Duurzaam beleggen: welke vormen zijn er?

Bij duurzaam beleggen kijk je niet alleen naar mogelijk rendement en financieel risico. Je houdt ook rekening met onderwerpen als klimaat, arbeidsomstandigheden, mensenrechten en de manier waarop ondernemingen worden bestuurd.

Dat klinkt duidelijk, maar duurzaam beleggen is een breed begrip. Het ene fonds sluit complete sectoren uit, terwijl een ander fonds juist belegt in bedrijven die nog moeten verduurzamen.

In dit artikel lees je welke vormen van duurzaam beleggen er zijn, waarin ze verschillen en hoe je controleert of een belegging aansluit bij jouw voorkeuren.

Wat is duurzaam beleggen?

Bij duurzaam beleggen worden ecologische, sociale of bestuurlijke onderwerpen meegenomen bij het selecteren en beheren van beleggingen.

Deze onderwerpen worden vaak samengevat met de letters ESG:

Environmental.
Bijvoorbeeld uitstoot, energiegebruik, vervuiling, water en biodiversiteit.

Social.
Bijvoorbeeld arbeidsomstandigheden, mensenrechten, veiligheid en omgang met leveranciers.

Governance.
Bijvoorbeeld bestuur, beloningen, corruptie, belastinggedrag en aandeelhoudersrechten.

Duurzaam beleggen kan verschillende doelen hebben. Een belegger kan schadelijke activiteiten willen vermijden, duurzaamheidsrisico’s willen beperken of juist aantoonbare positieve verandering willen ondersteunen.

Welke vormen van duurzaam beleggen zijn er?

1. Bedrijven en activiteiten uitsluiten

Bij uitsluiting mag een fonds niet beleggen in bepaalde ondernemingen, landen of activiteiten.

Veelgebruikte voorbeelden zijn:

• controversiële wapens;

• tabak;

• steenkool;

• ernstige mensenrechtenschendingen;

• ondernemingen die internationale normen structureel overtreden.

Fondsen kunnen verschillende grenzen gebruiken. Het ene fonds sluit ieder bedrijf met omzet uit tabak uit, terwijl een ander fonds een beperkte omzet toestaat.

2. Best-in-class beleggen

Bij een best-in-class-aanpak kiest een fonds binnen iedere sector relatief goed scorende ondernemingen.

Daardoor kan het fonds ook beleggen in sectoren met een grote negatieve impact, zoals energie of mijnbouw, zolang een onderneming beter scoort dan vergelijkbare bedrijven.

Deze aanpak kan bedrijven stimuleren om binnen hun sector te verbeteren. Ze betekent niet dat alle geselecteerde ondernemingen duurzaam zijn.

3. ESG meenemen in de financiële analyse

Bij ESG-integratie worden duurzaamheidsrisico’s meegenomen naast gewone financiële factoren.

Een beheerder kijkt bijvoorbeeld of:

• klimaatregels toekomstige kosten veroorzaken;

• slechte arbeidsomstandigheden de productie kunnen verstoren;

• corruptie of zwak bestuur financiële schade kan opleveren;

• een bedrijf kansen heeft door verduurzaming.

Het primaire doel kan hierbij nog steeds financieel rendement zijn. ESG is dan een onderdeel van de analyse en niet noodzakelijk de belangrijkste reden om een onderneming te selecteren.

4. Thematisch beleggen

Een themafonds belegt in ondernemingen die actief zijn rond een bepaald maatschappelijk of ecologisch onderwerp.

Denk aan:

• hernieuwbare energie;

• schoon water;

• circulaire economie;

• duurzame landbouw;

• energiezuinige gebouwen.

Een themafonds kan sterk afhankelijk zijn van één sector, technologie of verandering in regelgeving. Het biedt daardoor niet automatisch goede spreiding.

5. Transitiebeleggen

Bij transitiebeleggen wordt bewust belegd in ondernemingen die nog niet duurzaam zijn, maar wel geloofwaardige stappen willen zetten.

Een belegger of fondsbeheerder kan via gesprekken en stemrecht aandringen op concrete verbeteringen. Denk aan uitstoot verminderen, arbeidsomstandigheden verbeteren of duurzamere producten ontwikkelen.

De onderneming kan haar plannen niet uitvoeren of onvoldoende voortgang boeken. Transitiebeleggen garandeert daarom geen succesvolle verandering.

6. Impactbeleggen

Bij impactbeleggen is het expliciete doel om naast financieel rendement een meetbare positieve bijdrage te leveren.

Een impactfonds kan bijvoorbeeld investeren in betaalbare woningen, duurzame energie of toegang tot gezondheidszorg.

Een belangrijke vraag is of de investering daadwerkelijk extra verandering veroorzaakt. Alleen beleggen in een onderneming die al duurzaam werkt, bewijst nog niet dat jouw geld de positieve impact heeft vergroot.

Wat betekenen ESG, SFDR en de EU-taxonomie?

Deze begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar hebben verschillende functies.

ESG is een verzamelnaam voor milieu, maatschappij en goed bestuur. Het zegt op zichzelf nog weinig over de precieze aanpak of ambitie van een fonds.

SFDR is Europese regelgeving over duurzaamheidsinformatie voor financiële producten. Aanbieders moeten onder meer uitleggen welke duurzaamheidskenmerken en -risico’s een product heeft.

SFDR-classificaties worden regelmatig gebruikt alsof het keurmerken zijn. Dat zijn ze niet. Een artikel 8-product promoot ecologische of sociale kenmerken. Een artikel 9-product heeft een duurzame beleggingsdoelstelling. Ook binnen iedere categorie kunnen producten sterk verschillen.

De EU-taxonomie beschrijft aan welke technische voorwaarden bepaalde economische activiteiten moeten voldoen om als ecologisch duurzaam te worden aangemerkt.

De taxonomie beoordeelt activiteiten en niet automatisch een volledig bedrijf. Een onderneming kan daardoor gedeeltelijk activiteiten hebben die aan de taxonomie voldoen en gedeeltelijk activiteiten die daarbuiten vallen.

Waarom vraagt een vermogensbeheerder naar je voorkeuren?

Bij beleggingsadvies en vermogensbeheer moet een aanbieder informeren naar je duurzaamheidsvoorkeuren.

Daarbij kan worden gevraagd naar:

• het minimale aandeel ecologisch duurzame activiteiten volgens de EU-taxonomie;

• het minimale aandeel duurzame beleggingen volgens de SFDR;

• de belangrijkste negatieve gevolgen waarmee rekening moet worden gehouden.

Dit zijn wettelijke categorieën voor het inventariseren van voorkeuren. Het zijn niet de enige manieren waarop een fonds duurzaam kan beleggen.

Hoe herken je mogelijke greenwashing?

Bij greenwashing lijkt een product duurzamer dan het in werkelijkheid is.

Let bijvoorbeeld op deze signalen:

• algemene woorden als groen of impact zonder meetbare criteria;

• mooie voorbeelden, maar geen volledige lijst met beleggingen;

• onduidelijke uitsluitingen of hoge omzetgrenzen;

• alleen aandacht voor voordelen en niet voor beperkingen;

• claims over positieve impact zonder uitleg hoe die is gemeten;

• een ESG-score zonder uitleg over methode en databronnen.

Duurzaamheidsdata is niet altijd volledig of objectief. Databureaus kunnen dezelfde onderneming verschillend beoordelen doordat zij andere informatie en gewichten gebruiken.

Waar let je op bij een duurzaam fonds?

1. Wat wil het fonds bereiken?
Gaat het vooral om risico’s meenemen, schadelijke activiteiten vermijden of aantoonbare impact?

2. Wat wordt uitgesloten?
Controleer activiteiten, landen, omzetgrenzen en uitzonderingen.

3. Welke bedrijven zitten erin?
Bekijk de grootste posities en controleer of die aansluiten bij jouw verwachtingen.

4. Hoe wordt invloed uitgeoefend?
Lees hoe de beheerder stemt, met bedrijven spreekt en wat er gebeurt als verbetering uitblijft.

5. Hoe wordt resultaat gemeten?
Let op concrete indicatoren, voortgang en beperkingen van de gebruikte data.

6. Welke kosten en risico’s gelden?
Een duurzaam fonds blijft een belegging. De waarde kan dalen en hogere kosten verlagen je rendement.

7. Is het fonds voldoende gespreid?
Strenge uitsluitingen of een smal thema kunnen ervoor zorgen dat bepaalde landen en sectoren zwaar of juist helemaal niet vertegenwoordigd zijn.

Hoe werkt duurzaam beleggen bij Knab?

Knab gebruikt voor de eigen aanpak de term verantwoord beleggen. Daarbij worden duurzaamheidsrisico’s en negatieve gevolgen meegenomen naast rendement en financieel risico.

Knab Beheerd Beleggen is een artikel 8-product. Het promoot ecologische en sociale kenmerken, maar heeft geen duurzame beleggingsdoelstelling.

De aanpak bestaat onder meer uit screening, uitsluitingen, gesprekken met ondernemingen en het gebruiken van stemrecht.

Wil je precies weten welke thema’s, uitsluitingen en beperkingen gelden? Lees dan hoe duurzaam Knab belegt en wat Knab wel en niet belooft.

Deze informatie is algemeen van aard en niet bedoeld als persoonlijk beleggingsadvies. ESG-criteria, uitsluitingen, engagement of een SFDR-classificatie bieden geen garantie op positieve impact of rendement. De waarde van je beleggingen kan stijgen, maar ook dalen. Je kunt een deel of zelfs je volledige inleg verliezen.

Je las zojuist een artikel uit de Knab Bieb. Dé online verzamelplek met praktische artikelen over beleggen, sparen, pensioen en hoe je als zzp’er je geldzaken slimmer regelt.