Wanneer ben je echt zzp'er? De 9 criteria uit Deliveroo en Uber

Wanneer ben je écht zzp’er en wanneer werk je eigenlijk in loondienst? Dat bepaal je niet alleen met je contract, je KVK-inschrijving of het aantal opdrachtgevers dat je hebt.

Het gaat om het totaalbeeld van de samenwerking tussen jou en je opdrachtgever. Daarbij worden alle relevante feiten en omstandigheden meegewogen.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft deze beoordeling in juli 2026 overzichtelijk uitgewerkt in een actueel toetsingskader. In dit artikel lees je welke negen criteria daarbij een rol spelen en wat de uitspraken over Deliveroo en Uber voor jou betekenen.

Wanneer is sprake van een arbeidsovereenkomst?

Volgens de wet is sprake van een arbeidsovereenkomst als aan drie belangrijke voorwaarden wordt voldaan:

• Arbeid: je verricht persoonlijk werkzaamheden.
• Loon: de opdrachtgever betaalt je voor die werkzaamheden.
• Werken in dienst van: er is sprake van gezag of aansturing door de opdrachtgever.

Vooral dat laatste punt leidt vaak tot discussie. Gezag kan betekenen dat een opdrachtgever bepaalt hoe jij het werk uitvoert. Maar het kan ook blijken uit de regels waaraan je je binnen de organisatie moet houden.

De naam boven het contract is daarbij niet beslissend. Ook een overeenkomst van opdracht kan in de praktijk een arbeidsovereenkomst blijken te zijn. Andersom maakt een enkele afspraak die op loondienst lijkt je niet automatisch werknemer.

De afspraken én de manier waarop je daar in de praktijk uitvoering aan geeft, worden samen beoordeeld.

De 9 criteria voor zzp of loondienst

In het Deliveroo-arrest benoemde de Hoge Raad negen gezichtspunten die van belang kunnen zijn. Het actuele toetsingskader van de overheid legt per punt uit wanneer iets meer richting zzp of juist richting loondienst wijst.

1. De aard en duur van het werk
Heb je een duidelijke opdracht met een concreet resultaat? Dat wijst eerder op zelfstandig werken. Een algemene verplichting om je gedurende langere tijd in te zetten, wijst eerder op een arbeidsovereenkomst. Hoe langer en structureler de samenwerking, hoe meer dat kan gaan lijken op loondienst.

2. Wie bepaalt hoe, wanneer en waar je werkt?
Kun je zelf je werkwijze, planning en werklocatie bepalen? Dan wijst dat eerder op zelfstandigheid. Bepaalt de opdrachtgever dit grotendeels voor je, dan kan dat wijzen op gezag. De aard van het werk telt wel mee: op een bouwplaats of tijdens een evenement liggen locatie en werktijden soms vanzelf al vast.

3. Je plek binnen de organisatie
Werk je lange tijd mee in een team, gebruik je dezelfde voorzieningen als werknemers en doe je mee aan werkoverleggen, beoordelingen of personeelsactiviteiten? Dan ben je mogelijk sterker ingebed in de organisatie. Ook structureel werk dat een belangrijk onderdeel is van de bedrijfsvoering kan richting loondienst wijzen. Dit is een aanwijzing, geen automatische uitkomst.

4. Of je het werk persoonlijk moet uitvoeren
Moet jij het werk altijd zelf doen en heb je toestemming nodig om iemand anders in te zetten? Dat wijst eerder op een arbeidsovereenkomst. Mag je je daadwerkelijk laten vervangen, dan kan dat juist op zelfstandigheid wijzen. Alleen een vervangingsclausule in het contract is niet genoeg als vervanging in de praktijk onmogelijk is.

5. Hoe de afspraken tot stand kwamen
Kon je onderhandelen over de opdracht, voorwaarden, planning en aansprakelijkheid? Dat past eerder bij ondernemerschap. Kreeg je een standaardcontract aangeboden zonder echte onderhandelingsruimte, dan kan dat meer op loondienst lijken.

6. Hoe je beloning wordt bepaald en betaald
Een zzp’er bepaalt of onderhandelt meestal zelf over het tarief en verstuurt eigen facturen. Bepaalt de opdrachtgever eenzijdig de beloning en wordt die automatisch uitbetaald, dan lijkt de situatie meer op die van een werknemer.

7. De hoogte van je beloning
Ligt je vergoeding duidelijk hoger dan het salaris van werknemers die vergelijkbaar werk doen? Dat kan wijzen op zelfstandig ondernemerschap, omdat je zelf kosten en risico’s draagt. Een hoog tarief is alleen nooit een garantie dat je als zzp’er werkt.

8. Het commerciële risico dat je loopt
Moet je fouten in eigen tijd en voor eigen rekening herstellen? Ben je aansprakelijk voor schade, investeer je zelf in middelen en loop je het risico dat een klant niet betaalt? Hoe meer ondernemersrisico bij jou ligt, hoe sterker dat richting zelfstandigheid wijst.

9. Hoe jij je als ondernemer gedraagt
Hierbij wordt onder meer gekeken of je actief nieuwe klanten zoekt, meerdere vergelijkbare opdrachten uitvoert, investeert in je bedrijf en zelf kiest welke opdrachten je aanneemt. Ook je zichtbaarheid, eigen bedrijfsmiddelen en eventuele concurrentie- of relatiebedingen kunnen relevant zijn.

Hoe worden de 9 criteria gewogen?

De criteria vormen geen afvinklijst. Je kunt dus niet simpelweg vijf groene en vier rode punten tellen en daaruit concluderen dat je zeker zzp’er bent.

Alle feiten en omstandigheden worden in onderlinge samenhang bekeken. Dit heet de holistische toets. Daarbij geldt:

• geen enkel criterium is automatisch beslissend;
• er is geen vaste rangorde tussen de negen criteria;
• het gewicht van een criterium kan per beroep en opdracht verschillen;
• de daadwerkelijke samenwerking telt, niet alleen wat in het contract staat.

Wat voegt het Uber-arrest toe?

In februari 2025 verduidelijkte de Hoge Raad hoe de negen gezichtspunten moeten worden toegepast. De belangrijkste conclusie: ondernemerschap is niet minder belangrijk dan de andere criteria.

Ook omstandigheden buiten de ene onderzochte opdracht kunnen meetellen. Denk aan:

• de andere klanten voor wie je soortgelijk werk uitvoert;
• je inspanningen om nieuwe opdrachten te krijgen;
• de investeringen die je doet in je bedrijf;
• je vrijheid om opdrachten wel of niet aan te nemen;
• de manier waarop je je zichtbaar als ondernemer presenteert.

Hierdoor kunnen twee mensen hetzelfde werk voor dezelfde opdrachtgever doen en toch verschillend worden beoordeeld. Iemand die aantoonbaar als ondernemer actief is, kan als zzp’er worden gezien, terwijl iemand zonder die ondernemerskenmerken in een vergelijkbare opdracht mogelijk werknemer is.

Dat betekent niet dat ondernemerschap altijd de doorslag geeft. Het blijft onderdeel van het volledige totaalplaatje.

Wat kun je zelf controleren?

Je kunt vooraf geen volledige zekerheid krijgen door alleen een checklist in te vullen. Wel kun je samen met je opdrachtgever kritisch naar de opdracht kijken.

Bespreek bijvoorbeeld deze vragen:

• Is duidelijk welk resultaat ik oplever?
• Kan ik zelf bepalen hoe ik dat resultaat bereik?
• Kon ik onderhandelen over mijn tarief en voorwaarden?
• Loop ik daadwerkelijk commercieel en financieel risico?
• Verschilt mijn positie duidelijk van die van werknemers?
• Gedraag ik mij ook buiten deze opdracht zichtbaar als ondernemer?
• Werken we in de praktijk nog zoals we bij de start hebben afgesproken?

Controleer dit niet alleen aan het begin. Een tijdelijke opdracht kan gaandeweg veranderen in een langdurige samenwerking waarbij je steeds meer als medewerker meedraait.

De overheid heeft een keuzehulp voor zzp of loondienst. Die helpt om de belangrijkste kenmerken te bespreken, maar biedt geen zekerheid voor een specifieke situatie.

Wil je uitgebreider beoordelen hoe jouw arbeidsrelatie eruitziet? Bekijk dan ook de officiële Toelichting Beoordeling arbeidsrelaties van de Belastingdienst.

En hoe zit het met nieuwe zzp-regels?

Het toetsingskader uit juli 2026 is geen nieuwe wet. Het zet de bestaande wettelijke regels en belangrijke uitspraken van de Hoge Raad overzichtelijk bij elkaar.

Het kabinet werkt daarnaast aan een Zelfstandigenwet, die vooraf meer duidelijkheid moet geven aan zzp’ers en opdrachtgevers. Die wet geldt nog niet en de precieze uitwerking kan tijdens het wetgevingstraject nog veranderen.

Totdat nieuwe wetgeving ingaat, blijven de huidige wet, de feitelijke samenwerking en de rechtspraak over Deliveroo en Uber bepalend.

Wanneer ben je dus echt zzp’er?

Je bent niet automatisch zzp’er omdat je een KVK-nummer, een zakelijke rekening of meerdere opdrachtgevers hebt. Het gaat om de manier waarop je werkt én om hoe jij je als ondernemer gedraagt.

Heb je vrijheid over de uitvoering, onderhandel je over je voorwaarden, loop je commercieel risico en ben je zichtbaar actief als ondernemer? Dan ondersteunt dat je zelfstandigheid.

Word je langdurig aangestuurd, draai je mee als een gewone medewerker en liggen de belangrijkste risico’s bij je opdrachtgever? Dan kan de samenwerking meer op een arbeidsovereenkomst lijken.

Bespreek daarom niet alleen wat er in het contract staat, maar controleer regelmatig of de praktijk nog past bij zelfstandig ondernemerschap.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. De plek waar je alles vindt om je geldzaken als zzp’er slim te regelen.