzien of omgezet naar een andere vorm.
Meer belang van buffer
Als opdrachten veranderen, wil je financiële ruimte hebben om rustig keuzes te maken.
Kun je nog zzp’er in de zorg zijn?
Ja. Zzp’en in de zorg is niet verboden. Ook de Wet DBA verbiedt zelfstandige zorgopdrachten niet.
Waar het om gaat, is of de samenwerking in de praktijk past bij zelfstandig ondernemerschap. De naam boven je contract is dus niet genoeg. De Belastingdienst kijkt voor de loonheffingen naar de manier waarop er in de praktijk wordt gewerkt. Ook arbeidsrechtelijk en pensioenrechtelijk kan de feitelijke werksituatie gevolgen hebben.
Werk je als zelfstandige met eigen risico, duidelijke opdracht, eigen werkwijze, eigen administratie en meerdere opdrachtgevers? Dan sta je sterker dan wanneer je jarenlang hetzelfde werk doet als werknemers in loondienst, op vaste roosters en onder directe aansturing.
Let op
Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies. Twijfel je over een specifieke opdracht of contractvorm? Laat je contract dan beoordelen door een jurist, brancheorganisatie of adviseur die de zorgsector kent.
Waarom is de DBA-discussie in de zorg gevoelig?
De DBA-discussie draait om de vraag of iemand echt zelfstandig werkt, of in de praktijk eigenlijk werknemer is. In de zorg kunnen een paar kenmerken sneller vragen oproepen.
Je werkt in roosters
Roosters zijn in de zorg vaak onvermijdelijk. Maar hoe meer je structureel meedraait als vast onderdeel van het rooster, hoe belangrijker het wordt dat de opdracht verder duidelijk zelfstandig is ingericht.
Je werkt onder protocollen
Zorgprotocollen horen bij veilige zorg. Dat betekent niet automatisch dat je werknemer bent. Het verschil zit vooral in de mate van aansturing, zelfstandige professionele afweging en ondernemersrisico.
Je werkt lang voor één instelling
Eén lange opdracht hoeft niet meteen fout te zijn, maar structurele inzet bij één opdrachtgever kan het beeld van zelfstandigheid verzwakken. Zeker als je geen andere opdrachtgevers hebt.
Je doet hetzelfde werk als collega’s in loondienst
Hoe meer jouw werk lijkt op dat van vaste medewerkers, hoe belangrijker het is dat je opdracht, verantwoordelijkheid, tarief, risico en zelfstandige positie duidelijk verschillen.
De zorgpraktijk is dus niet zwart-wit. Juist daarom is het slim om je opdrachten regelmatig kritisch te bekijken.
Waar let je op bij je opdrachtvorm?
Een goede opdrachtvorm begint niet bij een modelcontract, maar bij de praktijk. Spreek vooraf duidelijk af wat je komt doen, voor hoe lang, met welke verantwoordelijkheid en welke vrijheid je hebt om je werk professioneel in te richten.
Let bijvoorbeeld op deze punten:
| Checkpunt | Waarom dit helpt |
|---|---|
| Duidelijke opdracht | Beschrijf concreet waarvoor je wordt ingehuurd, bijvoorbeeld tijdelijke expertise, vervanging, projectmatige inzet of een specifieke zorgvraag. |
| Tijdelijkheid | Een tijdelijke opdracht is vaak beter uitlegbaar dan jarenlang structureel hetzelfde werk doen. |
| Eigen verantwoordelijkheid | Laat zien dat je op basis van je professionele deskundigheid werkt en niet alleen instructies uitvoert. |
| Ondernemersrisico | Denk aan eigen verzekeringen, geen doorbetaling bij ziekte, eigen acquisitie en financiële verantwoordelijkheid. |
| Meerdere opdrachtgevers | Dat versterkt je positie als ondernemer en maakt je minder afhankelijk van één instelling. |
Een opdrachtgever kan om andere afspraken vragen, bijvoorbeeld loondienst, detachering, werken via een bureau of een kortere zelfstandige opdracht. Dat hoeft niet meteen slecht te zijn. Maar het heeft wel gevolgen voor je inkomen, vrijheid, risico’s en planning.
Wat betekent dit financieel?
Als zorginstellingen hun zzp-inhuur aanpassen, kan dat direct invloed hebben op je omzet. Misschien krijg je minder uren bij één opdrachtgever. Misschien moet je vaker korte opdrachten zoeken. Of misschien krijg je de vraag of je in loondienst wilt komen.
Dan is het belangrijk om niet alleen juridisch, maar ook financieel vooruit te kijken.
Buffer
Kun je een paar rustige weken of een opdrachtpauze opvangen?
Uurtarief
Past je tarief nog bij je risico, beschikbaarheid, verzekeringen en niet-betaalde tijd?
Belasting
Houd geld apart voor inkomstenbelasting en Zvw. Breng je btw in rekening? Zet die dan ook apart.
Pijplijn
Leun je te zwaar op één instelling? Dan is het slim om nieuwe opdrachtgevers te verkennen.
Twijfel je of je tarief nog past bij je werk, risico’s en niet-betaalde tijd? Bekijk dan ook onze cijfers over wat zzp’ers in de zorg gemiddeld vragen en verdienen. Werk je als begeleider of verzorgende? Dan kun je ook de specifieke cijfers bekijken voor zzp-zorgbegeleiders en zzp-verzorgenden.
Lees ook: zo bouw je als zzp’er een zakelijke buffer op.
Denk in scenario’s
Je hoeft niet vandaag je hele bedrijf om te gooien. Maar het is wel verstandig om een paar scenario’s door te rekenen.
Scenario 1: je blijft volledig zzp’er
Dan is het extra belangrijk dat je opdrachten duidelijk zelfstandig zijn ingericht. Denk aan meerdere opdrachtgevers, goede contracten, duidelijke opdrachtomschrijvingen en een stevige buffer.
Scenario 2: je combineert zzp met loondienst
Een hybride vorm kan rust geven. Je hebt deels vaste inkomsten en houdt daarnaast ondernemersruimte. Let wel op je beschikbaarheid, belasting, pensioen, verzekeringen en afspraken met werkgevers of opdrachtgevers.
Scenario 3: je gaat tijdelijk of volledig in loondienst
Dat kan financieel en praktisch logisch zijn, zeker als je behoefte hebt aan meer zekerheid. Vergelijk niet alleen bruto inkomen, maar ook pensioen, vakantiedagen, ziekte, verzekeringen en vrijheid.
Een goede keuze is niet voor iedereen hetzelfde. Het hangt af van je vak, gezinssituatie, financiële buffer, behoefte aan vrijheid en het soort opdrachten dat je doet.
AI en technologie in de zorg
In het BDO-rapport komt ook technologie terug, zoals AI en digitale hulpmiddelen. Denk aan spraakgestuurd rapporteren, slimme roosters of administratieve ondersteuning. Het idee: minder tijd kwijt aan administratie en meer tijd voor zorg.
Voor zorg-zzp’ers is dat vooral een signaal om je vaardigheden actueel te houden. Als instellingen meer digitale tools gebruiken, helpt het als je daarmee kunt werken. Niet omdat AI je werk direct overneemt, maar omdat technologie steeds vaker onderdeel wordt van de zorgpraktijk.
Maak dit alleen niet groter dan het nu is. Voor de meeste zorg-zzp’ers zijn opdrachtvorm, zelfstandigheid, planning en financiële buffer op dit moment urgenter dan AI.
Checklist voor zorg-zzp’ers
Gebruik deze checklist om je situatie langs te lopen.
Je opdrachten
- Je weet per opdrachtgever wat je opdracht precies is.
- Je werkt niet ongemerkt jarenlang als vaste medewerker mee.
- Je hebt afspraken over duur, verantwoordelijkheid en zelfstandigheid.
- Je voorkomt afhankelijkheid van één opdrachtgever als dat mogelijk is.
Je contract en administratie
- Je contract past bij de praktijk.
- Je facturen, uren, opdrachtomschrijvingen en afspraken zijn goed vastgelegd.
- Je verzekeringen passen bij je werk en risico’s.
- Je laat twijfelgevallen beoordelen door een deskundige.
Je geldzaken
- Je hebt btw en inkomstenbelasting apart staan.
- Je zakelijke buffer kan een opdrachtpauze opvangen.
- Je tarief past bij je risico en niet-betaalde tijd.
- Je hebt een plan als een grote opdrachtgever wegvalt.
Lees ook: halfjaarcheck voor zzp’ers: zo sta je er financieel voor na Q2.
Wacht niet tot je opdrachtgever de keuze maakt
De zorgsector heeft zelfstandige professionals nog steeds nodig. Maar de manier waarop instellingen zzp’ers inhuren verandert. Daardoor is het slim om niet af te wachten tot een opdrachtgever ineens zegt dat je opdracht anders moet.
Kijk nu alvast naar je contracten, opdrachtvorm, buffer en alternatieven. Dan kun je rustiger reageren als er iets verandert. En sta je sterker als je bewust kiest voor zelfstandig blijven werken, een hybride vorm of loondienst.
Houd je zakelijke geld overzichtelijk
Als je opdrachten veranderen, wil je snel zien welk geld echt beschikbaar is. Bij Knab kun je je zakelijke geld makkelijk verdelen over potjes. Met de Inkomstenverdeler kun je binnenkomende betalingen automatisch verdelen, bijvoorbeeld over btw, inkomstenbelasting, salaris, kosten en buffer.
Bekijk hoe de Inkomstenverdeler van Knab je helpt om meer grip te krijgen op je zakelijke geldzaken.
Artikel bewaren of doorsturen?
Werk je zelf als zzp’er in de zorg, of ken je iemand voor wie dit speelt? Bewaar dit artikel voor later of deel het makkelijk met iemand anders.
Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen over hoe je je geldzaken als zzp'er slim kunt regelen.
Casper Zwart
Casper is Lead Thought Leadership & Customer Insights bij Knab. Op basis van onderzoek en data helpt hij ondernemers financieel slimmer te ondernemen en draagt hij bij aan de kennispositie van Knab op het gebied van zelfstandig ondernemerschap.
