Peiling: Zzp’ers vrezen dat ‘veilige haven’ een harde inhuureis wordt

De Zelfstandigenwet moet meer zekerheid bieden. Toch beschrijven zzp’ers in de toelichtingen bij een Knab-peiling de vrees dat zij er opdrachten door mislopen. Van de 1.068 zzp’ers zou 53% tegen het wetsvoorstel stemmen als zij in de Tweede Kamer zaten. 19% zou voor stemmen en 28% weet het nog niet. Hun zorg: wat als opdrachtgevers de nieuwe ‘veilige haven’ als harde inhuureis gaan gebruiken?

Vooral de eis van minimaal drie opdrachtgevers botst volgens ondernemers met lange projecten. Ook betaling per uur en voorzieningen voor ondernemersrisico’s roepen vragen op. Een ICT’er die anderhalf jaar aan één project werkt, een ondernemer met veel kleine klussen en een zzp’er die al pensioen heeft opgebouwd: hun voorbeelden laten zien waar de voorgestelde zekerheid kan botsen met de dagelijkse praktijk.

Wat wil het kabinet veranderen?

Het kabinet wil dat ondernemers en opdrachtgevers vooraf beter weten wanneer zij buiten loondienst kunnen samenwerken. Het wetsvoorstel voegt daarvoor een route toe aan de bestaande beoordeling. Die nieuwe route wordt de ‘veilige haven’ genoemd. Sinds 1 oktober 2026 kan iedereen via de internetconsultatie op het voorstel reageren. De nieuwe regels gelden nog niet.

Zzp’ers vrezen: zonder veilige haven geen opdracht

De bestaande route blijft dus open. Toch beschrijven deelnemers in hun toelichtingen de angst dat opdrachtgevers straks uitsluitend zzp’ers inhuren die aan de nieuwe toetsen voldoen. Dan kunnen ondernemers opdrachten mislopen terwijl zij volgens de bestaande regels nog steeds zelfstandig mogen werken.

Een ICT-projectmanager vertelt over projecten die anderhalf tot twee jaar kunnen duren. De zorg gaat vooral over de reactie van opdrachtgevers:

“Dan val ik niet in de "veilige haven" en dat schrikt mij niet af, maar opdrachtgevers.... dat baart mij zorgen.”

Zzp’er in ICT

De vraag is voor deze ondernemers of opdrachtgevers de andere route nog willen gebruiken. Slechts 25% is het eens met de stelling dat opdrachtgevers door het voorstel makkelijker zzp’ers zullen inhuren. 48% is het daarmee oneens.

“Wat opvalt in de toelichtingen: ondernemers maken zich zorgen over de keuze van hun opdrachtgever. Op papier blijven twee routes open. Maar als opdrachtgevers alleen de veilige haven accepteren, worden alle zeven criteria een harde toegangseis. Eén ontbrekend criterium kan dan genoeg zijn om een zzp’er te weigeren, ook als zelfstandig werken onder de bestaande regels mogelijk blijft. Voor een ICT’er die lang aan één project werkt, kan dat betekenen: juridisch ruimte om te ondernemen, maar geen nieuwe opdracht. Dat risico moet worden meegewogen bij de verdere uitwerking van de wet.”

Casper Zwart, onderzoeker bij Knab

Ook Ipsos-onderzoek wijst op risico voor opdrachten

In het Ipsos I&O-onderzoek voor het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid verwacht 41% van de opdrachtgevers een zelfstandige niet meer in te zetten wanneer die niet aan de voorgelegde criteria voldoet. Een deel van de opdrachtgevers geeft aan in die situatie vaker alternatieven te overwegen, zoals loondienst, uitzendwerk of detachering.

Dat sluit aan bij de zorg in de Knab-peiling: een zzp’er kan opdrachten mislopen als opdrachtgevers de nieuwe criteria als toegangseis gaan gebruiken. Ipsos onderzocht mogelijke criteria voordat het wetsvoorstel werd gepubliceerd. Knab vroeg zzp’ers na publicatie naar hun oordeel over het voorstel en hun verwachtingen voor de praktijk.

53% zou tegen het nieuwe voorstel stemmen

Als zzp’ers in de Tweede Kamer zaten, zou 53% tegen het nieuwe wetsvoorstel stemmen. 19% zou voor stemmen en 28% weet het nog niet. Deze vraag gaat over de Zelfstandigenwet als geheel. Verderop staat hoe ondernemers de afzonderlijke voorwaarden beoordelen.

In onze peiling uit april 2025 steunde 71% de toenmalige initiatiefplannen. Die steun zien we bij het huidige kabinetsvoorstel niet terug. De antwoorden geven ook een inkijkje in het dagelijkse werk van zzp’ers: waarom passen bepaalde voorwaarden voor de één wel, maar voor de ander niet?

Drie opdrachtgevers is het grootste struikelblok

30% van de deelnemers heeft in 2025 en 2026 samen minder dan drie opdrachtgevers. Naast hun stem over het hele wetsvoorstel vroegen we zzp’ers hoe zij over vijf losse voorwaarden denken. De eis van minimaal drie opdrachtgevers krijgt de meeste weerstand: 51% is tegen deze eis en 42% is ervoor. Ook bij de vraag wat de beleidsmakers verder moeten uitwerken, staat het aantal opdrachtgevers bovenaan. 31% kiest dit, gevolgd door de voorzieningen en het bijbehorende bedrag (19%).

Voor deze eis tellen de volwaardige opdrachtgevers uit het vorige en lopende kalenderjaar samen mee, tot het moment waarop de opdracht wordt beoordeeld. Er zijn dus niet ieder jaar drie klanten nodig. Drie opdrachten tegelijk uitvoeren hoeft evenmin.

Maar wat als één groot project een jaar of langer duurt? ICT-specialisten, adviseurs en ondernemers in de bouw en techniek geven daar voorbeelden van. Een communicatieadviseur uit de onderwijssector schrijft:

“Dat ik gedurende zo’n periode vooral voor één opdrachtgever werk, maakt mij niet ineens minder ondernemer.”

Zzp’er in onderwijs en kinderopvang

Meerdere eindklanten, toch één opdrachtgever

Ook werken via een bureau kan het lastig maken om drie opdrachtgevers te halen. Volgens de toelichting telt één intermediair als één opdrachtgever als het opdrachtencontract met dat bureau is gesloten, ook bij werk voor verschillende eindklanten. Bemiddelt het bureau alleen en sluit de zzp’er rechtstreeks contracten met de eindklanten, dan tellen die klanten afzonderlijk mee. De contracten maken dus verschil.

Een zzp’er in de zakelijke dienstverlening factureert een collectief van freelancers en beschrijft het zo:

“Uit mijn administratie kan het dus erop lijken dat ik maar 1 klant heb. Terwijl het er makkelijk 5-10 verschillende zijn per jaar.”

Zzp’er in zakelijke en financiële dienstverlening

Veel meer tegenstemmen bij minder dan drie klanten

Van de zzp’ers die in 2025 en 2026 samen minder dan drie klanten hadden, zou 74% tegen het hele wetsvoorstel stemmen. Onder ondernemers met minimaal drie klanten is dat 44%. De tabel hieronder gaat over die stem op het wetsvoorstel. We vroegen ook apart naar de drieklanteneis: van de ondernemers met minimaal drie klanten is 35% tegen die specifieke eis. Ook wie het aantal klanten al haalt, kan er dus bezwaren tegen hebben.

Zo zouden zzp’ers per sector stemmen

ICT’ers en ondernemers in de techniek zijn het meest uitgesproken kritisch. Van de ICT’ers in de peiling zou 73% tegen het wetsvoorstel stemmen. In techniek en industrie is dat 64%. In de zorg is er meer twijfel: 41% zou tegen stemmen en 40% weet het nog niet.

De balkjes laten zien hoeveel zzp’ers voor of tegen het hele wetsvoorstel zouden stemmen, of het nog niet weten.

Kritiek bij starters én ervaren zzp’ers

Ook wie nog maar kort onderneemt, is kritisch. Van de zzp’ers die minder dan drie jaar bezig zijn, zou 55% tegen het wetsvoorstel stemmen. Bij ondernemers met minstens elf jaar ervaring is dat 57%. In de groep met zes tot tien jaar ervaring zou 49% tegen stemmen en weet bijna een derde het nog niet.

Zo zouden zzp’ers per uurtarief stemmen

Zzp’ers met een tarief van € 100 tot minder dan € 125 per uur zijn vaak kritisch: 61% zou tegen het wetsvoorstel stemmen. Bij € 60 tot minder dan € 80 is meer steun: 28% zou voor stemmen en 43% tegen. Maar ook bij tarieven onder € 40 is veel weerstand, met 59% tegenstemmen. Een hoger of lager tarief betekent dus niet vanzelf meer steun.

Vrijheid krijgt steun, voorzieningen verdelen

De kritiek op het wetsvoorstel betekent niet dat zzp’ers alle voorwaarden afwijzen. 91% is voor de voorwaarde dat ondernemers zelf bepalen hoe zij het werk uitvoeren. Een afzonderlijke rekening voor het werk krijgt 89% steun. En 68% is voor de voorwaarde dat ondernemers financieel kunnen profiteren van efficiënter werken en zelf risico lopen als een opdracht tegenvalt.

Wat bedoelt het voorstel met voorzieningen?

Voor de nieuwe route wil het kabinet dat ondernemers jaarlijks een minimumbedrag besteden aan voorzieningen voor ondernemersrisico’s. Voorbeelden zijn een arbeidsongeschiktheidsverzekering, een schenkkring bij ziekte, pensioenopbouw via een pensioenregeling of lijfrente, en een beroepsaansprakelijkheidsverzekering. Ondernemers kunnen kiezen voor één of meer voorzieningen die meetellen. Hoe hoog het bedrag wordt en welke voorwaarden precies gelden, moet nog worden uitgewerkt.

Gewoon sparen of vrij beleggen voor later telt volgens de voorgestelde uitwerking niet mee als pensioenvoorziening. Over de eis om een minimumbedrag te besteden zijn de meningen verdeeld: 46% is voor en 43% tegen. Ondernemers vragen hoe rekening wordt gehouden met spaargeld, pensioen dat zij al hebben opgebouwd en hun persoonlijke situatie.

Dat speelt ook bij ondernemen naast een baan. Een zzp’er in de bouw die 36 uur in loondienst werkt naast zijn freelancewerk, vraagt:

“Bovendien worden mijn pensioen en spaargeld gedekt door mijn baan in loondienst; waarom zou ik dan extra voorzieningen moeten treffen voor mijn minimale werk als zzp’er?”

Zzp’er in bouw en installatie

Een ICT’er die vóór het wetsvoorstel zou stemmen, ziet juist een voordeel in de eis om voorzieningen te treffen:

“Ik heb nu zelf AOV en WIA verzekering. Mensen die dat niet hebben kunnen goedkoper werken voor klanten.”

Zzp’er in ICT

61% vindt dat een minimumbedrag rekening moet houden met de omzet van de ondernemer. Ook in de reacties klinkt de vraag om rekening te houden met wie minder uren werkt, ouder is of al voorzieningen heeft getroffen.

Werken per uur: sneller klaar, minder verdienen

Wie per uur werkt, krijgt minder betaald als een klus sneller klaar is. Het voorstel vraagt voor de nieuwe toets juist dat de ondernemer zelf financieel kan profiteren van slimmer of sneller werken. Bij een vaste prijs kan dat: dezelfde vergoeding voor minder uren werk. Duurt de klus langer, dan komt die extra tijd voor rekening van de ondernemer.

De toelichting noemt onder meer ‘resultaatverantwoordelijkheid’: partijen spreken vooraf een concreet resultaat af en de zzp’er draagt verantwoordelijkheid als dat uitblijft. Een specifieke uitkomst hoeft daarbij niet gegarandeerd te zijn. De vergoeding moet wel ruimte bieden om financieel te profiteren van efficiënter werken.

Een vaste projectprijs is één manier om aan deze voorwaarde te voldoen. Een optreden kan ook passen: in de vergoeding zit bijvoorbeeld aanzienlijke voorbereiding die niet apart per uur wordt gefactureerd. Wordt ieder gewerkt uur betaald en kan de ondernemer niet zelf profiteren van efficiënter werken? Dan voldoet de opdracht volgens de toelichting niet aan dit onderdeel van de nieuwe toets. Werken per uur wordt daarmee niet verboden: beoordeling volgens de bestaande regels blijft mogelijk.

Dit raakt een veelgebruikte manier van werken: 69% van de zzp’ers in de peiling krijgt meestal betaald per uur, dag of dienst. Van deze groep zou 57% tegen het hele wetsvoorstel stemmen en 16% voor. Bij betaling per opdracht of resultaat is dat 41% tegen en 32% voor.

Het tempo ligt niet altijd bij de ondernemer

Een vaste prijs afspreken is niet bij elke klus zo eenvoudig, vertellen ondernemers. Soms ligt het tempo bij de klant: hoe snel worden beslissingen genomen, en zijn de juiste mensen beschikbaar? Een ICT’er schrijft:

“Dan beloont of straft een vaste prijs niet jouw efficiëntie, maar het tempo van de klant.”

Zzp’er in ICT

Zzp’ers wijzen er ook op dat zij bij betaling per uur al risico lopen. Valt een opdracht kleiner uit, dan verdienen ze minder. Een ondernemer uit techniek en industrie schrijft:

“Het risico is daarbij ook bij de ZZP-er: namelijk als het project snel is afgerond of minder werk is dan voorzien, zijn er minder uren te werken en dus minder inkomsten.”

Zzp’er in techniek en industrie

Ook kleine klussen roepen vragen op. Een virtual assistant uit de creatieve sector met meer dan 25 klanten vreest veel extra werk door steeds een vaste prijs te moeten afspreken:

“Ook moet ik dan voor iedere kleine vraag, waar ik normaal gesproken misschien 15 of 30 minuten aan kwijt ben een prijsopgaaf doen. Dat kost onnodig veel tijd.”

Zzp’er in de creatieve sector, media en communicatie

40% meldt gemiste of gestopte opdrachten door onzekerheid over zzp-inhuur

De onzekerheid over zzp-inhuur heeft voor veel ondernemers nu al gevolgen. 40% van de zzp’ers in de peiling zegt dat een opdrachtgever dit jaar heeft aangegeven dat een opdracht niet doorging of stopte vanwege die onzekerheid.

De behoefte aan duidelijkheid is dan ook groot. 34% verwacht dat het wetsvoorstel meer duidelijkheid geeft over wanneer een opdracht zelfstandig kan worden uitgevoerd, tegenover 21% die minder duidelijkheid verwacht.

Een zzp’er uit het onderwijs die vóór het wetsvoorstel zou stemmen, hoopt dat opdrachtgevers meer vertrouwen krijgen:

“Het geeft zzp'ers de duidelijkheid én erkenning die ze verdienen maar ook voor opdrachtgevers is dit veel minder onzeker waardoor er hopelijk minder twijfel en angst is voor het werken met zzp'ers.”

Zzp’er in onderwijs en kinderopvang

Voor het eigen werk verwacht 34% minder mogelijkheden om als zzp’er te werken. 12% verwacht meer mogelijkheden en 45% denkt dat er ongeveer evenveel mogelijk blijft. De rest weet het nog niet.

Een deel van de ondernemers wil best extra administratie bijhouden als daar zekerheid tegenover staat. 47% is daartoe bereid als dat vooraf meer zekerheid geeft over opdrachten. 32% wil dat niet.

Over het onderzoek

Knab peilde van 1 tot en met 5 oktober 2026 de mening van zzp’ers. Zij deden vrijwillig mee via Knab-kanalen en kregen vooraf een korte uitleg van het wetsvoorstel. Ook hun open toelichtingen zijn meegenomen in het artikel.

Bronnen

• Knab-peiling Zelfstandigenwet, antwoorden van 1 tot en met 5 oktober 2026.
• Knab-peiling april 2025 over de toenmalige plannen.
• Officiële internetconsultatie Zelfstandigenwet.
• Memorie van toelichting bij het nieuwe voorstel.
• Ipsos I&O, Onderzoek wetsvoorstel zelfstandigen, samenvatting p. 5.

Dit artikel komt uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met honderden praktische artikelen die ondernemers helpen hun geldzaken slim te regelen.